Жыл сайын әлемде шамамен 700 000 адам өз-өзіне қол жұмсау салдарынан көз жұмады. Әрбір цифрлық көрсеткіш артында нағыз трагедия жатыр.
Көбінесе қайғылы жағдайдың алдын алуға болатын еді. Өз-өзіне қол жұмсаудың алдын алу - бұл абстрактілі тақырып емес, әркім қатыса алатын нақты адам күш-жігері.
Өз-өзіне қол жұмсау - бұл адам бұдан былай көтере алмайтын азап. Себептер әртүрлі болуы мүмкін:
- психологиялық жарақат, қайғылы сәттер, зорлық-зомбылық;
- жалғыздық және «қажетсіз» болу сезімі;
- ұзаққа созылған депрессия немесе мазасыздықтың бұзылуы;
- мектептегі қорқыту, жұмыстағы проблемалар;
- тәуелділік, ауру, әлеуметтік оқшаулану.
Суицидтік мінез-құлық «манипуляция» әдісі емес, көмекке шақыру екенін түсіну маңызды.
Ескерту белгілерін елемеуге болмайды. Назар аударыңыз, егер адам:
- өлім немесе өмірдің мағынасыздығы туралы айтады;
- өзіне-өзі күрт тартылады;
- жеке заттарын таратып береді;
- қауіпті немесе демонстрациялық түрде алшақ мінез-құлық танытады;
- ұзақ уақыт депрессиядан кейін кенет тыныштанып қалады.
Бұл белгілерді елемеңіз. Кейде бір әңгіме өмірді сақтап қалуы мүмкін.
Дағдарыс жағдайында адамға қалай қолдау көрсету керек
Үкім шығармай тыңдаңыз. Сөзің бөлмеңіз, ішіндегі мүңың шығарып айтсын.
Кемсітпеңіз. «Өз өзіңді жина» және «қыңылдауды доғар» деген сияқты тіркестер жағдайды нашарлатады.
Тікелей сұрақ қойыңыз. Мысалы, "Сіз өз-өзіне қол жұмсау туралы ойладыңыз ба?" Бұл оларды итермелемейді, бірақ сіздің қамқор екеніңізді көрсетеді.
Көмек сұраңыз. Мамандарды тартудан қорықпаңыз.
Егер сіз немесе жақын адамдарыңыз қатты қиналып қалса, жалғыз қалмаңыз. Шұғыл қолдау іздеңіз: дағдарыс орталықтары, психологиялық қолдау қызметтері және жастар денсаулық орталықтары.
Нені есте сақтау маңызды:
Суицидтің алдын алуға болады. Ешкім «жалғыз күресуге» міндетті емес. Көмек сұрау – әлсіздік емес, күштілік. Әрбір өмір құнды. Қазір амал жоқ сияқты көрінсе де, әрқашан шешімі табылады.
«Алматы қалалық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығы» ЖШС тапсырысы бойынша, 2025ж