Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymovamen kezdesti, dep habarlaıdy, Aqshamnews.kz tilshisi.
Memleket basshysyna qarjy naryǵynyń 2025 jylǵy damý nátıjeleri men aldaǵy kezeńge arnalǵan negizgi mindetter jóninde esep berildi.
Mádına Ábilqasymova ótken jyly bank sektorynyń turaqtylyǵy saqtalǵanyn atap ótti. Jyl saıynǵy qadaǵalaý jáne baǵalaý sıkli tolyq aıaqtalǵan. Bankterdiń aktıvteri 11 paıyzǵa ósip, 68,3 trıllıon teńgege jetti. Al kapıtal jetkiliktiligi 20,7 paıyzdy qurady.
Sonymen qatar bankter týraly jańa zań jobasy, ınvestısıalyq qorlar men reıtıńtik qyzmetti retteıtin zańdar ázirlengeni aıtyldy.
2025 jylǵy qarashadaǵy málimet boıynsha bızneske berilgen kredıt kólemi 17,9 paıyzǵa artyp, 14,8 trıllıon teńgege jetken. Kásipkerler jalpy somasy 17,5 trıllıon teńgege jańa nesıeler rásimdegen. Bankter birlesip 2,3 trıllıon teńge bolatyn 8 sındıkattalǵan jobany qarjylandyrdy.
Shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý maqsatynda 2025 jyldyń maýsymynda «Damý» qory janynan Kepildik qory qurylyp, búginge deıin 505 mıllıard teńge kóleminde nesıe kepildigi berilgen.
Tutynýshylyq kredıt berý kólemi 2024 jylmen salystyrǵanda eki ese qysqarǵan. Halyqtyń shamadan tys qaryz alýyn shekteý úshin tólemi keshiktirilgen jaǵdaıda 5 jyldan astam merzimge nesıe berýge tyıym salyndy. Sondaı-aq táýekeli joǵary jáne 3–5 jyldyq qaryzdarǵa qosymsha shekteýler engizildi. Qaryz alýshy tabysyna baılanysty boryshtyq júktemeniń jańa koefısıenti bekitildi.
Qaryz júktemesin azaıtý maqsatynda bankter men mıkroqarjy uıymdary 703 myń azamattyń bereshegin qaıta qarap, ishinara keshirim jasaǵan. Jeke tulǵalardyń bankrottyǵy týraly zań kúshine engennen beri 56 myń adamnyń 209,7 mıllıard teńge qaryzy esepten shyǵaryldy.
Ipotekalyq turǵyn úı zaımdaryn qaıta qarjylandyrý baǵdarlamasy aıasynda 1,2 myń qaryz alýshyǵa qoldaý kórsetildi.
Qarjylyq alaıaqtyqpen kúres aıasynda kredıt rásimdeý kezinde «sheshim qabyldaý kezeńi» zańnamaǵa engizildi. Alǵashqy nesıe azamattyń jeke qatysýymen ǵana beriledi. Sonymen qatar alaıaqtyq faktileri boıynsha kredıtti sot arqyly jáne sottan tys tártippen esepten shyǵarý tetikteri keńeıtildi.
2025 jyly agenttik bankterge 49 ret tekseris júrgizse, saqtandyrý naryǵy qatysýshylary 47, baǵaly qaǵazdar naryǵy 54, mıkroqarjy uıymdary men kolektorlyq agenttikter 260 márte tekserilgen. Nátıjesinde 628 qadaǵalaý sharasy qoldanylyp, 641,3 mıllıon teńge kóleminde aıyppul salyndy.
Mıkroqarjylandyrý jáne kolektorlyq naryqtaǵy 58 uıym lısenzıasynan aıyryldy. Onyń ishinde 23 sýbekttiń qyzmeti májbúrli túrde toqtatylyp, 9 uıymnyń lısenzıasy tolyq qaıtarylyp alynǵan.
Kezdesý qorytyndysynda Memleket basshysy qarjy turaqtylyǵyn saqtaý, ekonomıkanyń naqty sektoryn nesıeleýdi kúsheıtý jáne qarjy qyzmetterin tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý baǵytynda naqty tapsyrmalar berdi.