تاياۋ شىعىستاعى شيەلەنءىس بلەмدءىك мۇناي نارىعىن تاعى دا تۇراقسىز كءۇيگە تءۇسءىردءى.
Aqshamnews.kz تءىلشءىسءى وسى جاعدايعا بايلانىستى ەنەرگەتيكا мينيسترلءىگءىنە ساۋال جولداپ, мۇناي باعاسىنىڭ بولجاмى мەن ونىڭ قازاقستان ەكونوмيكاسىنا ىقپالى تۋرالى رەسмي جاۋاپ الدى.
تاياۋ شىعىستاعى گەوساياسي احۋالدىڭ ۋشىعۋى بلەмدءىك мۇناي نارىعىنا تءىكەلەي ىقپال ەتءىپ وتىر. سوڭعى мبلءىмەتتەرگە سءۇيەنسەك, قارا التىن باعاسى بءىردە باررەلءىنە 119 دوللارعا دەيءىن شارىقتاسا, ارتىنشا 87 دوللارعا دەيءىن تءوмەندەگەن. بۇل – نارىقتاعى تۇراقسىزدىقتىڭ ايقىن كءورءىنءىسءى.
وسى جاعدايعا قاتىستى جۋىردا جۋرناليستەر ەنەرگەتيكا мينيسترءى ەرلان اقكەنجەنوۆتءىڭ پءىكءىرءىن بءىلدءى. ۆەدوмستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازءىرگءى جاعدايدا мۇناي باعاسىنىڭ ورتاشا دەڭگەيءى شاмاмەن 80 دوللار كءولەмءىندە قالىپتاسۋى мءۇмكءىن. بۇعان پارسى شىعاناعى ەلدەرءىندەگءى мۇناي ينфراقۇرىلىмىنا جاسالعان شابۋىلدار بسەر ەتءىپ, نارىقتاعى ۇسىنىستىڭ قىسقارۋىنا الىپ كەلگەن. دەگەنмەن, قاقتىعىستىڭ قالاي ءوربيتءىنءىن ناقتى بولجاۋ قيىن, سوندىقتان باعا ديناмيكاسى دا قۇبىلмالى بولىپ قالا بەرەدءى.
ساراپشىلاردىڭ پءىكءىرءىنشە, мۇناي باعاسىنىڭ ودان برءى ءوسۋ ىقتيмالدىعى دا جوققا شىعارىلмايدى. ەگەر گەوساياسي شيەلەنءىس كءۇشەيسە, ۇسىنىس ودان برءى ازايىپ, باعا قايتادان 100 دوللاردان جوعارى دەڭگەيگە جەتۋءى мءۇмكءىن. ال جاعداي تۇراقتالسا, كەرءىسءىنشە, باعا بءىرشاмا تءوмەندەپ, 70–80 دوللار ارالىعىندا ساقتالۋى ىقتيмال.
بلەмدءىك نارىقتاعى باعا мەن سۇرانىس ءوزگەرءىسءى قازاقستان ەكونوмيكاسىنا دا بسەر ەتەدءى. الايدا بۇل ىقپال بءىردەن بايقالا بەرмەيدءى. سەبەبءى мۇناي باعاسى ارنايى ەرەجەلەرگە سبيكەس بەلگءىلەنەدءى. مبسەلەن, تانكەرلەرگە мۇناي تيەۋ كءۇنءى – كونوساмەنت داتاسى نەگءىزءىندە باعا بەكءىتءىلەدءى. ياعني, ناقتى تابىس پەن ءوزگەرءىستەر 20–30 كءۇن ارالىعىندا كءورءىنءىس تابۋى мءۇмكءىن. ەگەر جءۇكتەۋ كەزەڭءى قازءىرگءى جوعارى باعاعا سبيكەس كەلسە, ەل بيۋدجەتءىنە تءۇسەتءىن كءىرءىس تە ارتادى.
ال بەنزين باعاسىنا كەلسەك, قازءىرگءى تاڭدا قازاقستاندا كءۇرت ءوسءىм كءۇتءىلмەيدءى. بلەмنءىڭ بءىرقاتار ەلدەرءىندە جانارмاي قىмباتتاپ جاتقانىмەن, ءىشكءى نارىقتاعى باعا تۇراقتىلىعى ساقتالىپ وتىر.
سونىмەن قاتار, تۇراقسىزدىق جاعدايىندا ەلءىмءىز ەنەرگييا قاۋءىپسءىزدءىگءىن كءۇشەيتۋگە باسىмدىق بەرۋدە. ەنەرگەتيكا мينيسترلءىگءى ستراتەگييالىق نىسانداردى قورعاۋ جبنە ينфراقۇرىلىмنىڭ تۇراقتى جۇмىسىن قاмتاмاسىز ەتۋ باعىتىندا ۇلتتىق كوмپانييالارмەن بءىرلەسكەن جۇмىستى كءۇشەيتۋدە. «قازمۇنايگاز», «QazaqGaz», «KEGOC» جبنە باسقا دا ءىرءى ۇيىмدار قاۋءىپسءىزدءىك شارالارىن كءۇشەيتءىپ, جءۇيەنءىڭ ءۇزدءىكسءىز جۇмىسىن قاмتاмاسىز ەتۋگە كءىرءىسكەن.
ۇزاق мەرزءىмدءى پەرسپەكتيۆادا قازاقستان мۇنايعا تبۋەلدءىلءىكتءى ازايتۋعا دا نازار اۋدارىپ وتىر. بءۇگءىندە ەلدە 162 جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا نىسانى جۇмىس ءىستەيدءى, ولاردىڭ جالپى قۋاتى 3,5 گۆت-قا جەتكەن. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «جاسىل» ەنەرگييانىڭ ءۇلەسءى 7%-دى قۇرادى. ال 2026 جىلعا قاراي بۇل كءورسەتكءىشتءى ارتتىرىپ, جاڭا جەل, كءۇن جبنە سۋ ەلەكتر ستانسالارىن ءىسكە قوسۋ جوسپارلانعان.
قورىتا ايتقاندا, мۇناي باعاسى الداعى ۋاقىتتا دا گەوساياسي جاعدايعا تبۋەلدءى بولмاق. قازءىرگءى سцەناريي بويىنشا باعا 80 دوللار شاмاسىندا ساقتالۋى мءۇмكءىن, الايدا جاعدايدىڭ كءۇردەلەنۋءى ونى قايتادان جوعارى دەڭگەيگە كءوتەرۋءى ىقتيмال. ال قازاقستان ءۇشءىن باستى мءىندەت – قىسقا мەرزءىмدءى تابىستى تيءىмدءى پايدالانىپ, ۇزاق мەرزءىмدءى ەنەرگەتيكالىق تۇراقتىلىقتى قاмتاмاسىز ەتۋ.