NARXOZ unıversıtetínde «Qūqyqtyq memlekettí nyǵaıtudaǵy konstıtutsıyalyq reformalar men zańnamalyq jańǵyrtudyń rólí» taqyrybynda halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsıya óttí, - dep habarlaıdy Aqshamnews.kz.
Halyqaralyq ǵalymdar bas qosqan konferentsıyada kelelí máseler talqyǵa salynyp, konstıtutsıyalyq reformalar men zańnamalyq jańǵyrtular joǵary deńgeıde taldandy. Konferentsıyany ūıymdastyrushysy – NARXOZ unıversıtetíníń Qūqyq jáne memlekettík basqaru mektebí. Atalmysh konferentsıyany – Qūqyq jáne memlekettík basqaru mektebíníń dırektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Talǵat Sársenbaev júrgízdí.
Konferentsıya jūmysyna zań shyǵarushy, atqarushy jáne sot bılígíníń ókílderí, qoǵamdyq ūıymdar, halyqaralyq jáne úkímettík emes ūıymdar, qūqyq salasynyń sarapshylary, Polsha, Reseı Federatsıyasy, Ózbekstan, Qyrǵyzstan elderínen kelgen jetekshí ǵalymdar men tájírıbelí mamandar qatysty.
Konferentsıya ayasynda NARXOZ unıversıtetí Qūqyq jáne memlekettík basqaru mektebíníń krımınalıstıkalyq oqu polıgony tanystyryldy.
Ís-shara barysynda konstıtutsıonalızm, zań ústemdígí jáne jarıya bılík ınstıtuttary, memlekettík jáne sot júıelerín jetíldíru, tıímdílík pen eseptílík qaǵıdattary, adam qūqyqtaryn qamtamasyz etu, qūqyqtyq kepíldíkter men áleumettík ınstıtuttardyń qyzmetí, memlekettík basqarudy tsıfrlandyru úderísterí jáne azamattardyń qūqyqtaryn qorǵau tetíkterí, sondaı-aq halyqaralyq standarttar men olardy ūlttyq qūqyqtyq júıege engízu erekshelíkterí talqylandy.
Parlamenttík reformany júrgízu máseleleríne erekshe nazar audaryldy.
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ūlttyq unıversıtetíníń bírínshí prorektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Erkín Dúısenov ózíníń bayandamasynda júrgízílíp jatqan Parlamenttík reforma ayasynda konstıtutsıyalyq normalarǵa ózgeríster men tolyqtyrular engízu jónínde ūsynystar aıtyldy.
E.A. Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ūlttyq unıversıtetíníń rektory Nūrlan Dulatbekovtíń bayandamasy tūńǵysh qazaq zańgerí, ǵalym, zań ǵylymdarynyń kandıdaty Taıyr Kúlteleevtíń ǵylymı mūrasyna arnaldy.
Zań ǵylymdarynyń doktory, professor Qabdulsamıh Aıthojın óz bayandamasynda qazaqstandyq qoǵamdy sayası jańǵyrtudyń qūramdas bólígí retíndegí qūqyqtyq reforma úderísíne toqtaldy. Aıta ketu kerek, Qabdulsamıh Aıthojın Parlamenttík reforma jóníndegí jūmys tobynyń múshesí.
Al zań ǵylymynyń doktory, professor Alua Ibraevanyń bayandamasynda qūqyqtyq memleket qalyptastyrudaǵy qūqyqtyq bílím men qūqyqtyq mádenıettíń rólí aıryqsha atalyp óttí. Professor ózíníń bayandamasynda qūqyqtyq bílím – būl qūqyqtyq bílímderdí meńgeru jáne olardy tájírıbede qoldanu daǵdylaryn qalyptastyru júıesí ekeníne toqtaldy.
