Qańtar aıynda kóp elde jatyr moıny obyry turaly aqparattandyrumen aınalysady.
Almatyda da qazír būl aurudy erte anyqtau men aldyn aluǵa baǵyttalǵan aqparattyq-túsíndíru jūmysy qolǵa alynyp jatyr, - dep habarlaıdy aqshamnews.kz.
Óńírlík kommunıkatsıyalar qyzmetínde Almaty onkologıyalyq ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Raıhan Bolatbekova osy jónínde bayandady.
Onyń aıtuynsha, jatyr moıny obyry áıelder arasyndaǵy eń kóp taraǵan onkologıyalyq aurudyń bírí bolyp qalyp otyr. Derttíń damuyna negízgí sebep — joǵary onkogendík qauíp tobyna jatatyn adam papıllomasy vırusy (APV), auyrǵandardyń 97%-y osymen baılanysty. Dárígerdíń aıtuynsha, jatyr moıny obyry bastapqyda baıqalmauy múmkín, sondyqtan PAP-test pen APV-ǵa testíleuden únemí ótíp tūru kerek eken.
«Būl kóbíne bala kóteretín jastaǵy áıelderde ūshyrasady, aurudyń sharyqtau shegí 40–44 jas aralyǵy. Degenmen ony auyzdyqtauǵa bolady. Damyǵan elderde aldyn aludy qolǵa alyp, ol osy aurudyń auyrtpalyǵyn ekí eseden astam tómendetuge múmkíndík bergen», — dedí Raıhan Bolatbekova.
Qazaqstanda 30-dan 74 jasqa deıíngí áıelderdí qamtıtyn jatyr moıny obyryn skrınıngten ótkízu jóníndegí Ūlttyq baǵdarlama jūmys ísteıdí. Būl baǵdarlama aurudy erterek anyqtauǵa múmkíndík beríp otyr.
Sonymen qatar elímízde adam papıllomasy vırusyna qarsy salynatyn vaktsınatsıya baǵdarlamasy da bar. 2024 jylǵy qyrkúıekten bastap mektepterde ata-analardyń kelísímímen jasóspírím qyzdarǵa ekí dozaly vaktsınatsıya (4 valenttí «Gardasıl» vaktsınasy) salyna bastady. 2025 jylǵy qyrkúıek pen jeltoqsan aıynyń aralyǵynda Almatyda 12 myńnan astam qyz bala egíldí. Qoldanylatyn vaktsına jatyr moıny obyry men basqa da onkologıyalyq aurulardy tudyratyn APV-nyń eń qauíptí túrínen qorǵaıdy.
«APV-ǵa qarsy vaktsına jatyr moıny obyryna túrtkí bolatyn vırustyń eń keń taralǵan tıpteríne baǵyttalǵan. Sonymen qatar ol vulva, qynap, analdy ózek pen auyz-jūtqynshaq aımaǵynyń onkologıyalyq aurularynyń damuyna ákeluí múmkín APV túrlerínen, sondaı-aq úshkír kondılomalardy tudyratyn tıpterden qorǵaıdy. Vaktsınatsıya APV-men baılanysty aurudyń aldyn aluda tıímdí bolyp shyqty. Bíraq būryn APV-nyń bír nemese bírneshe túrín jūqtyrǵandarǵa vaktsına tıímdízdeu boluy da múmkín», - deıdí dáríger.
Zertteuler kórsetkendeı, vaktsına salynǵannan keıín 10 jyl boıy onyń ımmunogendígí tómendemegen. APV-ǵa qarsy vaktsına AQSh-tyń Azyq-túlík pen dárí-dármek sapasyn baqylau basqarmasynan (FDA) lıtsenzıya alyp, Dúnıejúzílík densaulyq saqtau ūıymy ony qauípsíz árí tıímdí dep tapqan.
Sóz sońynda Raıhan Bolatbekova 31 qańtar kúní Almaty onkologıyalyq ortalyǵynda jatyr moıny patologıyasynyń aldyn alu men erte anyqtauǵa arnalǵan Ashyq esík kúní ótetínín habarlady. Būl kúní onkogınekolog mamandardan keńes alyp, qajettí tekserísten ótuíńízge ábden bolady.