Keshe YuNESKO-nyń Dúnıejúzílík mūra komıtetíníń 48-sessıyasynda qabyldanǵan sheshímge sáıkes, «Mańǵystaudyń jer asty meshítterí jáne olarmen baılanysty nysandar» YuNESKO-nyń Dúnıejúzílík mūra tízímíne engízíldí, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Būl oqıǵanyń ūlttyq mádenı mūrany saqtau salasy úshín ǵana emes, tūtastaı Qazaqstan úshín de tarıhı mańyzy zor. Mańǵystaudyń bíregeı eskertkíshterí alǵash ret halyqaralyq deńgeıde joǵary baǵalanyp, búkíl adamzat mūrasynyń bír bólígíne aınaldy.
Būl oqıǵanyń artynda kópshílíkke baıqala bermeıtín auqymdy jūmys jatyr. Oǵan deıín jyldarǵa sozylǵan zertteuler, qūjattardy ázírleu, halyqaralyq keńesuler, sarapshylardyń talqylaulary jáne YuNESKO men IKOMOS (ICOMOS) organdarymen tūraqty ózara ís-qımyldar júrgízíldí. Memleket basshysynyń tapsyrmasy men onyń ís júzínde oryndaluy arasynda ekí jyldan sál asatyn uaqyt qana ótkenín eskersek, būl ístegí jauapkershílík júgíníń erekshe salmaqty bolǵanyn atap ótu qajet.
Jobany íske asyrushy negízgí ūıym retínde «Qazqaıtajańartu» RMK halyqaralyq nomınatsıyany daıyndauǵa qajettí ǵylymı, ūıymdastyrushylyq jáne tehnıkalyq ís-sharalar keshenín tolyq kólemde júzege asyrdy. Ūıym mamandary nysannyń «erekshe ámbebap qūndylyǵyn» aıqyndap, onyń YuNESKO-nyń aldyn-ala tízímíne engízíluín qamtamasyz ettí, nomınatsıyalyq derekter qūjattamasyn ázírledí, ICOMOS-tyń baǵalau mıssıyasyn ūıymdastyrdy jáne YuNESKO-nyń konsultatıvtík organdarymen, sondaı-aq otandyq jáne sheteldík sarapshylarmen ondaǵan jūmys kezdesuín ótkízdí; sonymen qatar olar nysandy qūqyqtyq qorǵau men saqtauǵa qatysty kartalardy, basqaru josparlaryn jáne qūjattamany daıyndady. Dál osy auqymdy árí tyńǵylyqty jūmys tabysqa jetudíń negízín qalady.
Sonymen qatar, būl nysannyń YuNESKO-nyń Dúnıejúzílík mūra tízímíne engízíluí – ístíń sońy emes. Būl – tek bastamasy ǵana, yaǵnı zor jauapkershílíktí talap etetín qadam.
Dúnıejúzílík mūra mártebesín alu – Qazaqstannyń Shaqpaq-ata, Shopan-ata, Beket-ata, Qaraman-ata jáne Sūltan-úpí syndy jartasqa qashalǵan meshítterdíń erekshe ámbebap qūndylyǵyn saqtau jóníndegí ūzaq merzímdí halyqaralyq míndettemelerdí óz moınyna alǵanyn bíldíredí. Olardyń saqtaluy, túpnūsqalyǵy, tarıhı ortasy jáne ruhanı qūndylyǵy būdan bylaı álemdík qauymdastyqtyń jítí nazarynda bolady. Būl nysandar men olardyń buferlík aımaqtaryna qandaı da bír ózgeríster engízu tek 1972 jylǵy YuNESKO Konventsıyasynyń, ony íske asyru jóníndegí nūsqaulyqtardyń jáne IKOMOS (ICOMOS) ūsynymdarynyń talaptaryna sáıkes qana júzege asyryluy múmkín.
«Qazqaıtajańartu» osy saladaǵy qyzmetíníń jańa kezeńíne kírístí.
Endígí míndetímíz – Dúnıejúzílík mūra nysanyna tūraqty saraptamalyq, ǵylymı jáne ádístemelík qoldau kórsetu, eskertkíshterdíń jaı-kúıíne júıelí túrde monıtorıng júrgízu, ǵylymı zertteulerdí jalǵastyru, qajettí restavratsıyalau jáne konservatsıyalau jūmystaryn atqaru, Basqaru josparyn jetíldíru, YuNESKO-nyń Dúnıejúzílík mūra ortalyǵyna merzímdí esepter daıyndau, sondaı-aq Qazaqstan Respublıkasy atynan barlyq halyqaralyq míndettemelerdíń oryndaluyn qamtamasyz etedí.
Nazar audaratyn taǵy bír mańyzdy baǵyt – osy mūraǵa degen qūrmet pen ony ayalap saqtau mádenıetín qalyptastyru. Álemdík deńgeıdegí moıyndalu tek mádenı turızmdí damytuǵa ǵana emes, sonymen qatar memlekettík organdar, ǵylymı qauymdastyq, jergílíktí bılík ókílderí, dín ókílderí, aımaq tūrǵyndary men turıster sıyaqty barlyq múddelí taraptardyń jauapkershílík sezímín arttyruǵa da serpín beruí tıís. Tek bírlesken kúsh-jígerdíń arqasynda ǵana būl bíregeı eskertkíshterdí bolashaq ūrpaq úshín tarıhı túpnūsqalyq qalpynda saqtap qaluǵa bolady.
Premer-Mınıstrdíń orynbasary - Mádenıet jáne aqparat mınıstrí Aida Balayeva tūraqty qoldauymen Qazaqstan osy halyqaralyq míndettemelerdíń barlyǵyn abyroımen oryndap, Jartas meshítterí Qazaqstannyń Dúnıejúzílík mūra nysandaryna qūrmetpen qaraıtyn jarqyn sımvolǵa aınalatynyna senímdímín.
Búgínde Qazaqstannyń halyqaralyq sahnada ornyn nyǵaıtu jolynda taǵy bír mańyzdy qadam jasaǵanyn senímmen aıta alamyz. Būl qadam jahandyq deńgeıdegí tanymaldylyq jahandyq jauapkershílíktí de júkteıdí. Mańǵystaudyń bíregeı Jartas meshítterín bastapqy qalpynda saqtap qalu jáne olardy álemdík órkenıettíń baǵa jetpes mūrasy retínde bolashaq ūrpaqqa tabystau úshín qoldan kelgenníń bárín jasau – bízdíń ortaq míndetímíz.