Sauda ortalyǵyna kírgende kóńíl-kúıíńíz bírden kóterílíp, asa qajet bolmasa da zat satyp alǵyńyz kele me? Al úıge kelgen soń satyp alǵan dúnıeníń kópshílígí kerek emes ekenín túsíníp, ókínísh sezímí paıda bola ma? Psıhologtar mūndaı jaǵdaıdy jaı áuestík emes, shopogolızm nemese onıomanıya dep ataıdy. Būl – adamnyń naqty qajettílík bolmasa da, satyp aluǵa degen baqylausyz qūmarlyǵy. Amerıka men Europada mūndaı táueldílíkke shaldyqqan adamdardyń sany ondaǵan mıllıonǵa jetedí. Tanymal tūlǵalardyń qatarynda Sara Djessıka Parker, Vıktorıya Bekhem jáne Meraıya Kerı bar.
Zat satyp alu adamǵa quanysh syılaı ma?
Shopogolızm kezínde mı dofamın men serotonın bóledí. Būl gormondar qysqa uaqytqa quanysh sezímín tudyrady. Sondyqtan dúkenge keı adamdar kúızelísín basu úshín, jalǵyzdyq sezímín jeńuge nemese ózíne degen senímdílígín arttyruǵa barady. Alaıda mūnyń áserí ūzaqqa sozylmaıdy, kóńíl-kúı qaıta tómendeıdí, jalǵyzdyq qaıta sezíle bastaıdy.
Shopogolızmníń psıhologıyalyq sebepterí
Kóp jaǵdaıda shopıng adamnyń íshkí kúıímen baılanysty, jalǵyzdyq pen áleumettík oqshaulanudy sezíngen jáne ózín-ózí tómen baǵalap, aınalamen qarym-qatynasyn úzgen, jūmystan stress alyp, ómíríne qanaǵattanbaǵan adam osynyń báríníń ketígín zat satyp alu quanyshymen japqysy keledí. Keı adamdar úshín jańa zat satyp alu – ózín baǵaly sezínudíń bír joly.
«Adamdar zat satyp alu arqyly íshíndegí bos keńístíktí toltyrǵysy keledí. Bíraq materıaldyq zat emotsıyalyq qajettílíktí ūzaqqa qanaǵattandyra almaıdy», deıdí psıholog mamandar.
Qoǵamdyq jáne marketıng faktorlary
Qazírgí qoǵamda kóz arbaıtyn jyltyraq pen kóńíl aldaıtyn qyzyq kóp. Áleumettík jelíge kógendelgen jūrtqa jappaı jeńíldíkter men «shekteulí ūsynys» aktsıyalary, áleumettík jelídegí sán trendterí, onlaın-dúkenderdíń qoljetímdílígí sıyaqty faktorlar da ımpulsıvtí satyp aluǵa yqpal etedí.
Tárbıe men psıhologıyalyq úlgí
Shopogolızmdí tereńírek zerttegen mamandar, būl «dertke» shaldyǵatyndardy 2 úlken topqa bólíp saralaıdy eken.
«Otbasynyń erkesí» – kózín ashqannan ata-anasy barlyq qalauyn oryndaǵan bala eresek ómírde de ózíne nazar audartuǵa beıím bolady, osynyń kesírínen shopogolızmge ūshyraıdy.
«Kúlbıke» sındromy – qatań tártípte tárbıelengen nemese qalaǵanyna qoly jete qoımaǵan bala eseıgen kezde materıaldyq zattar arqyly emotsıonaldyq jetíspeushílíktíń ornyn toltyruǵa tyrysady, mūnyń aqyry da qajetsíz dúnıege qūmarlyqqa ákelíp soǵady.
Shopogolızmníń alǵashqy belgílerí:
Naqty qajettílígí bolmasa da dúkenge baru.
Shopıng kezínde kóńíl-kúıdíń kúrt jaqsaruy.
Zat satyp aluǵa múmkíndík bolmaǵan kezdegí apatıya.
Impulsıvtí satyp alulardyń jıíleuí.
Úıde qoldanylmaǵan jańa zattardyń kóp jınaluy.
Shopogolızmníń qauíptí saldary
Aqshalaı qaryzdar men nesıe problemalary – kózín arbaǵan qyzyldy-jasyldy dúnıege qol jetkízu úshín shopogolık qaltasynda joq aqshaǵa da zat satyp ala beredí, yaǵnı qaryzǵa alyp, bólíp tólep, nesıege táueldí boluy da múmkín.
Otbasylyq janjaldar – shopogolıktíń bír sáttík kóńíl-kúı úshín ózínde bar zatty nemese qatty qajet emes dúnıení satyp ala beruín aınalasy túsíne almaıdy, sonyń kesírínen ūrys bolady.
Kúızelís, depressıya, psıhosomatıkalyq aurular – úıde shań basyp tūratyn taǵy bír zatty ala almaǵany úshín reníshtí shopogolıktí būdan būrynǵy alǵan zattyń qaryzy qysyp, jan-jaǵynan túsínístík tappaı, aqyry kúızelíske túsedí.
Shopogolızmnen qalaı qūtyluǵa bolady?
Máselení moıyndau – bírínshí qadam.
Satyp aludan būryn qajettílíktí baǵamdau: «qalaımyn» emes, «qajet» qaǵıdaty basty orynda boluy tıís.
Jarnamany az qarau kerek.
Satyp alu tízímín jasau jáne shyǵyndardy baqylau mańyzdy.
Psıholog kómegíne júgínu, (táueldílík kúsheıgen jaǵdaıda).
Qorytyndy
Shopıng keıde kóńíl kóterudíń qalypty joly boluy múmkín. Bíraq ol ómírdegí negízgí quanysh kózíne aınalǵan kezde, táueldílík qaupí tuyndaıdy. Naǵyz qanaǵat sezímíníń tórkíní dúken sórelerínde emes, emotsıyalyq tepe-teńdík pen maǵynaly qarym-qatynasta.