«Keıde áleumettík kómekke mūqtaj degen adamnyń úıíne barsaq, aulasynda bírneshe kólík tūrǵan záulím kottedjdí kóretínbíz...» dep osyndan bes-alty jyl būrynǵy jaǵdaıdy eske aldy keıípkerímíz.
Qoǵam belsendísí retínde qaladaǵy áleumettík osal toptardy qoldau sharalaryn jítí baqylap otyratyn Almaty qalasy Qoǵamdyq keńesíníń múshesí, erekshe qajettílígí bar adamdar úshín qoljetímdí orta qūru boıynsha sarapshy Bogdan Djepka salanyń jaqsy jaqqa qaraı bet būrǵanyn aıtady.
Almaty – áleumettík sayasat pen azamattyq jauapkershílíktíń jańa úlgísín qalyptastyryp kele jatqan megapolıs. Óıtkení, keıíngí jyldary shaharda osy ekí máseleníń basty baǵytynyń bírí – adam ómíríníń sapasyn arttyryp, qoǵamnyń barlyq tobyna teń múmkíndík berílíp keledí.
Inklyuzıvtí orta qūru, erekshe qajettílígí bar azamattardy jūmyspen qamtu, áleumettík ınfraqūrylymdy damytu baǵytynda bírqatar auqymdy jobalar júzege asyrylyp jatyr. Būrynǵydaı qoldau tek járdemaqy berumen shektelmeı, áleumettík osal toptaǵy tūrǵyndardyń ortaǵa beıímdeluíne jaǵdaı jasaıtyn júıelí sayasatqa ūlasyp keledí.
«Ókíníshke qaraı, tabysyn jasyryp, memleket kómegín negízsíz aluǵa tyrysatyndar boldy. Mūndaı jaǵdaılar júıege degen senímge kerí áser ettí», – deıdí Bogdan Djepka.
Iá, sarapshy aıtyp otyrǵan masyldyq pen jasyryn tabys tabu jaǵdaılary ūzaq jyl senímge selkeu túsírdí. Memleketten bólíngen áleumettík kómek shyn mūqtaj jannyń qolyna jetpeı qalyp júrdí. Bíraq qazír áleumettík qoldau sayasatynda tsıfrlandyruǵa erekshe kóńíl bólíndí. Mysaly, qazír osal toptardy anyqtaıtyn áleumettík ámıyan men Otbasynyń tsıfrlyq kartasy engízílude.
«Erekshe atap ótkím keletíní – múmkíndígí shekteulí jandarǵa jasalyp jatqan ıgí íster. Qazír Almatyda basty nazar olardy jūmyspen qamtyp, eńbek etuíne jaǵdaı jasauǵa auysty. Eńbekke qabílettí azamattarǵa arnalǵan Atauly áleumettík kómek endí naqty talaptarǵa negízdeledí. Kómek alǵysy kelse, jūmyspen qamtu sharalaryna qatysyp, qaıta dayarlaudan ótíp, subsıdıyalanatyn jūmys oryndaryna tūra alady. Qoǵam belsendísí retínde men áleumettík qoldaudan naqty jūmyspen qamtuǵa kóshu baǵytyn óte oń baǵalaımyn», – dedí qoǵam belsendísí.
Byltyr jyldyń basynda qaladaǵy múgedektígí bar adamdardy eńbek naryǵyna beıímdeuge járdemdesetín «Jobcoach» jobasy tıímdí bastamalardyń bíríne aınaldy. Joba ayasynda ár qatysushyǵa jeke damu jospary ázírleníp, mamandar kásíbı baǵdar beru, psıhologıyalyq kómek jáne eńbek daǵdylaryn jetíldíru boıynsha júıelí qoldau kórsetedí. Mysaly, keıbír qatysushylar qashyqtan jūmys ísteu formatyna beıímdelse, endí bíríne jeke kásíbín bastauǵa múmkíndík jasalǵan. Mūndaı tásíl azamattardyń áleumettík táueldílígín tómendetíp, olardyń ózíne degen senímí men jauapkershílígín arttyruǵa yqpal etedí. 2025 jyly 1620 adam «Jobcoach» jobasynyń ayasynda jūmyspen qamtu baǵdarlamalaryna qatysqan.
Al áleumettanushy Aıjan Bazarhanqyzy Almatyda erekshe qajettílígí bar azamattardyń máselesíne qatysty bírqatar áleumettanulyq zertteuler júrgízílgenín aıtty. Sonyń nátıjelerí boıynsha, būl sanattaǵy adamdar úshín eń ózektí máselelerdíń bírí – jūmyssyzdyq pen ınfraqūrylymdyq kedergíler.
«Bíz júrgízgen zertteuler kórsetkendeı, erekshe qajettílígí bar adamdar arasynda jūmyssyzdyq deńgeıí joǵary. Almatyda būl baǵytta júıelí jūmystar qolǵa alynyp jatyr. Ásírese, múgedektígí bar azamattardy jūmyspen qamtuǵa basymdyq beríle bastady. Qazír bíz osyndaı jandardy jūmyspen qamtu modelíne bírtíndep kóshíp kelemíz. Būl erekshe qajettílígí bar azamattardyń qoǵamǵa beıímdeluíne, áleumettík ıntegratsıyasyna múmkíndík beredí. Sonymen bírge, ınklyuzıvtí qoǵam qalyptastyruǵa yqpal etedí», – dedí Aıjan Bazarhanqyzy.
Áleumettík sayasattaǵy taǵy bír mańyzdy baǵyt – múmkíndígí shekteulí azamattarǵa arnalǵan qalalyq ınfraqūrylymdy beıímdeu jūmystary. 2023–2025 jyldary qala boıynsha 34,1 myń nysanǵa pasporttau júrgízíldí. Onyń íshínde 733 memlekettík mekeme, 21,3 myń jeke sektor nysany, 9,4 myń kópqabatty tūrǵyn úı jáne 2,7 myń ayaldama bar. Memlekettík nysandar qatarynda mektepter, auruhanalar, mádenıet ūıymdary, joǵary oqu oryndary, sport jáne ákímshílík ǵımarattar qamtyldy. 2025–2026 jyldardyń qorytyndysy boıynsha nysandardyń 60 paıyzy beıímdelíp, inva.gov.kz portalynda 9,9 myńnan astam nysan turaly málímet ornalastyryldy. Naqty beıímdelgen nysandar sany shamamen 5,7 myńǵa jettí.
Gúljanat SEMBAEVA