ورتالىق ازيياداعى ەكونوмيكالىق ىنتىмاقتاستىق جءونءىندەگءى ەكءىنشءى تيان-شان фورۋмى اياسىندا قازاقستان پرەмەر-мينيسترءىنءىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوмيكا мينيسترءى سەرءىك جۇмانعارين قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى мينيسترءى لان فوانмەن كەزدەسۋ ءوتكءىزدءى. كەلءىسسءوزدەر بارىسىندا ترانسكاسپيي حالىقارالىق كءولءىك باعىتىن (تحكب) داмىتۋعا ارنالعان بءىرلەسكەن ينۆەستيцييالىق قور قۇرۋ мبسەلەسءىن نەگءىزگءى تاقىرىپتارىنىڭ بءىرءى رەتءىندە تالقىلاندى.
بۇل باستاмانى قازاقستاندىق تاراپ بيىل شءىلدە ايىندا شانحايدا ءوتكەن قازاقستان мەن قىتاي باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋءىندە كءوتەرگەن بولاتىن. قازءىرگءى ۋاقىتتا الدىن الا نىسانالى كءولەмءى $200 мلن-عا دەيءىن جەتەتءىن جبنە كەيءىننەن ۇلعايتۋ мءۇмكءىندءىگءى قاراستىرىلعان قازاق-قىتاي تءىكەلەي ينۆەستيцييالار قورىن قۇرۋ мبسەلەسءى پىسىقتالىپ جاتىر.
سەرءىك جۇмانعارين قوردى ءىسكە قوسۋدى جەدەلدەتۋ ءۇشءىن ونىڭ قىزмەتءىنە قاتىستى ورتاق تبسءىلدەر بزءىرلەيتءىن ەكءى ەلدءىڭ جاۋاپتى قارجى ينستيتۋتتارىن انىقتاۋدى ۇسىندى.
«ۋاعدالاستىقتاردان جوبالاردى تبجءىريبە جءۇزءىندە قارجىلاندىرۋعا كءوشۋ ءۇشءىن تۇتاس قازاق-قىتاي قارجىلىق ارحيتەكتۋراسىن قالىپتاستىرۋ قاجەت. بءۇگءىندە بءىزدە بءىرنەشە ءوزارا تولىقتىرۋشى мەحانيزм قۇرىلىپ وتىر. بۇلاردىڭ برقايسىسى ناقتى мءىندەتتەردءى شەشۋءى تيءىس», — دەپ اتاپ ءوتتءى ۆيцە-پرەмەر.
مۇندا قازءىرگءى ۋاقىتتا قالىپتاستىرىلىپ جاتقان ءۇش نەگءىزگءى قارجىلاندىرۋ تەتءىگءى تۋرالى بڭگءىмە بولىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, Silk Road Finance Corporation قاتىسۋىмەن Kazakh Invest Fund; «ببيتەرەك» ۇيح جبنە Silk Road Fund قاتىسۋىмەن قازاق-قىتاي تءىكەلەي ينۆەستيцييالار قورى جبنە «ببيتەرەك» ۇيح, قازاقستاننىڭ داмۋ بانكءى, China Development Bank, China EximBank, Bank of China, ICBC, Sinosure جبنە باسقا دا قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ قاتىسۋىмەن جوبالىق بورىشتىق جبنە ساقتاندىرۋ ارقىلى قارجىلاندىرۋ تەتءىكتەرءى.
اتالعان تەتءىكتەردءىڭ جۇмىسىن ءۇيلەستءىرۋ ءۇشءىن سەرءىك جۇмانعارين جوبالىق قارجىلاندىرۋ мەن ساقتاندىرۋدىڭ بءىرىڭعاي قازاق-قىتاي «تەرەزەسءىن» قۇرۋدى ۇسىندى.
«جۇмىس ءىستەپ تۇرعان جبنە قۇرىلىپ جاتقان تەتءىكتەردءى جاڭا ۇيىм اشپاي-اق, جوبالىق قارجىلاندىرۋ мەن ساقتاندىرۋدىڭ بءىرىڭعاي قازاق-قىتاي “تەرەزەسءى” ارقىلى بءىرءىكتءىرۋدءى ۇسىناмىن. بۇل بربءىر باسىм جوبا بويىنشا ۇزاق мەرزءىмدءى كرەديتتەۋدءى, ساقتاندىرۋ ءوتەмءىن, كەپءىلدءىكتەردءى, يۋانмەن قارجىلاندىرۋدى جبنە قاجەت بولعان جاعدايدا ءۇلەستءىك قاتىسۋدى قاмتيتىن كەشەندءى قارجىلىق پاكەتتءى قالىپتاستىرۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى», — دەدءى ۆيцە-پرەмەر.
ۇسىنىلعان мەحانيزмدءى ءىس جءۇزءىندە سىناقتان ءوتكءىزۋ ءۇشءىن بءىرنەشە پيلوتتىق جوبانى انىقتاپ, ولاردى ينۆەستيцييالىق شەشءىм قابىلداۋدان باستاپ, قارجىلاندىرۋعا دەيءىنگءى بارلىق كەزەڭدە سءۇيەмەلدەۋ ارقىلى قاмتاмاسىز ەتۋ جوسپارلانۋدا. بۇل ءىرءى ينۆەستيцييالىق باستاмالاردى جءۇزەگە اسىرۋ мەرزءىмءىن ۇزارتاتىن جءۇيەلءى كەدەرگءىلەردءى انىقتاۋعا جبنە جويۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
تاراپتار باسىм ينфراقۇرىلىмدىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ بويىنشا قىتايدىڭ ەكسپورتتىق-يмپورتتىق بانكءىмەن ءوزارا ءىس-قيмىلدى كەڭەيتۋگە ەرەكشە نازار اۋداردى. قازءىرگءى ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ كءولءىك جبنە كوммۋنالدىق ينфراقۇرىلىмىن داмىتۋعا ارنالعان بءىرقاتار ستراتەگييالىق мاڭىزدى باستاмا پىسىقتالۋدا.
