Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemelūly Toqaevtyń aıtuynsha, azamattardyń qauípsízdígín qamtamasyz etu – elímízdíń strategıyalyq basymdyǵy bolyp qala beredí.
2025 jyldyń alǵashqy úsh aıynyń qorytyndysy boıynsha, eldegí jalpy qylmys deńgeıí 5,8%-ǵa tómendedí (35 320-dan 33 279-ǵa deıín). Būl barlyq qūqyq qorǵau organdarynyń tek jazalauǵa emes, qylmystyń aldyn aluǵa baǵyttalǵan júıelí profılaktıkalyq jūmysynyń naqty nátıjesí.
Qylmystyń aldyn alu – qūqyqtyq tártíptíń shynaıy kórínísí.
Aıtarlyqtaı tómendegen qylmys túrlerí:
- Ūrlyq – 29,3%-ǵa
- Būzaqylyq – 32,6%-ǵa
- Mal ūrlyǵy – 27,6%-ǵa
- Onsha auyr emes qylmystar – 11,9%-ǵa
- Asa auyr qylmystar – ekí esege azaıdy
Azamattardyń aulalarda – tynyshtyq, kóshelerde – qauípsízdík, balalar úshín – alańsyz orta boluy tıís.
Qylmys deńgeıí artqan óńírler:
- Shymkent qalasy – 25,8%-ǵa
- Jambyl oblysy – 21%-ǵa
- Ūlytau oblysy – 13,6%-ǵa
- Aqmola, Batys Qazaqstan, Qostanaı oblystary – ortasha ósu baıqalady
Būl óńírlerde vedomstvoaralyq úılestírudí kúsheıtu, naqty baǵyttalǵan profılaktıkalyq ís-sharalar keshenín júrgízu qajet.
Prokuraturanyń rólí
Prokuratura – qylmyspen kúrestí úılestírushí organ retínde ár vedomstvonyń naqty nátıjesíne jauap beruín talap etedí.
Jergílíktí prokurorlar memlekettík organdar arasyndaǵy úılesímsízdíktí boldyrmaı, olardyń ózara árekettesuín qamtamasyz etuí tıís.
- Alayaqtyq 3,9%-ǵa tómendedí
- Jalpy zalal: 41,4 mlrd teńge (2024 j. – 93,7 mlrd tg, yaǵnı ekí ese azaıdy)
- Sonyń íshínde 11,7 mlrd teńge óteldí
- Zalaldy óteu jūmystary kúsheıtíledí
Árbír qylmystyq ís – būl jábírlenushíníń taǵdyry. Mańyzdysy – kínálíní jazalau ǵana emes, ádílettílíktí qalpyna keltíru.
Esírtkí qylmysyna qarsy kúres
2025 jyldyń Í toqsanynda esírtkíníń zańsyz aınalymyna qarsy kúres kúsheıtíldí.
Qūqyq qorǵau jáne arnaıy organdardyń úılesímdí ís-qımylynyń arqasynda:
- Esírtkí qylmystary 14%-ǵa artty
- Satu faktílerí 13%-ǵa artty
- 1,5 myńnan astam ís sotqa joldandy
- 3,3 tonnadan astam esírtkí zattary tárkílendí
(geroın, gashısh, marıhuana, sıntetıkalyq zattar)
“Aqshanyń ízíne túsu” qaǵıdatynyń nátıjelerí
- 12 000-nan astam bank shoty būǵattaldy
- 2,1 mlrd teńge kírís anyqtaldy
- 5 mlrd teńgeden astam múlík pen
- 6 mln AQSh dollaryna teń krıptovalyuta tárkílendí
Profılaktıka – būl formaldylyq emes, qoǵamdaǵy qūqyqtyq tártíptí qamtamasyz etuge baǵyttalǵan naqty jáne tıímdí sharalar keshení.
Qylmystyń jolyn kesu tek jauapkershílík arqyly emes, júıelí aldyn alu arqyly júzege asady.