İshki naryqty qorǵaý, sertıfıkattaýdy kúsheıtý jáne memlekettik baqylaýdy arttyrýǵa baǵyttalǵan sharalar kesheni tabıǵı tastan jasalǵan buıymdar óndirisiniń kólemin aıtarlyqtaı ulǵaıtýǵa múmkindik berdi.
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstanda granıt bordúr men tóseýge arnalǵan plıtalardyń óndirisi 30%-ǵa artty, - dep habarlaıdy Aqshamnews.kz.
Ósimniń negizgi faktory otandyq óndirýshilerdi qoldaýǵa jáne talaptarǵa saı kelmeıtin ónim aınalymynyń jolyn kesýge baǵyttalǵan retteýshilik jáne qorǵanysh sharalarynyń keshendi paketin engizý boldy. Atap aıtqanda, 2025 jyly úshinshi elderden tas ónimderiniń jekelegen túrlerin ákelýge úsh aılyq ýaqytsha tyıym salynyp, bul suranysty qazaqstandyq kásiporyndardyń ónimi paıdasyna qaıta bólýge yqpal etti.
Salanyń damýyna júıeli negiz 2020 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Saýda jáne ıntegrasıa mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologıa komıteti bekitken QR ST 3619 «Tabıǵı tastan jasalǵan buıymdar. Jalpy tehnıkalyq sharttar» ulttyq standartyn qabyldaý arqyly qalandy. Qujat tabıǵı tastan jasalǵan buıymdardyń sapasy men qaýipsizdigine biryńǵaı talaptar belgilep, saladaǵy tehnıkalyq retteýdiń bazalyq quralyna aınaldy.
Baqylaýdy qosymsha kúsheıtý 2023 jylǵy 9 maýsymdaǵy № 435 buıryqpen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń «Ǵımarattar men qurylystardyń, qurylys materıaldary men buıymdarynyń qaýipsizdigi týraly» tehnıkalyq reglamenti qabyldanǵannan keıin qamtamasyz etildi. Atalǵan reglament tabıǵı tastan jasalǵan buıymdardy ulttyq standart talaptaryna sáıkestigin mindetti sertıfıkattaýdan ótkizý men synaq júrgizýdi kózdeıdi.
2025 jyly ishki naryqty qorǵaý sharalary tabıǵı tastan jasalǵan brýschatkany, bordúr tastaryn jáne tóseme plıtalaryn, sondaı-aq óńdelgen granıttiń jekelegen túrlerin ákelýge tyıym salý esebinen keńeıtildi (QR Ónerkásip jáne qurylys mınıstriniń 2025 jylǵy 2 qyrkúıektegi № 342 buıryǵy). Shekteý barlyq kólik túrleri arqyly jetkizilimderge qoldanylyp, ýaqytsha sıpatta boldy.
Sonymen qatar ónimdi baqylaý maqsatynda «baqylaý satyp alýy» rásimi engizilip, talapqa saı kelmeıtin buıymdardyń aınalymǵa shyǵarylýyna jol bermeýge baǵyttalǵan jedel áreket etý sharalary iske asyryldy. Sáıkestikti baǵalaý qaǵıdalaryna da eleýli ózgerister engizildi: ónimdi tehnıkalyq retteý salasyna jatqyzý tártibi júıelendi, «bas tartý hattarynyń» ornyna elektrondyq sáıkestendirý aktileriniń tizilimi engizildi, sondaı-aq tabıǵı tastan jasalǵan buıymdarǵa sáıkestik sertıfıkattarynda kórsetilýge tıis mindetti málimetterdiń tizbesi keńeıtildi.
Atap aıtqanda, Qazaqstannyń tas óńdeý ónerkásibi – serpindi damyp kele jatqan jáne eksportqa baǵdarlanǵan, aıtarlyqtaı shıkizattyq áleýeti bar sala. Táýelsizdik jyldarynda elde granıt, mármár, travertın jáne basqa da tas túrlerinen buıym shyǵaratyn, jańa jabdyqtarmen jaraqtandyrylǵan zamanaýı otandyq kásiporyndar quryldy. Qazaqstandyq ken oryndaryndaǵy óndiristerdi damytý men jańǵyrtýǵa eleýli ınvestısıalar baǵyttaldy.
QR SJjRA USB derekteri boıynsha tabıǵı tastan (slanstan basqa) jasalǵan brýschatka, bordúr tastary jáne tóseme plıtalarynyń otandyq óndirisi ishki naryq qajettiliginiń 91%-yn qamtamasyz etedi. Qazirgi ýaqytta «Damý» qory arqyly memlekettik qoldaý sheńberinde, onyń ishinde qaryz qarajatyn tartý arqyly krıstaldyq mármár óndiretin zaýyt salynýda.
Qazaqstanda óndiriletin ónim, onyń ishinde qaptaý materıaldary, ishki naryqtyń jáne ımporttaýshy elderdiń talaptaryna tolyq sáıkes keledi. Ol birqatar iri ınfraqurylymdyq jáne ımıjdik jobalarda qoldanylyp, shetelde turaqty suranysqa ıe. Qazaqstandyq tabıǵı tas buıymdarynyń eksporty óńir elderine júzege asyrylady.
Vedomstvolardyń málimdeýinshe, otandyq óndiristi odan ári damytý Qazaqstannyń tas óńdeý ındýstrıasyna qosymsha serpin berip, Túrkıa, Qytaı jáne Iran sıaqty elderdiń tájirıbesi boıynsha ósimge jaǵdaı qalyptastyra alady.