«Qazaqstanda úzdíksíz qūqyqtyq bílím beru júıesí qalyptasqan: mekteptíń 9–11 synyptarynda «Qūqyq negízderí» pání oqytylady, joǵary bílím beru júıesínde de qūqyqtyq bílím negízderí qarastyrylǵan. Ásírese, kásíbı zańgerlerdí dayarlauǵa aıryqsha kóńíl bólínuí tıís. Jaqynda 2025–2030 jyldarǵa arnalǵan qoǵamda «Zań jáne tártíp» ıdeologıyasyn ílgeríletu tūjyrymdamasy qabyldandy. Būl qūjatta qūqyqtyq mádenıettí damytu máselelerí mańyzdy oryn alady. Parlamenttík reformany íske asyru qoǵamnyń barlyq salalarynda qūqyqtyq aǵartushylyq jūmysty tūraqty júrgízudí talap etedí», - deıdí Alua Ibraeva.
Qazaqstan Respublıkasy Ádílet mınıstrlígíne qarasty Zańnama jáne qūqyqtyq aqparat ınstıtutynyń dırektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Indıra Aubakırova bayandamasynda «Tsıfrlyq Qazaqstan» strategıyalyq baǵyty ayasynda konstıtutsıyalyq qūndylyqtardy zerdeleuge arnaldy. Indıra Aubaırova Parlamenttík reforma jóníndegí Jūmys tobynyń múshesí.
«Tūran» unıversıtetí Joǵary qūqyq mektebíníń professory, zań ǵylymdarynyń doktory Leıla Janūzaqova óz bayandamasynda memlekettík qyzmet júıesíndegí sybaılas jemqorlyqqa qarsy zańnamany jetíldíru máselelerdí qarastyrypty. Sondaı-aq ol qūqyqtyq aktíler turaly zańdy jetíldíru, qūqyq normalaryn túsíndíru, normatıvtík qūqyqtyq aktíler jobalaryn daıyndaudyń zań tehnıkasy máseleleríne toqtaldy.
Konferentsıyada Maqsut Narikbayev University professory, zań ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstannyń qūrmettí zańgerí Marat Koǵamov onlaın formatta «2025 jylǵy 16 shíldedegí QR Zańy konteksíndegí qorǵau qūqyǵy (qylmystyq zańnamany ońtaılandyru máselelerí» taqyrybynda mazmūndy bayandama jasady.
Halyqaralyq «Astana» unıversıtetí Qylmystyq-qūqyqtyq jáne qylmystyq-protsestík máselelerdí zertteu ınstıtutynyń dırektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Isıdor Borchashvılıdíń onlaın túrde jasaǵan «Zań jáne tártíp» ıdeologıyasyndaǵy konstıtutsıyalyq normalardy íske asyru» taqyrybyndaǵy bayandamasy da úlken qyzyǵushylyq tudyrdy.
NAO «Toraıǵyrov unıversıtetí» «Qūqyqtanu» kafedrasynyń meńgerushísí, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Serík Jetpísov «Tsıfrlyq dáuírdegí konstıtutsıyalyq qūndylyqtardy íske asyru: derbes derekter salasyndaǵy zańnamalyq jańǵyrtu – memleketke degen senímdí nyǵaıtudyń faktory» taqyrybynda bayandama jasady.
Konferentsıyaǵa sheteldík jetekshí ǵalymdar da qatysty. Reseı Federatsıyasy Úkímetí janyndaǵy Zańnama jáne salystyrmaly qūqyqtanu ınstıtutynyń bas ǵylymı qyzmetkerí, Reseı Federatsıyasynyń eńbek síńírgen ǵylym qaıratkerí, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Oleg Zaıtsev bayandamasynda konstıtutsıyalyq reformalardyń memlekettíń qylmystyq sayasatyna áserí qarastyrylyp, qylmystyq normalardyń preventıvtík sıpatyna basymdyq beru qajettígí atap ótíldí.
Qyrǵyz ūlttyq unıversıtetíníń (J. Balasaǵūn atyndaǵy) zań fakultetíníń dekany, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Kynatbek Smanalıev «Qūqyqtyq memlekettí nyǵaıtudyń qūraly retíndegí konstıtutsıyalyq reformalar» taqyrybynda bayandama jasap, Qyrǵyzstandaǵy konstıtutsıyalyq reformalardyń nátıjeleríne jan-jaqty taldau júrgízdí.
