Samarqandta ótken CITES Konventsıyasy Taraptarynyń 20-shy Konferentsıyasynda (2025 jylǵy 24 qarasha - 5 jeltoqsan) tek túrdíń qazaqstandyq populyatsıyasynan shyǵatyn kıík múıízíne nóldík eksporttyq kvotany alyp tastau turaly sheshím qabyldandy, dep habarlaıdy Zakon.kz.
QR Ekologıya jáne tabıǵı resurstar mınıstrlígíníń málímetínshe, kıíktíń múıízíne nóldík eksporttyq kvotany alyp tastau boıynsha ūlttyq ūstanymdy ílgeríletu úshín Ekologıya jáne tabıǵı resurstar mınıstrí Erlan Nysanbaevtyń basshylyǵymen Qazaqstan Respublıkasynyń keńeıtílgen delegatsıyasy qūryldy.
5 jeltoqsanda Taraptar konferentsıyasynyń resmı jabylu rásímínde CITES Bas hatshysy Ivonn Iguero óz sózínde kıíktí saqtaudaǵy Qazaqstannyń tabystaryn atap ótíp, osy tabys elímízge túrdíń derıvattarymen halyqaralyq saudany qaıta bastauǵa múmkíndík bergenín atap óttí:
"Túrdí qorǵau jóníndegí dáıektí kúsh-jígerdíń arqasynda Qazaqstanda kıíktíń sany tarıhı kezeńnen 21 myńnan 4 mıllıonnan astam basqa deıín óstí. Būl áserlí nátıje túrdíń ūzaq merzímdí tūraqtylyǵyna senímdílík ūyalatady jáne Taraptarǵa saqtyq, qatań baqylanatyn tásíl kezínde Qazaqstannan derıvattardyń halyqaralyq saudasyn qaıta bastauǵa kelísuge múmkíndík berdí".
Nóldík kvotany alyp tastau turaly ūsynys - būl tek qana qorǵau modelínen ǵylymı negízdelgen, ornyqty paıdalanuǵa kóshudíń jańa kezeńí, onda kez kelgen paıdalanu tıímdí baqylau júıesí bolǵan kezde derıvattardyń (múıízderdíń) baqylanatyn zańdy saudasyn qosa alǵanda, túrí jáne onyń mekendeu ortasy úshín qauípsíz bolyp qala beredí.
Qazaqstan múıízben retteletín halyqaralyq saudadan túsetín kírísterdí bıologıyalyq ártúrlílíktí saqtauǵa, ekojúıelerdí monıtorıngíleuge jáne qalpyna keltíruge baǵyttau míndettemesín rastady.
Konsensusqa qol jetkízu aldynda jıyrmasynshy Taraptar konferentsıyasyna deıín bastalǵan jáne Konferentsıya ayasynda jalǵasqan keńesterdíń keń serıyasy boldy, onda qatysushy eldermen, óńírlík toptarmen, halyqaralyq ūıymdarmen jáne jetekshí táuelsíz sarapshylarmen ekíjaqty kezdesuler qarqyndy ótkízíldí.
Konferentsıya ayasynda Qazaqstan delegatsıyasy 31 ekíjaqty kezdesu ótkízdí, onyń íshínde 22-sí elder jáne úkímetaralyq delegatsıyalarmen, 9-y halyqaralyq ūıymdarmen.
Qazaqstan delegatsıyasy sondaı-aq óńírlík alańdarda: Azıya toby elderíníń, Afrıka men arab elderíníń 3 keńesínde ótínímdí qoldau máselelerín belsendí pysyqtady.
Qazaqstan delegatsıyasynyń konsultatsıyalyq protsesíníń ashyq, dáleldí jáne seríktestík sıpaty eldíń halyqaralyq ūstanymyn nyǵaıtty, oń halyqaralyq ımıdjdí qalyptastyruǵa yqpal ettí jáne CITES taraptarynyń oń sheshímíníń negízgí faktory boldy, onyń sheńberínde Qazaqstannyń ūsynysy qaraldy.
CITES taraptarynyń dauys beru qorytyndylary boıynsha: 111 el - "qoldady" (94%), 7 el - "qarsy" (Mońǵolıyany qosa alǵanda).
Qazaqstan sondaı-aq kıík populyatsıyasyn tūraqty basqaru bıoártúrlílík jóníndegí Kunmın-Monreal jahandyq negízdemelík baǵdarlamasynyń qısyny men maqsattaryna sáıkes keletínín atap óttí, sonyń íshínde:
ekojúıelerdíń tūtastyǵyn saqtau (1-míndet),tozǵan jerler men jaıylymdardy qalpyna keltíru (2-míndet),
álsíz dalalyq jáne shóldí ekojúıelerge júktemení azaıtu kezínde jabaıy faunany tūraqty paıdalanu (5-míndet).
