Қазақ эстрадасында ел жүрегінен орын алған махаббат әндері аз емес. Кейбірі кино арқылы кең таралса, енді бірі тойдың, сағыныштың, тіпті бүтін бір буынның сезімін жеткізетін әнге айналды. Бірақ тыңдарман жиі қосыла шырқайтын осы туындылардың артында көбіне мұң, сағыныш, өкініш не шынайы өмірден алынған оқиға жатады. Аqshamnews.kz тілшісі ел аузында жүрген танымал махаббат әндерінің шығу тарихына үңіліп көрді.
"Жалғыз жұлдыз" – жүректен шыққан мұң
"Ғашықпын саған" фильмінен кейін көпшілікке кеңінен танылған «Жалғыз жұлдыз» әні бүгінде мұңлы махаббаттың символындай қабылданады. Бұл туындының әуенін композитор Сұлтан Тұрсынбеков небәрі 19 жасында, студент кезінде жазған. Ал сөзін ақын Айымнұр Сәндібайқызы жазған.
Композитордың айтуынша, әннің тууына өмірде болған әсерлі оқиға себеп болған. Ол жастық шағында екі ғашықтың баянсыз махаббатына куә болып, сол көрініс жүрегінде терең із қалдырғанын айтады. Кейін сол сезім әнге айналып, қоштасу мен сағынышқа толы туынды дүниеге келген. Сондықтан да бұл ән тыңдарманға жасандылықсыз, шынайы мұңымен жақын.
"Таптым-ау сені" – сүйіктіге емес, әпкеге арналған ән
Қазыбек Құрайыштың «Таптым-ау сені» әні кейінгі жылдары қосылған жұптардың сүйікті әніне, тіпті махаббаттың әнұранына айналды. Көпшілік бұл туындыны орындаушының сүйіктісіне арналған деп ойлайды. Алайда әннің шығу тарихы мүлде басқаша.
Белгілі болғандай, бұл ән Қазыбектің ұзақ уақыт тұрмысқа шықпай жүрген әпкесіне байланысты туған. Жақындарының «қашан күйеуге шығасың?» деген сұрағынан шаршаған әпкесі бір күні інісіне мұңын шағыпты. Біраз уақыт өткен соң ол қуанышпен хабарласып, өз теңін тапқанын айтады. Сол сәттегі қуаныш пен толқыныс Қазыбекке бірден шабыт беріп, әннің сөзі мен әуені қатар туған. Содан бері бұл туынды талай жүрекке жол тауып, шетелдерде де танымал әнге айналды.
"Өз жүрегіңнен ұялмайсың ба" – ел аузындағы сырлы болжам
Әлімжан Кеңестің «Өз жүрегіңнен ұялмайсың ба» әні – сағыныш пен ішкі күйзелісті терең жеткізетін туындылардың бірі. Әнді тыңдаған адам оны ғашығына қосыла алмаған жанның мұңы ретінде қабылдайды. Сол себепті бұл әннің айналасында түрлі әңгіме де көп.
Ел ішінде кең тараған болжам бойынша, ән сөзін жазған ақын Жұлдызай есімді қызға ғашық болып, осы өлеңді соған арнаған деседі. Бұған ән мәтініндегі «жұлдыз көрінсе айдың жанынан» немесе «аспанға жазып қойған атыңды» деген жолдар себеп болса керек. Әрине, бұл ресми расталған дерек емес, бірақ дәл осы жұмбақтық әнге өзгеше реңк беріп, халық арасында оның әсерін одан әрі күшейте түсті.
"Шудың бойында" – хитке айналған мұңлы хикая
Ахан Отыншиев орындаған «Шудың бойында» әні бірнеше жыл бойы тойдың да, түрлі басқосудың да хиті болды. Бұл ән Қазақстанда ғана емес, өзге елдерде де кең тарап, көпшілікке жақсы таныс туындыға айналды. Ән жеңіл естілгенімен, оның астарында мұңлы оқиға жатыр.
Орындарушы Ахан Отыншиев бір сұхбатында бұл әннің тарихы шын мәнінде қайғылы екенін айтқан еді. Аңызға бергісіз әңгімеге сенсек, бір-бірін сүйген екі жас Шу өзенінің бойында кездесуге уағдаласқан. Алайда заманның қиындығы, соғыс пен ашаршылық салдарынан олар жолыға алмай қалады. Ән мәтініндегі сағыныш пен іздеу сезімі де содан туған. Мүмкін, дәл осы шынайы мұң әннің халық жүрегіне тез жетуіне себеп болған шығар.
"Жан сырым" – жастық шақтағы шынайы сезім
Құрмаш Маханның «Жан сырым» әні де тыңдарман жадында ерекше сақталған лирикалық туындылардың бірі. Кейінгі жылдары бұл әнді жас орындаушылар да қайта жаңғыртып жүр. Автордың өзі бұл туындының жастық шағындағы ғашығына арналғанын ашық айтқан.
Әншінің сөзінше, 1995 пен 2000 жылдар аралығында өмірінде ерекше орын алған қызға бірнеше ән арнаған. Солардың қатарында «Жан сырым», «Аяулым», «Аңсарым», «Кездесу мен қоштасу» секілді туындылар бар. «Жан сырым» әні тіпті сол қыздың туған күніне арнайы жазылып, сол күні екеуі осы әнге вальс билеген екен. Бұл – әннің жай ғана шығарма емес, автор өміріндегі нақты бір сезімнің ізі екенін аңғартады.
"Сен сүйген ару" – кешіккен сезімнен туған ән
Мақсат Базарбаевтың орындауындағы «Сен сүйген ару» әні де жұртқа жақсы таныс. Ал әннің шығу тарихы студенттік шақтағы шынайы оқиғамен байланысты. Туындының авторы Үкітай Ерниязов бұл әннің қалай туғанын әсерлі етіп әңгімелеп берген.
Айтуынша, музыкалық колледжде бірге оқыған досы бір қызды ұнатып, бірақ сезімін ұзақ уақыт жеткізе алмай жүреді. Достары қанша жігерлендірсе де, ол батылы жетпей жүреді. Ақыры бір күні айтуға бел буғанымен, қыздың басқа жанмен уәделесіп қойғанын естиді. Тек «неге ертерек айтпадың?» деген өкініш сөз ғана қалады. Осы жағдай жігітке қатты әсер етіп, ал автордың санасында «Нәп-нәзік сұлу, сен сүйген ару, арманы бөлек, талғамы басқа» деген жолдар бірден туады. Кейін бұл шумақ толық әнге айналып, халық арасына кең таралған.
Кейбір әндер уақыт өте ұмытылып кетсе, кейбірі халықпен бірге жасайды. Оның сыры – шынайылықта. Ел сүйіп тыңдайтын махаббат әндерінің көбінің түбінде қолдан құрастырылған оқиға емес, өмірден алынған сезім, шын сағыныш, өкініш немесе жүрекке із қалдырған естелік жатады. Сондықтан мұндай әндер тыңдарманға бірден жетіп, әр кезеңде қайта жаңғырып отырады.