Qańtar aıynda kóp elde jatyr moıny obyry týraly aqparattandyrýmen aınalysady.
Almatyda da qazir bul aýrýdy erte anyqtaý men aldyn alýǵa baǵyttalǵan aqparattyq-túsindirý jumysy qolǵa alynyp jatyr, - dep habarlaıdy aqshamnews.kz.
Óńirlik komýnıkasıalar qyzmetinde Almaty onkologıalyq ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Raıhan Bolatbekova osy jóninde baıandady.
Onyń aıtýynsha, jatyr moıny obyry áıelder arasyndaǵy eń kóp taraǵan onkologıalyq aýrýdyń biri bolyp qalyp otyr. Derttiń damýyna negizgi sebep — joǵary onkogendik qaýip tobyna jatatyn adam papıllomasy vırýsy (APV), aýyrǵandardyń 97%-y osymen baılanysty. Dárigerdiń aıtýynsha, jatyr moıny obyry bastapqyda baıqalmaýy múmkin, sondyqtan PAP-test pen APV-ǵa testileýden únemi ótip turý kerek eken.
«Bul kóbine bala kóteretin jastaǵy áıelderde ushyrasady, aýrýdyń sharyqtaý shegi 40–44 jas aralyǵy. Degenmen ony aýyzdyqtaýǵa bolady. Damyǵan elderde aldyn alýdy qolǵa alyp, ol osy aýrýdyń aýyrtpalyǵyn eki eseden astam tómendetýge múmkindik bergen», — dedi Raıhan Bolatbekova.
Qazaqstanda 30-dan 74 jasqa deıingi áıelderdi qamtıtyn jatyr moıny obyryn skrınıngten ótkizý jónindegi Ulttyq baǵdarlama jumys isteıdi. Bul baǵdarlama aýrýdy erterek anyqtaýǵa múmkindik berip otyr.
Sonymen qatar elimizde adam papıllomasy vırýsyna qarsy salynatyn vaksınasıa baǵdarlamasy da bar. 2024 jylǵy qyrkúıekten bastap mektepterde ata-analardyń kelisimimen jasóspirim qyzdarǵa eki dozaly vaksınasıa (4 valentti «Gardasıl» vaksınasy) salyna bastady. 2025 jylǵy qyrkúıek pen jeltoqsan aıynyń aralyǵynda Almatyda 12 myńnan astam qyz bala egildi. Qoldanylatyn vaksına jatyr moıny obyry men basqa da onkologıalyq aýrýlardy týdyratyn APV-nyń eń qaýipti túrinen qorǵaıdy.
«APV-ǵa qarsy vaksına jatyr moıny obyryna túrtki bolatyn vırýstyń eń keń taralǵan tıpterine baǵyttalǵan. Sonymen qatar ol výlva, qynap, analdy ózek pen aýyz-jutqynshaq aımaǵynyń onkologıalyq aýrýlarynyń damýyna ákelýi múmkin APV túrlerinen, sondaı-aq úshkir kondılomalardy týdyratyn tıpterden qorǵaıdy. Vaksınasıa APV-men baılanysty aýrýdyń aldyn alýda tıimdi bolyp shyqty. Biraq buryn APV-nyń bir nemese birneshe túrin juqtyrǵandarǵa vaksına tıimdizdeý bolýy da múmkin», - deıdi dáriger.
Zertteýler kórsetkendeı, vaksına salynǵannan keıin 10 jyl boıy onyń ımmýnogendigi tómendemegen. APV-ǵa qarsy vaksına AQSH-tyń Azyq-túlik pen dári-dármek sapasyn baqylaý basqarmasynan (FDA) lısenzıa alyp, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy ony qaýipsiz ári tıimdi dep tapqan.
Sóz sońynda Raıhan Bolatbekova 31 qańtar kúni Almaty onkologıalyq ortalyǵynda jatyr moıny patologıasynyń aldyn alý men erte anyqtaýǵa arnalǵan Ashyq esik kúni ótetinin habarlady. Bul kúni onkogınekolog mamandardan keńes alyp, qajetti tekseristen ótýińizge ábden bolady.