Keıíngí uaqytta “Qazaqstan ekonomıkasy qūldyrap barady” degen píkírler jıí aıtylyp júr. Alaıda resmı derekter men sarapshylar mūny joqqa shyǵarady. Eldegí jalpy íshkí óním ósíp, ınvestıtsıya tartu, óńdeu ónerkásíbín damytu baǵytynda oń kórsetkíshter baıqalady. Osy oraıda Aqshamnews.kz tílshísí kommunıkatsıya mamany, qarjy, bırja, makroekonomıka sarapshysy, ekonomıst Aıbar Oljaımen sūhbattasyp, qazírgí ekonomıkalyq ahualdy saralap kórdí.
Aıbar Oljaıdyń aıtuynsha, Qazaqstan ekonomıkasy qarqyndy túrde ósíp kele jatyr. 2023 jyldyń qorytyndysy boıynsha elímízdíń Jalpy íshkí ónímí (JÍÓ) 4,8% ósken. Būl kórsetkísh - íshkí tūtynystyń artuy men belgílí bír salalarǵa qūıylǵan ınvestıtsıyalardyń nátıjesí.
"Agrokeshen men geologıyalyq barlau salalaryna ınvestıtsıya tartyldy. Būdan bólek, óńdeu ónerkásíbí men daıyn tauar óndíru baǵytyndaǵy ósím quantady. Būl ekonomıkamyzdyń mūnaı men shıkízatqa táueldílígín azaıtyp jatyr", – deıdí Aıbar Oljaı.
Ekonomıkalyq kórsetkíshter tūraqtylyq pen ósímdí kórsetíp tūr ma?
Sarapshynyń aıtuynsha, statıstıkaǵa kóz júgírtsek, tūraqtylyq pen ósím baryn kóruge bolady. Típtí, bıyl JÍÓ kólemí 300 mlrd dollarǵa jetuí múmkín degen boljam bar. Būl - el ekonomıkasy úshín mańyzdy meje.
Sarapshy qazír jaqsy qarqyn kórsetíp jatqan baǵyttardy atady: óńdeu ónerkásíbí, agroónerkásíp, barlau jáne paıdaly qazbalar jáne daıyn tauar óndírísí.
Aıbar Oljaıdyń píkírínshe, būl salalar bolashaqta ekonomıkany ártaraptandyruǵa kómektesedí.
"Jerdíń astyndaǵy shıkízatty qazyp sata bermeı, ony óńdep, daıyn tauar retínde satuǵa kóshíp kelemíz", – deıdí Oljaı.
Investıtsıya tartu boıynsha Qazaqstannyń múmkíndíkterí men artyqshylyqtary qandaı?
Sarapshy Qazaqstan ınvestıtsıya tartudyń bírneshe tsıklynan ótkenín aıtty. 2022 jyly elge 28 mlrd dollar tíkeleı ınvestıtsıya tartylǵan. Bíraq keıíngí jyldary álemdegí tūraqsyzdyq (Reseı-Ukraına soǵysy, Tramp faktory) áserín tıgízíp, reınvestıtsıya qarqyny bayaulaǵan.
"Qazaqstanda arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar bar. Investıtsıya zańyn jetíldíríp jatyrmyz. Sayası jaǵdaı tūraqtalyp, teńge nyǵaya tússe, ınvestorlar qaıta kele bastaıdy", – deıdí ol.
Sonymen, “Qazaqstannyń ekonomıkasy qūldyrap jatyr” degen sóz ras pa?
Sarapshy Aıbar Oljaı būl tūjyrymnyń jalǵan ekenín naqty dáleldermen negízdeıdí. Ol ekonomıkanyń qūrylymy kúrdeleníp, tūraqty árí ūzaqmerzímdí damuǵa qaraı qadam basyp kele jatqanyn aıtty.
Aıta keteıík, Almaty elímízdegí ekonomıkalyq kóshbasshy shahar sanalady. Qalanyń eń tabysty bıznes salasy retínde qyzmet kórsetu salasy atalady. Ol JÓÓ-níń 85,4% bolsa, óndírís salasy 8% úleske ıe.