Jyl basynan berí memlekettík járdemaqylarmen, sondaı-aq Memlekettík áleumettík saqtandyru qorynan (būdan árí – MÁSQ), balany bosanuǵa jáne bala 1,5 jasqa tolǵanǵa deıín onyń kútímíne baılanysty tólemdermen jalpy somasy 299,8 mlrd teńgege 293,9 myń adam qamtyldy.
Al bala tuǵanda beríletín járdemaqyny 2025 jyldyń basynan bastap respublıkalyq byudjetten barlyǵy 21,1 mlrd teńge somaǵa 117 myń adam qamtyldy, onyń íshínde sáuír aıynda 5,5 mlrd teńge somasyn 30,5 myń adam aldy. Būl járdemaqyǵa bala tuǵan, asyrap alǵan, sondaı-aq qamqorlyqqa alǵan balalary bar elímízdíń azamattary, qandastar, sondaı-aq Qazaqstanda tūraqty tūratyn sheteldíkter úmítker bola alady.
Balaǵa kútím jasaıtyn adam míndettí áleumettík saqtandyru júıesíne qatysushy bolmaǵan jaǵdaıda tuǵan, asyrap alǵan, sondaı-aq qorǵanshylyqqa alǵan balalary bar, eger olar basqa ata-ananyń otbasynda eskerílmese, ógeı balalary bar adamdardyń (otbasylardyń) bala kútímíne baılanysty járdemaqy aluǵa qūqyǵy bar. Eseptí kezeńde 1,5 jasqa tolǵanǵa deıín bala kútímí boıynsha járdemaqymen 14,4 mlrd teńge somasyn orta eseppen 123,3 myń adam qamtyldy, onyń íshínde sáuír aıynda 3,7 mlrd teńge somasyn 124,1 myń adam aldy.
Bala tuuyna jáne bala kútímíne arnalǵan memlekettík járdemaqylardyń mólsherí respublıkalyq byudjet turaly zańmen tıístí qarjy jylyna bekítílgen aılyq eseptík kórsetkíshke (būdan árí – AEK) baılanysty belgílenedí. 2025 jyldyń basynan bastap memlekettík járdemaqylardyń mólsherí 6,5%-ǵa ındekstelgen.
Bıylǵy bala tuuyna arnalǵan járdemaqy mólsherí:
- bírínshí, ekínshí, úshínshí balaǵa – 38,0 AEK nemese 149 416 teńge;
- tórtínshí jáne odan keıíngí balalarǵa – 63,0 AEK nemese 247 716 teńge.
Bala 1,5 jasqa tolǵanǵa deıín onyń kútímíne baılanysty tólenetín járdemaqy aı saıyn kelesídeı mólsherde tólenedí:
- bírínshí balaǵa – 5,76 AEK nemese 22 648 teńge;
- ekínshí balaǵa – 6,81 AEK nemese 26 777 teńge;
- úshínshí balaǵa – 7,85 AEK nemese 30 866 teńge;
- tórtínshí jáne odan keıíngí balalarǵa – 8,90 AEK nemese 34 995 teńge.
Būdan basqa jūmys ísteıtín azamattarǵa júktílíkke jáne bosanuǵa, jańa tuǵan balany (balalardy) asyrap aluǵa baılanysty kírísínen aıyrylǵan jaǵdaıda MÁSQ-tan tólenetín áleumettík tólem júktílígí jáne bosanuy boıynsha berílgen demalystyń barlyq kúnderíne taǵaıyndalady. Tólem mólsherí júktílígí jáne bosanuy boıynsha uaqytsha eńbekke jaramsyzdyq paraǵy berílgenge deıíngí sońǵy 12 aı íshínde MÁSQ-ǵa áleumettík audarymdar júrgízílgen ortasha aılyq kíríske jáne eńbekke jaramsyzdyq kúnderíníń sanyna baılanysty bolady.
Būl bírjolǵy tólemdí jyl basynan berí jalpy somasy 117,3 mlrd teńgege 81,8 myń adam aldy, onyń íshínde sáuír aıynda 32,3 mlrd teńge somasyna 24,8 myń adam aldy. Taǵaıyndalǵan tólemníń ortasha mólsherí úsh aıda 1 637 575 teńge boldy.
Sondaı-aq MÁSQ-dan bala bír jarym jasqa tolǵanǵa deıín onyń kútímíne baılanysty kírísínen aıyrylu jaǵdaıy boıynsha aı saıynǵy áleumettík tólem míndettí áleumettík saqtandyru júıesíne qatysushyǵa balanyń tuǵan kúnínen bastap taǵaıyndalady. Tólemníń mólsherí sońǵy 2 jylda MÁSQ-ǵa áleumettík audarymdar júrgízílgen ortasha aılyq kírístíń 40%-n qūraıdy. Ekí jáne odan da kóp bala tuǵan jaǵdaıda tólem ár balaǵa jeke taǵaıyndalady.
2025 jyldyń 4 aıynda būl tólem 147 mlrd teńgege 88,8 myń adamǵa taǵaıyndaldy. Onyń íshínde sáuír aıynda 36,7 mlrd teńge somasyna 25,2 myń alushyǵa tólem taǵaıyndaldy. 4 aıdaǵy tólemníń aı saıynǵy ortasha mólsherí 91 953 teńge boldy.