Búgín qazaqstandyqtar Analar kúnín atap ótedí, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí kaz.inform.kz-ke sílteme jasap.
Mereke mamyr aıynyń ekínshí jeksenbísínde AQSh, Kanada, Germanıya, Italıya, Túrkıya, Japonıya, Brazılıya jáne Australıya syndy 20-dan astam memlekette toılanady. Qazaqstanda da ana mártebesín aıqyndaıtyn būl kún erekshe mánge ıe.
Anany qorǵau – memlekettíń áleumettík sayasatynyń basym baǵyttarynyń bírí. Óıtkení ana – tek otbasynyń ūıytqysy emes, ruhanı qūndylyqtardy ūrpaq boıyna síńíretín negízgí tūlǵa.
Osy maqsatta Qazaqstan halqy Assambleyasynyń «Analar keńesí» jūmys ísteıdí. Qazírgí tańda onyń respublıka boıynsha 1713 bólímshesí bar. Onyń íshínde 17 oblystyq, 56 qalalyq, 159 audandyq jáne 1481 auyldyq bólímshe qyzmet etedí. Keńes qūramynda 16 051 áıel bar.
Būl qūrylym otbasy ınstıtutyn nyǵaıtuǵa, jastar tárbıesíne, ūlttyq salt-dástúr men otbasylyq qūndylyqtardy dárípteuge úles qosyp keledí.
Foto: Maksat Shagyrbaev / Kazinform
Ana saulyǵy men demografıya
Dúnıejúzílík densaulyq saqtau ūıymy erte balalyq shaqty balanyń damuy úshín sheshushí kezeń dep baǵalaıdy. Sondyqtan ana bolu tek otbasylyq mártebe emes, balanyń densaulyǵy men psıhologıyalyq tūraqtylyǵyna tíkeleı yqpal etetín mańyzdy mıssıya.
Qazaqstandyq qoǵamdyq damu ınstıtutynyń deregínshe, otbasynda balalarmen tūraqty bírge bolatyndardyń 44,5%-y – áıelder, al erlerdíń úlesí – 25,6%. Būl kúndelíktí kútím men tárbıede ananyń rólí basym ekenín kórsetedí.
Analardyń demografıyalyq mańyzy da zor. Ūlttyq statıstıka byurosynyń málímetíne sáıkes, 2000-2025 jyldar aralyǵynda Qazaqstanda ana boludyń ortasha jasy 26-dan 29 jasqa deıín ósken.
Sonymen bírge tuu kórsetkíshí tómendep keledí. Eger 2020 jyly jalpy tuu koeffıtsıentí 1000 adamǵa shaqqanda 22,75 bolsa, ótken jyly 16,43-ke deıín azaıǵan.
Degenmen oń ózgeríster de bar. Sońǵy bes jylda elímízde ana ólímí 35%-ǵa tómendedí. Sondaı-aq náreste jáne perınataldyq ólím kórsetkíshterí azaıǵan.
Kórínbeıtín auyr júk
Qazírgí qoǵamda ana bolu barǵan saıyn kúrdelí árí kópqyrly rólge aınaldy. Derek boıynsha áıelderdíń 95%-y kún saıyn úı sharuasyna 1 saǵattan 6 saǵatqa deıín jáne odan da kóp uaqyt jūmsaıdy.
Bír balasy bar otbasylarda balalarǵa kútím jasau míndetterí 50,7% jaǵdaıda ata-analar arasynda bírlesíp atqarylady. Alaıda 37,1% jaǵdaıda būl tolyqtaı áıeldíń moınynda. Er adamdardyń derbes úlesí nebárí – 1,6%. Al tórt jáne odan kóp balasy bar otbasylarda júkteme áıelderge 49,6%-ǵa deıín ósedí.
Foto: Soltan Jeksenbekov / Kazinform
Būl - tek tūrmystyq másele emes. Áıelderdíń 26,8%-y balasy bar adamǵa jūmys tabu ońaı emes ekenín aıtqan. 27,3%-y bala mansaptyq ósuge kedergí keltíredí dep sanaıdy. 24,3%-y kásíbı damuda qıyndyq tuyndaıtynyn aıtqan. Sonymen bírge áıelderdíń 27%-y bala kútímímen jūmysty qatar alyp júre almaǵandyqtan qyzmetínen ketuge májbúr bolǵan. Erler arasynda būl kórsetkísh – 11%.
Memlekettík qoldau
2024 jylǵy ūlttyq bayandamaǵa sáıkes, qazaqstandyqtardyń basym bólígí analarǵa arnalǵan memlekettík qoldau sharalary turaly habardar. Kópbalaly analarǵa arnalǵan járdemaqyny 81,3% bíledí. Atauly áleumettík kómektí – 76,1%, júktílík jáne bosanu demalysyn – 73,5%, bala tuǵandaǵy bírjolǵy tólemdí – 71,4% halyq bíledí.
Eńbek jáne halyqty áleumettík qorǵau mınıstrlígíníń málímetínshe, ótken jyly bala tuǵan kezdegí bírjolǵy járdemaqyny 338 myń adam alǵan. Būl maqsatqa 61,1 mlrd teńge jūmsalǵan.
Infografıka: Kazinform
Sonymen qatar jūmys ísteıtín áıelderge Memlekettík áleumettík saqtandyru qorynan bala 1,5 jasqa tolǵanǵa deıín aı saıynǵy áleumettík tólem beríledí. Al jūmys ístemeıtín áıelderge bala kútímí boıynsha memlekettík járdemaqy qarastyrylǵan.
Eńbek zańnamasy ayasynda analarǵa qysqartylǵan jūmys kúní, aqyly úzílís jáne tolyq emes jūmys uaqyty tártíbí sıyaqty jeńíldíkter ūsynylady.
Sońǵy jyldary bala kútímí boıynsha tólem merzímí 12 aıdan 18 aıǵa deıín ūzartylyp, kópbalaly jáne erekshe bala tárbıelep otyrǵan otbasylarǵa arnalǵan jańa qoldau tetíkterí engízíldí.
Analar kúní – tek qūttyqtau aıtylatyn kún emes. Būl – ananyń qoǵamdaǵy rólín baǵalap, onyń ómír sapasyn jaqsartu joldaryn oılastyratyn mańyzdy data. Óıtkení myqty ana – myqty otbasy. Al myqty otbasy quatty memlekettíń negízí bolyp qala bermek.