Búgín - dúnıejúzílík Qant dıabetímen kúres kúní.
Dúnıejúzílík densaulyq saqtau ūıymynyń deregínshe, būl dert qazírdíń ózínde 500 mıllıonnan astam adamǵa áser etíp, jyl saıyn taraluy artyp keledí. Qant dıabetí - soqyrlyq, búırek jetkílíksízdígí, júrek-qan tamyrlary aurulary jáne ayaq amputatsıyasyna deıín jetkízetín asa qauíptí sozylmaly auru.
Qazaqstanda qazírgí uaqytta 558 myńnan astam patsıent dıspanserlík esepte tūr, olardyń 6 myńnan astamy - balalar. Nauqastardyń 95%-y, yaǵnı 530 myń adam, 2 tıptí qant dıabetíne shaldyqqan.
Memlekettík qoldau jáne tegín dárí-dármek
Qazaqstanda ınsulınderdíń keń spektrí bar jáne olar barlyq sanattaǵy patsıentterge tegín ūsynylady. Qant dıabetí bar azamattar emhanalar arqyly tegín konsultatsıya alady, uchaskelík baqylauda bolady, asqynular boıynsha mamandandyrylǵan kómekke júgínedí. Sondaı-aq ınsulın, tabletka jáne ınektsıyalyq qant tómendetetín preparattar, glyukometrler, test-jolaqtar, pompalar sekíldí qūraldardyń keń tízbesí de tegín beríledí.
Qant dıabetí - densaulyq saqtau salasyndaǵy eń shyǵyndy baǵyttardyń bírí. Ony emdeuge jylyna 46 mlrd teńge jūmsalady, būl dárí-dármekpen qamtamasyz etu byudjetíníń 22%-yn qūraıdy. Bír patsıentke ketetín jyldyq shyǵyn 618 myń teńgeden 6,5 mln teńgege deıín jetuí múmkín.
2025 jyldyń qańtarynan bastap qant dıabetín qarjylandyru MÁMS júıesí arqyly júrgízílmek. Al 2026 jyldan bastap dıabettí erte anyqtau skrınıngí TMKKK ayasynda barlyq azamat úshín tegín qoljetímdí bolady.
Aurudy basqaruǵa bolady – dūrys ómír salty mańyzdy
Ekínshí tıptí qant dıabetí kóbíne 45 jastan asqan adamdar arasynda kezdesedí. Basty qauíp faktorlary: artyq salmaq, dūrys tamaqtanbau, qozǵalystyń azdyǵy, tūqym qualaushylyq, joǵary qan qysymy jáne lıpıd almasuynyń būzyluy.
Dıabettíń aldyn alu boıynsha negízgí keńester:
-
Dene salmaǵyn baqylau: salmaqtyń 5–7% tómendeuí qauíptíń ózín aıtarlyqtaı azaıtady.
-
Ratsıonnan qantty, aq ūn ónímderín jáne táttí susyndardy shekteu.
-
Kúníne kemínde 30 mınut belsendí qozǵalys.
Qant dıabetí myńdaǵan qazaqstandyqtyń ómír sapasyna áser etetín mańyzdy dert bolǵanymen, ony basqaruǵa jáne baqylauǵa bolady. Būl rette patsıenttíń ómír saltyn ózgertuge degen jauapkershílígí sheshushí ról atqarady.
