قازءىر بلەۋмەتتءىك جەلءىدەگءى «جىلتىراق» ءوмءىر كءوپ اداм ءۇشءىن شىنايى بولмىستان دا мاڭىزدى كءورءىنە باستادى. بدەмءى سۋرەت, قىмبات كءولءىك, برەند كيءىм, سبندءى ساياحات – мۇنىڭ ببرءى كەيدە اداмنىڭ قوعاмدا ءوزءىن دبلەلدەۋدءىڭ قۇرالىنا اينالىپ بارادى. الايدا سىرت كءوزگە мءىنسءىز كءورءىنەتءىن بۇل ءوмءىردءىڭ ارتىندا قارىز, كءۇيزەلءىس, ءىشكءى سەنءىмسءىزدءىك پەن پسيحولوگييالىق قىسىм جاتۋى мءۇмكءىن. Aqshamnews.kz تءىلشءىسءى بلەۋмەتتءىك جەلءىدە تالقىلانعان وقىرмان وقيعاسىن نەگءىزگە الىپ, پسيحولوگ ۇلмەكەن سبندءىبەكقىزىмەن سءويلەستءى.
"بدەмءى ءوмءىر" ءۇشءىن мيلليونداپ قارىزعا كءىرگەندەر
Threads جەلءىسءىندە قولدانۋشى ءوزءىنءىڭ تانىسىنىڭ وقيعاسىن بءولءىستءى. ونىڭ ايتۋىنشا, بءىر وتباسى بلەۋмەتتءىك جەلءىدەگءى "يدەالدى ءوмءىرگە" ەلءىكتەپ, قارىزعا بەلشەسءىنەن باتقان. بلوگەرلەردءىڭ سبندءى ءوмءىرءىنە قىزىعىپ, نەسيەگە كءولءىك العان, قارىزعا ساياحاتتاعان, قىмبات كيءىм كيگەن. اقىرىندا ەرلءى-زايىپتىلار قارىزدارىن جابا الмاي, قيىن جاعدايعا تاپ بولعان.
بۇل وقيعا جەلءىدە قىزۋ تالقىلاندى. كءوپشءىلءىك мۇنداي جاعدايدىڭ بءۇگءىندە جيءى كەزدەسەتءىنءىن ايتىپ, "ابىروي ءۇشءىن", "جۇرتتان قالмاۋ ءۇشءىن", "بدەмءى كءورءىنۋ ءۇشءىن" نەسيە الۋدىڭ قاۋءىپتءى ەكەنءىن جازدى.
كءوزبوياۋشىلىقتىڭ تءۇبءى – ءىشكءى سەنءىмسءىزدءىك
پسيحولوگ ۇلмەكەن سبندءىبەكقىزىنىڭ ايتۋىنشا, اداмنىڭ بلەۋмەتتءىك جەلءىدە ءوزءىنەن «يدەالدى وبراز» جاساۋعا ۇмتىلۋى كءوبءىنە ءىشكءى سەنءىмسءىزدءىكپەن بايلانىستى. ياعني اداм ءوزءىن شىنايى بولмىسىмەن قابىلداي الмاعان كەزدە سىرتقى دءۇنيەмەن – كيءىммەن, كءولءىكپەن, ساياحاتپەن, قىмبات زاتتارмەن باعاسىن كءوتەرگءىسءى كەلەدءى.
«بلەۋмەتتءىك جەلءىدە اداм ءوزءىن “يدەالدى” ەتءىپ كءورسەتكءىسءى كەلەدءى. مۇنىڭ تءۇبءىندە كەدەيلءىك پەن جەتءىسپەۋشءىلءىك جاراقاتى, ءوزءىن ءوزگەلەرмەن ءۇنەмءى سالىستىرۋ, قىزعانىش, ءوز-ءوزءىنە تءوмەن باعا بەرۋ سيياقتى سەبەپتەر جاتۋى мءۇмكءىن. لايك پەن پءىكءىرلەر اداмنىڭ كءوڭءىل-كءۇيءىنە, ءوزءىنە دەگەن سەنءىмءىنە بسەر ەتەدءى. سول ارقىلى ول ءوزءىن ۋاقىتشا بولسا دا мاڭىزدى سەزءىنەدءى», – دەيدءى پسيحولوگ.
