Qarjy, bırja, makroekonomıka sarapshysy, ekonomıst Aıbar Oljaı Facebook-paraqshasynda Almatydaǵy Magnum gıpermarketínen otandyq maıonez taba almaǵanyn jazyp, elímízdíń írí sauda jelísíníń sheteldík ónímge basymdyq beruín synǵa aldy. Ol memlekettík qoldauǵa ıe bıznes otandyq tauar óndírushílerdí yǵystyryp jatyr dep málímdedí, - dep habarlaıdy Aqshamnews.kz.
"Senbíde Almatydaǵy "Jetísu" yqshamaudanyndaǵy írgelí Magnum-ǵa bas sūqtym. Būl - tarıhtaǵy eń tūńǵysh Magnum gıpermarketí. Osy dúken jaqsy tabys ákelgennen keıín, Magnum sauda jelísí retínde odan árí damyǵan bolatyn. Sórelerdí on aınalyp, ózímízdíń otandyq maıonezdí taba almadym. Ízdegením Almatyda óndíríletín "3 jelanıe" maıonezí bolatyn. Gıpermarket qyzmetkerí qazír qazaqstandyq maıonezdíń satylmaıtyndyǵyn rastady. Magnum Qazaqstandyq maıonezdí alyp tastap, ornyna Reseıdíń "Makeev" maıonezín toltyryp tastaǵan", – deıdí Oljaı.
Aıbar Oljaıdyń aıtuynsha, būl kezdeısoq jaǵdaı emes. Būǵan deıín de ol Magnum sórelerínde reseılík jarma men maı ónímderíníń kóbírek satyluyna nazar audarǵan.
Ekonomıst būl jeke bıznes bolǵanymen, "Magnum Cash & Carry" memleketten paıyzsyz nesıe alyp otyrǵandyqtan, mūndaı áreket aqtalmaıtynyn aıtty. Onyń aıtuynsha, kompanıya keıíngí bes jylda Almatyda kemí 13 mıllıard teńge, al jalpy el boıynsha shamamen 18 mıllıard teńge memlekettík kómek alǵan.
"Sauda mınıstrlígí tarapynan úlken logıkalyq qatelík bar. Olar Magnum sıyaqty írí sauda jelíleríne paıyzsyz nesıe taratyp otyrǵanda tek belgílí bír áleumettík azyq-túlíkke baǵany ósírmeu boıynsha talap qoyady. Bíraq "ol tauar otandyq boluy tıís" degen shart joq", – deıdí ol.
Búgínde Básekelestíktí qorǵau jáne damytu agenttígí men Magnum arasyndaǵy jaǵdaı da shıeleníse túsken. Kompanıya tauar óndírushílerge sóreden oryn men jarnama úshín qosymsha tólem júktep otyr, būl - otandyq kásíporyndarǵa auyr soqqy.
Sarapshy Magnum-nyń reseılík ónímderdí ótkízuí elímízdíń makroekonomıkasyna da kerí áser etetínín eskertedí.
"Qazaqstannyń Reseıden alatyn azyq-túlík ımporty 2024 jyly 10 paıyzǵa ósíp kettí. Qazír Reseıden 1,9 mıllıard dollarǵa azyq-túlík alamyz. Endí osy 2 mıllıardtyq aqsha kanaly rubldíń teńgege yqpalyn qamtamasyz etedí de, erteń Reseıde míndettí túrde bolatyn ınflyatsıya bízge de áser beredí. Al rubl qūlap ketetín bolsa, ol teńge baǵamyna qysym jasaı bastaıdy", – deıdí Oljaı.
Onyń aıtuynsha, Magnum eldegí azyq-túlík saudasynyń 8 paıyz úlesín alyp otyr. Onyń otandyq óndírushílerdí qoldamauy, ónímderín sóreden alyp tastauy bízdíń óndírushílerdíń satu kólemín azaıtyp, jaǵdaıyn nasharlatady. Būl tıísínshe olardyń qyzmetkerleríníń aılyǵynyń óspeuíne, jūmys oryndarynyń qysqaruyna alyp keledí. Tūrmysy nasharlap qalǵan adamdar Magnum-nan tamaq aluyn azaıtady.
Sheshím qandaı?
Aıbar Oljaı būl jaǵdaıdan shyǵudyń ekí jolyn ūsynady:
-
Magnum memlekettík qarjylandyrudan tolyq aıyryluǵa tıís;
-
Memlekettík kómek jalǵasatyn bolsa, otandyq ónímderge sórede alyp tastauǵa tyıym salynuy kerek.
Ol Eurasian Foods Corporation sıyaqty kásíporyndardyń maıonezín Auǵanstannan Shyǵys Europaǵa deıín eksporttap jatqanyn eske sala otyryp, elímízdegí eń írí sauda jelísíníń olardy sóreden alyp tastauy strategıyalyq tūrǵyda úlken qatelík ekenín atap óttí.
"Qazaqstan - Ortalyq Azıyanyń maıonez derjavasy. Al Magnum ony Reseıdíń "Makeevímen" almastyryp jatyr. Būl - kompanıya basshysy Azamat Osmanovqa úlken syn", - deıdí avtor.
Ol aptanyń ayaǵynda gıpermarketke qaıta baryp, jaǵdaı ózgermese, máselení Májílíske deıín kóteretínín aıtty.