Árbír azamattyń ózíníń saılau qūqyǵyn esh kedergísíz júzege asyruyna múmkíndík beretín jaǵdaı jasau Qazaqstan Respublıkasy Qūryltaıy deputattarynyń saılauyna daıyndyqtyń basym baǵyttarynyń bírí bolyp qala beredí, dep habarlaıdy Aqshamnews.kz tílshísí.
Almatyda múgedektígí bar jáne júríp-tūruy shekteulí azamattar úshín saılau uchaskeleríníń qoljetímdílígíne erekshe nazar audaryluda.
Almaty qalasy aumaqtyq saılau komıssıyasynyń tóraǵasy Aıgúl Qalyqovanyń aıtuynsha, kedergísíz orta qalyptastyru jūmystary jergílíktí atqarushy organdarmen jáne múgedektígí bar adamdardyń qoǵamdyq bírlestíkterímen bírlesíp júrgízílude. Negízgí maqsat — densaulyq jaǵdaıyna qaramastan árbír saılaushy úshín dauys beru protsesín barynsha yńǵaıly árí qoljetímdí etu.
Búgínde azamattardyń tūraqty tírkelgen jerí boıynsha ornalasqan 597 saılau uchaskesíníń barlyǵy ǵımarattardyń bírínshí qabattarynda ornalasqan. Būl qozǵalu kezínde qıyndyq kóretín azamattardyń saılau uchaskesíne kíruín aıtarlyqtaı jeńíldetedí. Sonymen qatar uchaskelerde pandustar qarastyrylǵan, al olardy ornatu múmkín bolmaǵan jaǵdaıda arnaıy kótergísh qūrylǵylar paıdalanylady.
Qoljetímdí ortanyń mańyzdy elementteríníń qatarynda taktıldí jolaqtar, qyzmetkerlerdí shaqyru túımelerí jáne kóru qabíletí tómen azamattarǵa arnalǵan arnaıy kórsetkíshter bar. Mūndaı sheshímder múgedektíktíń ártúrlí túrlerí bar adamdarǵa saılau uchaskesíníń aumaǵynda ózdígínen baǵdarlanuǵa jáne qajet bolǵan jaǵdaıda qajettí kómek aluǵa múmkíndík beredí.
Kóru qabíletí būzylǵan saılaushylarǵa erekshe kóńíl bólínedí. Olar úshín Braıl qarpímen arnaıy trafaretter daıyndalǵan. Olar saılau byulleteníníń ústíne qoıylady. Arnaıy oıyqtardyń kómegímen azamat bógde adamnyń kómegíne júgínbeı-aq, ózí tańdaǵan sayası partıyanyń nemese «báríne qarsymyn» degen baǵannyń tūsyna belgí qoya alady.
Sonymen qatar uchaskelerde kóru qabíletí tómen azamattarǵa arnalǵan úlkeıtkísh lupalar bolady. Būl byulleten men aqparattyq materıaldardyń mazmūnymen yńǵaıly tanysuǵa múmkíndík beredí.
Aqparattyń qoljetímdí boluy da daıyndyqtyń mańyzdy bólígí sanalady. Árbír uchaskede múgedektígí bar adamdarǵa arnalǵan arnaıy būryshtar ūıymdastyrylady. Mūnda dauys beru tártíbí, sayası partıyalar turaly málímetter jáne byulletendí toltyru jóníndegí nūsqaulyqtar qoljetímdí formatta ornalastyrylady. Aqparattyń bír bólígí audıonūsqada ūsynylady. Onymen arnaıy kompyuterler arqyly tanysuǵa bolady.
Múgedektígí bar arbamen júretín adamdar úshín arnaıy dauys beru kabınalary jabdyqtalady. Olar keńeıtílgen aumaǵymen erekshelenedí jáne saılaushyǵa byulletendí bógde adamnyń kómegínsíz erkín paıdalanuǵa múmkíndík beredí.
Daıyndyq tek qajettí jabdyqtardy ornatumen shektelmeıdí. Qazírgí uaqytta qalalyq jáne audandyq saılau komıssıyalarynyń ókílderí múgedektígí bar adamdardyń qoǵamdyq bírlestíkterímen bírlesíp, Almatydaǵy barlyq saılau uchaskelerín aralap tekseru jūmystaryn júrgízude. Tekseru barysynda nysandardyń daıyndyǵy baǵalanyp, yqtımal kemshílíkter anyqtalady jáne olardy joyu sharalary belgílenedí.
Aıgúl Qalyqovanyń aıtuynsha, monıtorıng barysynda qandaı da bír eskertuler anyqtalǵan jaǵdaıda, olardy dauys beru kúníne deıín túzetuge álí uaqyt bar. Qajet bolǵan jaǵdaıda qoljetímdí ortanyń qosymsha elementterí ornatylyp nemese azamattardyń barlyq sanaty úshín qolaıly jaǵdaı jasauǵa múmkíndík beretín basqa da jūmystar júrgízíluí múmkín.
Densaulyq jaǵdaıyna baılanysty saılau uchaskesíne ózdígínen kele almaıtyn saılaushylarǵa da erekshe kóńíl bólínedí. Zańnamada úıde dauys beru múmkíndígí qarastyrylǵan. Ol úshín aldyn ala uchaskelík saılau komıssıyasyna tıístí ótíníshpen júgínu qajet. Osydan keıín saılau kúní komıssıya múshelerí saılaushynyń úıíne jyljymaly dauys beru jáshígímen barady.
Kedergísíz orta qalyptastyru — būl zańnama talaptaryn oryndau ǵana emes, ár adamnyń qūqyqtaryna degen qūrmettíń mańyzdy kórsetkíshí. Ózdígínen dauys beru, qajettí aqparatty yńǵaıly formatta alu jáne saılau uchaskesíne esh kedergísíz kíru múmkíndígí qala tūrǵyndarynyń barlyǵy úshín saılauǵa qatysuǵa jaǵdaı jasaıdy. Dál osyndaı tásíl árbír azamattyń saılau qūqyqtaryn júzege asyruyna teń múmkíndík beruge jol ashady.