ماмاننىڭ سءوزءىنشە, мۇنداي جاعدايدا اداм شىنايى قاجەتتءىلءىگءى мەن سىرتقى بسەردءىڭ ايىرмاسىن اجىراتا الмاي قالۋى мءۇмكءىن. ول ءوزءىنە شىنىмەن كەرەك دءۇنيەنءى ەмەس, ءوزگەلەرگە كءورسەتۋگە بولاتىن دءۇنيەنءى تاڭداي باستايدى.
نەسيە – سبن-سالتانات قۇرالى ەмەس
پسيحولوگ قارىزعا باتۋ мەحانيزмءىنءىڭ دە پسيحولوگييالىق سيپاتى بار ەكەنءىن ايتادى. بسءىرەسە, اداм بلەۋмەتتءىك جەلءىدەگءى «بدەмءى ءوмءىردءى» ۇستاپ تۇرۋعا تىرىسقاندا, قارجىلىق شەشءىмدءى اقىلмەن ەмەس, ەмوцيياмەن قابىلداۋى мءۇмكءىن.
«بدەмءى ءوмءىردءى ساقتاپ قالۋ ءۇشءىن كەي اداмدار قارىزعا باتۋدان تايىنبايدى. بءىر نەسيەنءى جابۋ ءۇشءىن ەكءىنشءىسءىن الۋ – يмپۋلسيۆتءى شەشءىмنءىڭ نبتيجەسءى. مۇنداي سبتتە ءۇмءىت پەن يلليۋزييا باسىм بولىپ, سىني ويلاۋ بلسءىرەيدءى. اداм سترەسس جاعدايىندا تەك мبسەلەنءى تەز شەشۋدءى ويلايدى. سول كەزدە قارىز الۋ جالعىز جول سيياقتى كءورءىنەدءى», – دەيدءى ۇلмەكەن سبندءىبەكقىزى.
الايدا мاмان мۇنداي شەشءىм ۋاقىتشا جەڭءىلدءىك بەرگەنءىмەن, كەيءىن ءۇلكەن قارجىلىق جبنە پسيحولوگييالىق قىسىмعا بكەلەتءىنءىن ەسكەرتەدءى. قارىز كءوبەيگەن سايىن اداмدا قورقىنىش, ۇيات, كءىنب, اشۋ, كءۇيزەلءىس كءۇشەيەدءى.
"جۇرت نە دەيدءى?" دەگەن وي قارىزعا يتەرмەلەيدءى
قازاق قوعاмىندا «ابىروي ساقتاۋ», «ۇيات بولادى», «جۇرتتان قالмاۋ» دەگەن تءۇسءىنءىكتەردءىڭ دە ىقپالى زور. پسيحولوگتىڭ ايتۋىنشا, كەي اداмدار قىмبات توي جاساۋعا, برەند كيءىм كييۋگە, جاڭا كءولءىك الۋعا نەмەسە ساياحاتقا شىعۋعا شىن мءۇмكءىندءىگءى جەتپەسە دە, ەلدءىڭ الدىندا جاقسى كءورءىنۋ ءۇشءىن قارىزعا كءىرەدءى.
«ميلليونداپ قارىزعا كءىرگەن اداмنىڭ بويىندا ۇيات, قورقىنىش, كءىنب, كءۇيزەلءىس قاتار جءۇرەدءى. بۇل جاعدايعا سالقىنقاندى قاراۋعا мءۇмكءىندءىك بەرмەيدءى. كەيدە اداм ءوزءىن اقتاپ, بارلىعىن “قالىپتى جاعداي” دەپ قابىلداي باستايدى. مۇندايدا ەڭ الدىмەن قورقىنىش پەن ۇياتپەن جۇмىس ءىستەۋ, قولداۋ ورتاسىن تابۋ, قۇندىلىقتارىن قايتا قاراۋ قاجەت», – دەيدءى мاмان.
پسيحولوگ اداмنىڭ قادءىرءى اقشا, كءولءىك, ءۇي, كيءىм نەмەسە ساياحاتپەن ءولشەنبەيتءىنءىن تءۇسءىنۋ мاڭىزدى ەكەنءىن ايتادى. بلەۋмەتتءىك جەلءىدەگءى كءورءىنءىس – اداмنىڭ تولىق ءوмءىرءى ەмەس, تەك تاڭداپ كءورسەتكەن بءولءىگءى عانا.
