Осы күні әлемдік сауданың өзі электронды жүйеге көшкені мәлім. Біздің еліміз мемлекеттік қызмет көрсету саласын цифрландыру бағытында біраз жетістікке жетті. Осы орайда көптеген дамыған елдердің цифрлы жүйесінің озығын алып, тозығын тастадық десек болар. Десек те, бұл сәт сайын дамитын сала. Сондықтан ақпаратты қорғау, аталған экожүйені ұдайы дамыту ісі өте өзекті. Бұл жайында ҚР Президентінің кеңесшісі-Баспасөз хатшысы Берік Уәли бүгін «Айқын» газетіне берген сұхбатында атап өткен болатын.
Осы ретте ретте цифрлы жүйенің жасанған жаңа түрі – жасанды интеллект (ЖИ). Бұл технология қазірдің өзінде еңбек нарығында, өндіріс пен қызмет көрсету саласында біраз өзгеріс әкелуде. Бұл технологияның дамуы кейбір мамандықты алмастыруы ықтимал болса-дағы, жаңа мүмкіндіктің де есігін молынан ашары анық. Осы мәселеге байланысты, біз профессор Алтынбек Шәріпбаевпен сұхбат жүргіздік.
–Профессор мырза, бүгінде жасанды интеллекттің даму қарқыны еңбек нарығына қалай әсер етуде? Адамдар жұмыссыз қалып, дәстүрлі мамандықтарға сұраныс азайып кетпей ме?
–Жасанды интеллект технологиясы бізге көптеген рутиналық және қайталанатын жұмыстарды автоматтандыруға мүмкіндік береді. Бір жағынан, кейбір дәстүрлі мамандықтқа деген сұраныстың азаюына ықпал етуі мүмкін. Дегенмен, технологияның дамуы жаңа қызмет түрлері мен жоғары білікті мамандарды қажет ететін салаларды да туындатады. Мысалы, дерек талдау, алгоритмді жетілдіру, жүйелік интеграция салалары тез дамып келеді. Сондықтан бізге басты міндет – қазіргі мамандарды жаңа технологияларға бейімдеп, өмір бойы оқыту жүйесін жетілдіру қажет.
–Қоғамда ара-кідік жасанды инелект этикалық және әлеуметтік мәселеге кері әсер етеді делінетін «бір қайнауы ішінде» пікірлер де айтылып қалып жүр. Осыған не айтар едіңіз?
–Әлбетте, жасанды интеллекттің дамуында этикалық мәселелерді ескеру аса маңызды. Әрбір алгоритм адамгершілік пен моральдық нормаларға сай жұмыс істеуі керек. ЖИ адам өміріне оң әсер етуі тиіс, ал оның дамуында адамдық қарым-қатынас пен әлеуметтік жауапкершілік ескерілу керек. Сондықтан біз технологияны дамытқанда, тек экономикалық тиімділікті ғана емес, қоғамның әлеуметтік және этикалық мүдделерін де сақтауымыз керек.
–Сіздің пікіріңізше, болашақта жасанды интеллект қоғамға қандай жаңа мүмкіндіктер әкеледі?
–Менің ойымша, жасанды интеллект адамның шығармашылығы мен аналитикалық қабілетін толықтыра түсуі мүмкін. Ол еңбек процесін жеңілдетіп, адамдарға өз уақыты мен күшін маңызды мәселелерге жұмсауға мүмкіндік береді. Болашақта ЖИ денсаулық сақтау, білім беру, өндіріс пен өзге де көптеген басқа салада жаңа шешім мен инновацияны алға шығаруға ықпал етеді. Алайда, бұл өзгерістерді сәтті жүзеге асыруда үнемі білімімізді жетілдіріп, жаңа технологияларды игере білуіміз пайдасын тигізері сөзсіз.
Профессормен мөлтек-сұхбатымыз осылай аяқталды. Профессор А.Шәріпбаевтың сөзінен түйгеніміз, жасанды интеллекттің дамуымен байланысты қауіп мен жаңа мүмкіндік бір мезгілде орын алуы ғажап еместігі. ЖИ дәстүрлі мамандықтарды алмастыру ықтималдығын туғызса да, жаңа, жоғары біліктілікті мамандарға сұраныс артып, инновациялық шешімдерді іске асыруға жағдай жасайтындай. Ең бастысы, адамзат жаңа технологияға бейімделу керек, этикалық нормалар сақталуы қажет. Демек, болашағымыздың жарқын болуы біздің бүгінгі білім мен жауапкершілігімізге байланысты.