Qazaqstan táuelsízdík jyldarynda tek ekonomıkalyq jáne sayası tūrǵyda ǵana emes, ruhanı-mádenı baǵytta da qarqyndy damydy. Sonyń aıqyn kórínísí – el aumaǵynda boı kótergen záulím meshítter. Búgínde olar qūlshylyq orny ǵana emes, aǵartushylyq, qaıyrymdylyq jáne qoǵamdyq ís-sharalardyń ortalyǵyna aınalǵan mańyzdy ruhanı keńístík sanalady. Aqshamnews.kz tílshísí Qazaqstandaǵy eń úlken árí sáulettík kelbetímen erekshelenetín bes meshítke sholu ūsynady.
1. Bas meshít (Astana)
Suret: euronews
Curet: en.wikipedia
2022 jyly ashylǵan Astanadaǵy Bas meshít – Ortalyq Azıyadaǵy eń úlken meshít. Jalpy aumaǵy bírneshe gektardy alyp jatqan keshen bír mezette 200 myń adamǵa deıín qabyldaı alady (íshkí jáne syrtqy alańdaryn qosa eseptegende).
Meshíttíń bas kúmbezíníń bıíktígí men kólemí álemdegí eń írí kúmbezderdíń qataryna jatady. Ǵımarattyń íshkí bezendíríluínde qazaqtyń ūlttyq oyu-órnekterí men zamanauı sáulet sheshímderí úılesím tapqan. Kógíldír tústí alyp kúmbezí men tórt bıík mūnarasy elordanyń jańa sáulettík sımvolyna aınaldy.
Būl meshít tek namaz oqıtyn oryn emes, onda dínı-aǵartushylyq ortalyqtar, dáríshanalar, neke qıyu zaly jáne basqa da áleumettík keńístíkter qarastyrylǵan.
2. Ázíret Sūltan meshítí
Curet: tripadvisor
Curet: en.wikipedia
2012 jyly paıdalanuǵa berílgen Ázíret Sūltan meshítí ūzaq uaqyt boıy elímízdegí eń úlken meshít bolyp sanaldy. Mūnda bír mezette shamamen 10 myń adam qūlshylyq jasaı alady.
Ǵımarattyń atauy túrkí álemíníń ūly ruhanı tūlǵasy Qoja Ahmet Yasauıge baılanysty qoıylǵan. Sáuletínde klassıkalyq ıslam úlgísí men qazaqy naqysh aıqyn kórínedí. Íshkí qabyrǵalaryndaǵy órnekter men aıshyqty jazbalar erekshe úılesímmen bezendírílgen.
Meshít elorda tūrǵyndary men qonaqtarynyń jıí baratyn ruhanı ortalyǵy árí turıstík nysanǵa aınalǵan.
3. Ortalyq meshít (Almaty)
Suret: ikhlas
Curet: en.wikipedia
1999 jyly salynǵan Almaty ortalyq meshítí – elímízdíń ońtústík astanasyndaǵy basty ruhanı nysandardyń bírí. Shamamen 7 myń adamǵa arnalǵan meshít ózíníń kógíldír kúmbezímen jáne keń namaz zalymen erekshelenedí.
Almaty qalasynyń tarıhı ortalyǵyna jaqyn ornalasqan būl meshít jyl saıyn myńdaǵan adamdy qabyldaıdy. Ramazan aıynda jáne Qūrban aıt merekesínde mūnda jamaǵat erekshe kóp jınalady.
Meshít janynda dínı sauat ashu kurstary, qaıyrymdylyq sharalary jáne qoǵamdyq kezdesuler ūıymdastyrylady.
4. Aqmeshít (Shymkent)
Suret: tripadvisor
Shymkent qalasyndaǵy Aqmeshít – ońtústík óńírdegí eń írí meshítterdíń bírí. Zamanauı úlgíde salynǵan ǵımarat bírneshe myń adamdy bír uaqytta qabyldaı alady.
Keń aulasy, jaryq árí bıík namaz zaly jáne sándí kúmbezí meshítke erekshe kórík beredí. Shymkent – halqy tyǵyz ornalasqan óńír bolǵandyqtan, mūndaı írí qūlshylyq oryndarynyń mańyzy zor.
5. Máshhúr Júsíp meshítí
Suret: tripadvisor
Suret: tripadvisor
Pavlodar qalasyndaǵy Máshhúr Júsíp meshítí 2001 jyly ashylǵan. Bír mezette shamamen 1,5–2 myń adamǵa deıín qabyldaı alady.
Meshíttíń sáuletí erekshe: kúmbez píshíní qazaqtyń dástúrlí bas kıímíne ūqsas etíp jobalanǵan. Būl ūlttyq bolmysty aıqyndaıtyn sımvolıkalyq sheshím sanalady.
Ǵımarat tek dínı rásímder ótkízetín oryn ǵana emes, óńírdíń mádenı-ruhanı ortalyǵy retínde de qyzmet atqarady.
Qazaqstandaǵy bíz tízíp shyqqan būl meshítter – eldíń ruhanı damuynyń aıqyn belgísí. Záulím kúmbezder men asqaq mūnaralar tek sáulettík kórkemdík emes, halyqtyń dínı-ruhanı qūndylyqtarǵa degen qūrmetín bíldíredí.
Búgínde būl meshítterde tek qūlshylyq qana jasalmaıdy, jastar tárbıesí, qaıyrymdylyq sharalary, dínı-aǵartushylyq kezdesuler ótedí. Yaǵnı, olar qoǵamdy bíríktíretín, ízgílík pen ımandylyqty nasıhattaıtyn mańyzdy ortalyqtarǵa aınalyp otyr.
