Жаңа заманның қатерлерінен балаларды қалай қорғау керек және ата-аналар мен мектептердің өзара байланысын қалай нығайтуға болады? Осы және өзге де маңызды мәселелер Қазақстанда алғаш рет өткен «PSYTALKS ALMATY» форумында талқыланды. Бұл — психология мен жоғары технологиялар тоғысқан бірегей форматтағы алаң.
Форумда талқыланған басты тақырып — балалардың шынайы өмірі мен виртуалды кеңістігі бір-бірімен тығыз араласып кеткен заманда заң мен тәртіпті қалай сақтау керек деген сұрақ болды.
Бұл күні мегаполисте жетекші психологтар, IT-сарапшылар мен педагогтер бас қосып, қазіргі заманның ең өзекті сын-қатеріне жауап іздеді: жасанды интеллект (ЖИ) күнделікті өмірдің бір бөлігіне айналған кезде, ал қауіп-қатерлер қараңғы көшелерден мессенджерлер мен әлеуметтік желілерге ауысқанда, баланың психикасын қалай қорғауға болады?
«Неліктен бұл маңызды? Бүгінде балалардың қауіпсіздігі тек көшедегі тәртіппен емес, цифрлық кеңістіктің тазалығымен өлшенеді. Біздің мақсатымыз — жасанды интеллектіні балаға қарсы емес, оның игілігіне қызмет ететін құралға айналдыру», — деп атап өтті форум ұйымдастырушысы, Психологиялық қолдау орталығының директоры Венера Коканова.
Кең ауқымды диалог барысында қатысушылар мектеп пен отбасы арасындағы көпірді қалыптастыруға тырысты. Бұл — жиі келіспеушілікке түсетін, бірақ біртұтас жүйе ретінде әрекет етуі тиіс екі маңызды институт.
Лейла Мирас, гештальт-психолог, ҚР Үкіметінің кеңесшісі, ең өзекті әрі ауыр тақырыптардың бірі — суицидтің алдын алу мәселесін көтерді. Ол қауіпті ерте белгілер туралы айтып, баланың өмірін сақтап қалуға көмектесетін «мектеп — ата-ана» нақты іс-қимыл алгоритмін ұсынды.
Қанат Қожахмет, PhD, IT-сарапшы, жаңа технологиялардың білім беру саласына қалай енгізіліп жатқанын және пайдалы гаджет пен цифрлық тәуелділіктің ара-жігі қай жерде екенін түсіндірді.
Ержан Мырзабай, отбасылық психолог, ата-аналарды таңғалдыра отырып, жасанды интеллект тек қауіп көзі ғана емес, одақтас бола алатынын айтты. Ол технологиялар арқылы буллингті, қауіпті контентті немесе алаяқтықты бала әлі үндемей тұрған кезде-ақ анықтауға болатынын баяндады.
Булбул Оспанбек, мектеп директоры, медиатор, оқу орнын балалар өз мәселесін ашық айта алатын психологиялық қауіпсіз аймаққа айналдыру тәжірибесімен бөлісті.
Мөлдір Тоқжан, балалар психологы, ата-аналарға арналған дағдарысқа қарсы шағын тренинг өткізіп, сабырлы әрі өзіне сенімді бала тәрбиелеу үшін стрессті басқарудың 5 нақты қадамын ұсынды.
Форум тек жергілікті сарапшылармен шектелмеді. Арнайы қонақ — Талғат Жүсіпбек, Ұлыбританиядағы Кардифф университетінің проректоры (PhD). Ол оқушылардың қазіргі психологиялық ахуалы туралы соңғы зерттеулердің деректерін ұсынып, Еуропа мектептерінің менталдық денсаулық дағдарысын қалай еңсеріп жатқанын әңгімеледі.
Форум бағдарламасы өте мазмұнды болды. Қатысушылар «AI & Child Safety» демо-аймағында болып, технологиялардың интернеттегі қауіп-қатерлерді қалай анықтап, балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етіп жатқанын көзбен көрді. Психологтар мен ата-аналар арнайы тесттерден өтіп, өз тәжірибесі мен отбасы үшін пайдалы жаңа цифрлық шешімдермен танысты.
Ахмет Байтұрсынұлы бейнесіндегі монолог — өткеннің даналығын бүгінгі заманның сын-қатерлерімен байланыстырған күтпеген театрлық қойылым болды.
Диалогтың әсерлі жалғасы ретінде панельдік пікірталас пен ашық микрофон ұйымдастырылды. Кез келген қатысушы өз сұрағын тікелей сарапшыларға қою мүмкіндігіне ие болды.
«PSYTALKS ALMATY» — болашақтан қорықпай, оны басқаруға ұмтылу. Бұл — заң мен тәртіп жасанды интеллектпен бірігіп, ең қымбат құндылық — балаларымызды қорғау үшін бас қосқан алаң», — деп түйіндеді Венера Коканова.