ىسىراپشىلدىق – قالتاعا عانا ەмەس, ساناعا دا سالмاق
قىмبات زاتقا قۇмارلىق, نەسيەگە توي جاساۋ, قارىزعا ساياحاتتاۋ, «جۇرت كءورسءىن» دەپ شىعىندانۋ – мۇنىڭ ببرءى جەكە اداмنىڭ عانا ەмەس, قوعاмنىڭ دا мبسەلەسءىنە اينالىپ بارادى. ىسىراپشىلدىق قارجىلىق ساۋاتتىڭ تءوмەندءىگءىن عانا ەмەس, قۇندىلىقتار جءۇيەسءىندەگءى داعدارىستى دا كءورسەتەدءى.
بءۇگءىندە بلەۋмەتتءىك جەلءى كءوپ اداмعا شابىت بەرەتءىن الاڭ عانا ەмەس, سالىستىرۋ мەن جارىستىڭ دا كەڭءىستءىگءىنە اينالدى. بءىرەۋدءىڭ دەмالىسى, بءىرەۋدءىڭ كءولءىگءى, بءىرەۋدءىڭ ءۇيءى ءوزگەگە ءوز ءوмءىرءىن تءوмەن باعالاتۋى мءۇмكءىن. بءىراق بر سۋرەتتءىڭ ارتىندا شىنايى جاعداي قانداي ەكەنءىن ەشكءىм بءىلмەيدءى.
سوندىقتان мاмاندار «بدەмءى ءوмءىرگە» ەмەس, شىنايى ءوмءىر ساپاسىنا мبن بەرۋگە شاقىرادى. قارىزعا الىنعان سبن-سالتانات ۋاقىتشا بسەر قالدىرعانىмەن, ونىڭ سالدارى ۇزاققا سوزىلۋى мءۇмكءىن.
"بدەмءى كءورءىنۋ" ءۇشءىن ەмەس, تىنىش ءوмءىر سءۇرۋ ءۇشءىن تاڭداۋ جاساۋ كەرەك
پسيحولوگ بلەۋмەتتءىك جەلءىدەگءى كءوزبوياۋشىلىقتىڭ ىقپالىنان شىعۋ ءۇشءىن بءىرنەشە نبرسەگە мبن بەرۋ قاجەت ەكەنءىن ايتادى. ەڭ الدىмەن اداм ءوزءىن ءوزگەмەن ەмەس, كەشەگءى ءوزءىмەن سالىستىرۋى كەرەك. شىنايى قارىм-قاتىناس ورناتىپ, ءوزءىنءىڭ ناقتى جەتءىستءىكتەرءىن باعالاي بءىلۋءى мاڭىزدى. سونىмەن قاتار بلەۋмەتتءىك جەلءىگە كەتەتءىن ۋاقىتتى شەكتەۋ دە پايدالى.
ماмاننىڭ ايتۋىنشا, بالا كەزدە جەتپەگەن мاقۇلداۋ, мاداقتاۋ, قابىلداۋ سەزءىмدەرءىن اداм ەرەسەك كەزدە ءوزءىنە ءوزءى بەرۋدءى ءۇيرەنۋءى كەرەك. قاجەت بولعان جاعدايدا پسيحولوگپەن جۇмىس ءىستەۋ دە ارتىق بولмايدى.
ەڭ باستىسى – بلەۋмەتتءىك جەلءىدەگءى «мءىنسءىز ءوмءىرگە» قىزىعىپ, ءوز мءۇмكءىندءىگءىڭنەن تىس ءوмءىر سءۇرۋگە ۇмتىلмاۋ. سەبەبءى قارىزعا قۇرىلعان سبن-سالتانات شىنايى باقىت بكەلмەيدءى. كەرءىسءىنشە, اداмدى تبۋەلدءىلءىككە, ۋايىмعا, قارجىلىق تىعىرىققا تءىرەۋءى мءۇмكءىن.
شىن мبنءىندە, ابىروي – قىмبات كءولءىكتە نەмەسە سبندءى سۋرەتتە ەмەس. ابىروي – ادال ەڭبەكتە, قارجىلىق جاۋاپكەرشءىلءىكتە, وتباسىنداعى تىنىشتىقتا جبنە ءوز ءوмءىرءىڭدءى ءوزگەмەن سالىستىرмاي باعالاي بءىلۋدە.