Polsha Respublıkasyndaǵy Zelenogura unıversıtetíníń qūqyqtyq jáne ekonomıkalyq ǵylymdar fakultetíníń dekany, habılıttelgen doktor, professor Andjeı Bıshtyga ondaın túrde «Parlamenttíń ekínshí palatasy: Polsha tájírıbesí» taqyrybynda bayandama jasady. Bayandama Polsha Respublıkasynyń joǵarǵy ókíldí jáne zań shyǵarushy organy – ekí palataly Parlamenttíń qyzmetíne arnaldy. Ol Seım (460 deputat) men Senattan (100 senator) tūrady, ókílettík merzímí – 4 jyl.
Máskeu qalasyndaǵy A.S. Grıboedov atyndaǵy unıversıtettíń ǵylymı jūmystar jáne halyqaralyq baılanystar jóníndegí prorektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Alekseı Avtonomov onlaın bayandamasy konstıtutsıyalyq normalardaǵy olqylyqtar máselesíne arnaldy.
Tashkent memlekettík zań unıversıtetíníń professory, zań ǵylymdarynyń doktory Hurshıda Abzalova onlaın túrde Ózbekstan Respublıkasynyń qylmystyq zańnamasyn reformalau taqyrybynda bayandama jasap, zańnamadaǵy jańashyldyqtardy taldady.
NARXOZ unıversıtetí Qūqyq jáne memlekettík basqaru mektebíníń professory, zań ǵylymdarynyń doktory Gúlnar Alıbaeva Qazaqstan Respublıkasyndaǵy memlekettík basqaru júıesíndegí tsıfrlyq reformalar taqyrybynda bayandama jasady. Ol memlekettík qyzmetterdí tsıfrlandyrudyń oń nátıjelerín atap ótíp, atqarushy bılík júıesínde tuyndap otyrǵan máselelerge toqtaldy.
Qūqyq jáne memlekettík basqaru mektebíníń professory, zań ǵylymdarynyń kandıdaty Sholpan Malıkova óz bayandamasynda «Konstıtutsıyalyq kepíldíkterdíń jáne zańnamalyq jańǵyrtudyń otbasylyq-tūrmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy ís-qımyl salasyndaǵy rólí» jónínde qozǵady.
Tabıǵı resurstardy ūtymdy paıdalanudyń konstıtutsıyalyq kepíldíkterí NARXOZ unıversıtetíníń Qūqyq jáne memlekettík basqaru mektebíníń professory, zań ǵylymdarynyń doktory Anor Mukasheva bayandamasynda qarastyrylyp, qoldanystaǵy zańnamaǵa ǵylymı taldau jasalyp, ūsynystar beríldí.
Konferentsıya ǵylymı qauymdastyq tarapynan úlken qyzyǵushylyq tudyrdy.
Konferentsıya jónínde Qazaqstan Respublıkasy Ádílet mınıstrlígíne qarasty Zańnama jáne qūqyqtyq aqparat ınstıtutynyń dırektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Indıra Aubakırova sharany ūıymdastyryp otyrǵan Qūqyqtyq jáne memlekettík basqaru mektebíníń ūjymyna alǵys bíldíríp:
«Konferentsıya qūramy óte bedeldí boldy. Bayandamalar óte qyzyqty óttí. Ís-shara óte joǵary deńgeıde ūıymdastyryldy» dedí.
Sondaı-aq, Qyrǵyz ūlttyq unıversıtetíníń (J. Balasaǵyn atyndaǵy) zań fakultetíníń dekany, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Kynatbek Smanalıev:
«Konferentsıyaǵa shaqyrǵandaryńyz úshín zor alǵysymdy bíldíremín. Ís-shara joǵary, laıyqty deńgeıde óttí. Unıversıtet maǵan erekshe ūnady. Professorlyq-oqytushylyq qūramy óte bílíktí. Sízderge bar jaqsylyqty tíleımín. Aldaǵy uaqytta yntymaqtastyǵymyz jalǵasa beredí dep senemín», - dep lebízín bíldírdí.
Konferentsıya sońynda sharany ūıymdastyrushy NARXOZ unıversıtetí Qūqyq jáne memlekettík basqaru mektebíníń dırektory, zań ǵylymynyń doktory, professor Talǵat Sársenbaev konferentsıyaǵa kelushílerge alǵys bíldírdí.