Óńírlík kommunıkatsıyalar qyzmetínde ótken baspasóz konferentsıyasynda Tótenshe jaǵdaılar departamentíníń basshylyǵy sońǵy bes jylda jańa jylda qalada 68 órt tírkelíp, olardyń bírazy salyut pen petardany ońdy-soldy qoldanǵanyn bolǵanyn habarlady.
Mamandar sol kísíler qarapaıym erejení saqtaǵanda, qanshama oqys oqıǵanyń aldyn aluǵa bolar edí deıdí. Jańa jyldy feıerverksíz, salyutsíz kózge elestetu qıyn. Alaıda pırotehnıkany nūsqamasyz qoldanudyń sońy kúıíkke shaldyǵyp, jaraqat alyp, órt shyǵuǵa alyp kelíp jatady. TJD derekteríne sáıkes, sońǵy bes jylda 31 jeltoqsan men 5 qańtar aralyǵynda 68 órt tírkelgen, onyń 10-y pırotehnıkalyq būıymdardy qoldanǵannan bolypty. Sońǵy kezderí osyndaı aldyn alatyn ís-shara jıílegendíkten mūndaı oqıǵa edáuír azaıǵan. Degenmen, qauíp degen ayaq asty.
Máselen, 2025 jylǵy jańa jyl túní pırotehnıkadan Shūǵyla shaǵyn audanyndaǵy jeke tūrǵyn úıdíń shatyry órteníp, shatyrdyń basym bólígí janyp ketken. Sonymen qatar ótken jylǵy jańa jyl merekesí kezínde pırotehnıkany abaısyz qoldanǵannan 19 adam medıtsınalyq kómekke júgíngen, olardyń 11-í – balalar bolyp shyqty. Órt pen jaraqattyń aldyn alu maqsatynda Almatynyń Tótenshe jaǵdaılar departamentí jyl saıyn keshendí profılaktıkalyq ís-sharalar ótkízedí. Polıtsıya departamentímen bírlesíp 2025 jylǵy 5 jeltoqsannan 2026 jylǵy 3 qańtarǵa deıín «Pırotehnıka» jedel-profılaktıkalyq ís-shara júzege asa bastady. Ol qauíptí árí zańsyz aınalymdaǵy ónímderdí anyqtap, olardyń jolyn kesuge baǵyttalǵan. Búgínge deıín 69 bírlesken reıd júrgízílíp, rūqsaty joq 500 kelí pırotehnıka tárkíleníp, 20-dan astam ákímshílík hattama toltyryldy. Tūrǵyndarǵa salyut pen feıerverkterdí qalaı dūrys qoldanu kerektígín bayandaıtyn 900 aqparattyq materıal da taratyldy.
Bıylǵy 9 jeltoqsanda «Bíryńǵaı órt qauípsízdígí kúní» aktsıyasy ayasynda «Atameken» ŪKP bazasynda qaladaǵy úlken bazarlar men sauda-oıyn-sauyq ortalyǵynyń ókílderímen dóńgelek ústel óttí. Kásípkerlerge órt qauípsízdígí talaptary túsíndírílíp, olardy būzǵany úshín qaı-qaısysy bolsyn jauapqa tartylatyny eskertíldí. Pırotehnıkalyq būıymdardy satatyndarmen de 150 ret kezdesíp, olarǵa saqtau men paıdalanu erejesín túsíndíríp berdí. Keń auqymdy túsíndíru jūmystary qala tūrǵyndaryn da qamtıdy. Medıabordtarda, sauda úıleríníń, emhanalardyń jáne HQKO-lardyń LED-ekrandarynda aqparattyq beınerolıkter kórsetílíp jatyr.
Mektep pen balabaqshada jańa jyl kezínde balalardyń qauípsízdígíne arnalǵan synyp saǵattary men sabaqtar ūıymdastyrylǵan. Qūtqarushylar pırotehnıkany arnauly dúkennen ǵana satyp alyp, qaptamasynyń bútíndígín, jaramdylyq merzímín jaqsylap tekseru kerektígín aıtady. Būıymdardy jylu men ylǵal kózínen alys jerde saqtau qajet. Íske qosar kezde 16 jasqa tolmaǵan balalardyń qolyna ūstatpaı, būıymǵa eńkeyuge, qatty jelde qoldanuǵa, feıerverkterdí adamdar men januarlarǵa qaraı baǵyttap, íske qosylmaı qalǵan qūrylǵyny qaıta tūtatuǵa tyıym salynady.
Tūrǵyn úılerden 50 metrdeı alystau jerde atu kerek, aınalasynda aǵash, elektr jelílerí men basqa kedergíler bolmauy kerek. Jańajyldyq shyrshalardy ornatu men bezendíru kezíndegí órt qauípsízdígíne de erekshe nazar audarylady. Shyrshalar ornyqty bolyp, shyǵatyn joldardy bógemeı, qabyrǵalar men tóbeden kemínde bír metr qashyqtyqta ornalasuy tıís. Shamdar men gırlyandalardy qoldanǵanda elektr jelísíne túsetín júktemení eskeru kerek, aqau shyqsa bírden ajyratu qajet. Qoǵamdyq oryndarda jańajyldyq ís-sharalar ótkízu kezínde kemínde ekí evakuatsıyalyq shyǵu joly bar, esíkterí ashyq tūrǵan ǵımarattardy ǵana paıdalanuǵa rūqsat etíledí. Úı-jaılar órt sóndíru qūraldarymen qamtamasyz etílíp, jauapty tūlǵalar órtke qarsy nūsqamadan ótuí tıís. Terezesínde temír tory bar ǵımarattarda jańajyldyq ís-shara ótkízuge, qoıylym kezínde jaryqty tolyq óshíruge, qoldan jasalǵan gırlyandalar men qauíptí elektr qondyrǵylaryn paıdalanuǵa tyıym salynady. TJD ókílderí osy erejelerdí saqtau merekelík kóńíl-kúıdí ǵana emes, densaulyqty, keıde típtí adam ómírín de saqtauǵa sep bolatynyn atap óttí.