ҚазҰУ-да өткен халықаралық күзгі мектепте баспа ісінің болашағы, медиа кеңістіктегі өзгерістер және жасанды интеллектінің шығармашылық салаға ықпалы талқыланды.
Бүгінде жасанды интеллект ақпарат тарату тәсілін ғана емес, баспа ісі мен журналистиканың жұмыс жүйесін де өзгертіп келеді. Бірі жаңа мүмкіндіктерге жол ашса, екіншісі кәсіби жауапкершілік пен ақпараттың шынайылығына қатысты сұрақтарды алға шығарды. Осы мәселелер Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде өткен халықаралық күзгі мектеп аясында талқыланды.
2026 жылдың 5 қарашасында халықаралық күзгі мектептің ашылуы өтті. Жиынның ашылуын Баспагерлік-редакторлық және дизайнерлік өнер кафедрасының меңгерушісі Айгүл Рамазан ашты. Күзгі мектептің ашылу салтанатында журналистика факультетінің деканы Ысқақ Дүйсенбайұлы, Баспагерлер, полиграфистер және кітап таратушылар қауымдастығының төрағасы Әділ Қойтанов, «Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясы» АҚ бас продюсері Болат Мүрсәлім, «AmalBooks» баспа үйінің директоры, жазушы, саясаттанушы Бақытжан Бұқарбай, ҚР Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы директорының орынбасары Толқын Салменбаева және Түркі әлемі журналистер федерациясының президенті Мендерес Демир онлайн форматта құттықтау сөз сөйлеп, мұндай кездесулердің кәсіби тәжірибе алмасудағы маңызын атап өтті.
Журналистика факультетінің деканы Ысқақ Дүйсенбайұлы жасанды интеллектіні меңгеру заман талабы екенін айтып, технология адамды басқармай, керісінше, адам оны өз мақсатына сай қолдануы керектігін жеткізді. Баспагерлер, полиграфистер және кітап таратушылар қауымдастығының төрағасы Әділ Қойтанов халықаралық баспа тәжірибесіне тоқталып, авторлық құқықты қорғау мен жалған бейнематериалдардың таралуына назар аударды. Оның пікірінше, жасанды интеллект шығармашылықты алмастырмай, оны толықтыратын құрал болуы тиіс.
Жасанды интеллектінің кино мен анимациядағы мүмкіндіктерін Болат Мүрсәлім нақты мысалдармен көрсетті. Бұрын бір мультфильмді әзірлеуге бір ай қажет болса, қазір бұл жұмыс 10 күнде аяқталуы мүмкін. Сондай-ақ ол жасанды интеллект көмегімен жасалған «Ұлық ұлыс» деректі фильмін таныстырды. Дегенмен тарихи көріністерді жасауда ұлттық мәдениеттің ерекшеліктерін дәл беру үшін мамандардың бақылауы қажет екенін атап өтті.
«AmalBooks» баспа үйінің директоры, жазушы әрі саясаттанушы Бақытжан Бұқарбай болашақ баспагерге қажетті бес дағдыны атады: қаржы табу, өнімді сату, келіссөз жүргізу, зейінді шоғырландыру және жауапкершілік алу. «Түркітілдес журналистер қоры» қоғамдық қорының президенті Назия Жоямергенқызы ақпарат тұтыну мәдениетінің өзгергенін айтып, жылдамдық пен сенім арасындағы тепе-теңдікті сақтаудың маңызын түсіндірді. Журналистика технологияға бейімделгенімен, кәсіби жауапкершіліктен ажырамауы керек.
Халықаралық ақпараттық технологиялар университетінің профессоры, филология ғылымдарының кандидаты, PhD Аязби Бейсенқұлов «Мәтіннен визуалға бетбұрыс және ЖИ дәуіріндегі педагогикалық креативтілік» тақырыбында баяндама жасап, ChatGPT Edu мен Gemini Notebook құралдарының мүмкіндіктерін салыстырды. Мәтінді визуалды мазмұнға айналдыру және жасанды интеллектіні білім беру үдерісінде пайдалану жолдарын таныстырды.
Күзгі мектепте көтерілген мәселелер бір маңызды ойды аңғартты: технология қаншалықты дамыса да, баспа мен медиа саласында адам еңбегі мен кәсіби ұстанымның орны бөлек. Жасанды интеллект жұмысты жеңілдетіп, жаңа шығармашылық мүмкіндіктерге жол ашқанымен, ақпараттың шынайылығын анықтау, мазмұнның сапасын бағалау және оқырман алдындағы жауапкершілікті сезіну адамның еншісінде қалады. Жасанды интеллектіні тиімді пайдалану, ақпаратты саралау, авторлық құқықты сақтау және оқырман сенімін жоғалтпау – бүгінгі маманның басты міндеттері. Осындай кездесулер тәжірибе алмасуға ғана емес, жаңа көзқарас қалыптастырып, кәсіби ізденіске серпін беруге де ықпал етеді. Әсіресе жас мамандар мен студенттер үшін бұл – саланың даму бағытын түсініп, заманауи талаптарға сай білімін жетілдіруге берілген мүмкіндік. Өйткені болашақтың баспагері мен журналисі технологияны меңгерумен қатар, оның мүмкіндігі мен шегін ажырата білетін, шығармашылық ойы мен жауапкершілігі жоғары маман болуы керек.
Аяжан ТОҚТАСЫН,
Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ
Журналистика факультетінің
4-курс студенті