Tayau Shyǵystaǵy shıelenís álemdík mūnaı naryǵyn taǵy da tūraqsyz kúıge túsírdí.
Aqshamnews.kz tílshísí osy jaǵdaıǵa baılanysty Energetıka mınıstrlígíne saual joldap, mūnaı baǵasynyń boljamy men onyń Qazaqstan ekonomıkasyna yqpaly turaly resmı jauap aldy.
Tayau Shyǵystaǵy geosayası ahualdyń ushyǵuy álemdík mūnaı naryǵyna tíkeleı yqpal etíp otyr. Sońǵy málímetterge súıensek, qara altyn baǵasy bírde barrelíne 119 dollarǵa deıín sharyqtasa, artynsha 87 dollarǵa deıín tómendegen. Būl – naryqtaǵy tūraqsyzdyqtyń aıqyn kórínísí.
Osy jaǵdaıǵa qatysty juyrda jurnalıster Energetıka mınıstrí Erlan Aqkenjenovtíń píkírín bíldí. Vedomstvo basshysynyń aıtuynsha, qazírgí jaǵdaıda mūnaı baǵasynyń ortasha deńgeıí shamamen 80 dollar kólemínde qalyptasuy múmkín. Būǵan Parsy shyǵanaǵy elderíndegí mūnaı ınfraqūrylymyna jasalǵan shabuyldar áser etíp, naryqtaǵy ūsynystyń qysqaruyna alyp kelgen. Degenmen, qaqtyǵystyń qalaı órbıtínín naqty boljau qıyn, sondyqtan baǵa dınamıkasy da qūbylmaly bolyp qala beredí.
Sarapshylardyń píkírínshe, mūnaı baǵasynyń odan árí ósu yqtımaldyǵy da joqqa shyǵarylmaıdy. Eger geosayası shıelenís kúsheıse, ūsynys odan árí azaıyp, baǵa qaıtadan 100 dollardan joǵary deńgeıge jetuí múmkín. Al jaǵdaı tūraqtalsa, kerísínshe, baǵa bírshama tómendep, 70–80 dollar aralyǵynda saqtaluy yqtımal.
Álemdík naryqtaǵy baǵa men sūranys ózgerísí Qazaqstan ekonomıkasyna da áser etedí. Alaıda būl yqpal bírden baıqala bermeıdí. Sebebí mūnaı baǵasy arnaıy erejelerge sáıkes belgílenedí. Máselen, tankerlerge mūnaı tıeu kúní – konosament datasy negízínde baǵa bekítíledí. Yaǵnı, naqty tabys pen ózgeríster 20–30 kún aralyǵynda kórínís tabuy múmkín. Eger júkteu kezeńí qazírgí joǵary baǵaǵa sáıkes kelse, el byudjetíne túsetín kírís te artady.
Al benzın baǵasyna kelsek, qazírgí tańda Qazaqstanda kúrt ósím kútílmeıdí. Álemníń bírqatar elderínde janarmaı qymbattap jatqanymen, íshkí naryqtaǵy baǵa tūraqtylyǵy saqtalyp otyr.
Sonymen qatar, tūraqsyzdyq jaǵdaıynda elímíz energıya qauípsízdígín kúsheıtuge basymdyq berude. Energetıka mınıstrlígí strategıyalyq nysandardy qorǵau jáne ınfraqūrylymnyń tūraqty jūmysyn qamtamasyz etu baǵytynda ūlttyq kompanıyalarmen bírlesken jūmysty kúsheıtude. «QazMūnaıGaz», «QazaqGaz», «KEGOC» jáne basqa da írí ūıymdar qauípsízdík sharalaryn kúsheıtíp, júıeníń úzdíksíz jūmysyn qamtamasyz etuge kírísken.
Ūzaq merzímdí perspektıvada Qazaqstan mūnaıǵa táueldílíktí azaıtuǵa da nazar audaryp otyr. Búgínde elde 162 jańartylatyn energıya nysany jūmys ísteıdí, olardyń jalpy quaty 3,5 GVt-qa jetken. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha «jasyl» energıyanyń úlesí 7%-dy qūrady. Al 2026 jylǵa qaraı būl kórsetkíshtí arttyryp, jańa jel, kún jáne su elektr stansalaryn íske qosu josparlanǵan.
Qoryta aıtqanda, mūnaı baǵasy aldaǵy uaqytta da geosayası jaǵdaıǵa táueldí bolmaq. Qazírgí stsenarıı boıynsha baǵa 80 dollar shamasynda saqtaluy múmkín, alaıda jaǵdaıdyń kúrdelenuí ony qaıtadan joǵary deńgeıge kóteruí yqtımal. Al Qazaqstan úshín basty míndet – qysqa merzímdí tabysty tıímdí paıdalanyp, ūzaq merzímdí energetıkalyq tūraqtylyqty qamtamasyz etu.