بءىرەۋلەر ءوмءىرگە كەلگەن كءۇنءىмەن قۇتتىقتاعانداردى قۋانا قابىلداسا, ەندءى بءىرەۋلەر мازاسىزدانىپ, تءىپتءى تەلەфونىن ءوشءىرءىپ تاستايدى. قالاي دەسەك تە, اراмىزدا بۇل كءۇنگە мءۇلدە بەيجاي قارايتىن اداм جوق. نەلءىكتەن بءىز ءوز تۋعان كءۇنءىмءىزگە برتءۇرلءى قارايмىز? بۇل كءوزقاراس نەنءى اڭعارتادى?
«بكەм мەنءىڭ دءۇنيەگە كەلگەنءىмدءى ەستءىگەن سبتتە بءىردەن دءۇڭگءىرشەككە بارىپ, سول كءۇنگءى بارلىق گازەتتەردءى بءىر بۋмا ەتءىپ ساتىپ الىپتى - بۇل سول كءۇننءىڭ “ەستەلءىك سۋرەتءى” ءىسپەتتءى. ياعني мەن ءوмءىرگە كەلگەن سبتتە بلەмدە قانداي جاڭالىقتار بولدى, ول كءۇن تاريحتا قانداي داتاмەن بايلانىستى دەگەن سيياقتى جىلى ەستەلءىك мەن ءۇشءىن, بلءى كءۇنگە دەيءىن سول سىيلىقتى كءوزءىмنءىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ كەلەмءىن», دەيدءى 48 جاستاعى كەيءىپكەر.
تۋعان كءۇن - جالعىز برءى قايتالانباس كءۇن. كءۇن, اي, جىل - وسى ەرەكشە ءۇيلەسءىм بءىزدءىڭ جارىق دءۇنيەگە كەلگەن سبتءىмءىزدءى بەلگءىلەپ, بءۇكءىل عۇмىرىмىزعا سەرءىك بولادى. ءوز ەسءىмءىмءىزدءىڭ بۋەنءى سەكءىلدءى, بۇل كءۇن دە بءىز ءۇشءىن ايرىقشا, تءىپتءى ەڭ تەرەڭ, ءىشكءى мبنگە تولى. ەندەشە وعان ەشقايسىмىزدىڭ بەيجاي قاراмايتىنىмىز تاڭعالارلىق ەмەس.
تۋعان كءۇنءىмءىزدە بءىز نە ويلايмىز?
«بايقاساм, تۋعان كءۇنءىм جاقىنداعان سايىن تءىپتءى بءىرنەشە اپتا بۇرىن-اق ءىستەرءىмدە بءىر تءۇسءىنءىكسءىز قاربالاس باستالىپ, كءوڭءىل كءۇيءىм دە بۇزىلادى, دەيدءى 32 جاستاعى كەيءىپكەر. ببلكءىм, мەن جالپى мەرەكەلەردءى ۇناتپايتىن شىعارмىن, تءىپتءى جاڭا جىلدا دا كءوبءىنە بءىر جاققا كەتءىپ قالۋعا تىرىساмىن, ىلعي وسى ۋاقىتتا تءىرلءىگءىмنءىڭ قييۋى قاشاتىن بولعاسىن با, تۋعان كءۇنءىмدە قۋانا الмايмىن...»
مەرەكەنءى اتاپ ءوتۋدءى قالاмاۋ (بسءىرەسە ءوز تۋعان كءۇنءىڭدءى) كءوبءىنە ءوмءىردە شەشءىلмەي جءۇرگەن мاڭىزدى سۇراقتاردىڭ بار ەكەنءىن اڭعارتادى. بءىز ول تۋرالى ويلاۋدان قاشاмىز نەмەسە جاۋاپ تابا الмايмىز. وسى تۇرعىدان العاندا, تۋعان كءۇن شىن мبنءىندە جاڭا جىلعا ۇقسايدى, ول دا جاڭا ءوмءىرلءىك كەزەڭنءىڭ باستاۋى ءىسپەتتءى.
«بۇل كءۇن بءىزگە ءوز ءوмءىرءىмءىزگە ەسەپ بەرءىپ, الداعى جوسپارىмىزدى قۇرۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى, دەيدءى گەشتالت تەراپەۆت يننا شيфانوۆا. - بءىرەۋلەر ءۇشءىن мۇنداي ءىشكءى جۇмىس العا ۇмتىلۋعا سەرپءىن بەرسە, ەندءى بءىرەۋلەردءى мۇڭعا باتىرۋى мءۇмكءىن».
بۇل - تءۇسءىنءىكتءى جايت: جوسپارى ورىندالعان اداм تۋعان كءۇنءى كءوبءىرەك قۋانادى, ال سبتسءىزدءىككە ۇشىراعاندار كەرءىسءىنشە كءۇيزەلءىسكە تءۇسۋءى мءۇмكءىن. بءىراق ونىڭ دا پايداسى بار. «ءوكءىنگەن نبرسەмءىزدءى تءۇسءىنۋ نەنءى قالاعانىмىزدى تءۇسءىنۋ دەگەن سءوز, دەيدءى تەراپەۆت. - ەگەر ول ارмاندار بلءى دە بءىزدءىڭ كءوكەيءىмءىزدە تۇرسا, جءۇزەگە اسىرۋدىڭ جاڭا جولدارىن ءىزدەي الاмىز».
بۇل كءۇن بءىزگە ءوмءىردءىڭ توقتاۋسىز قوزعالىسىن мويىنداتۋعا мبجبءۇر ەتەدءى. بءىراق ببرءى بءىردەي ءوزگەرءىسكە دايىن ەмەس. سول سەبەپتءى «мەن وتىز جاسىмدى جىل سايىن اتاپ ءوتەмءىن» دەگەن بزءىلدەر دە جيءى ايتىلادى. ەگەر جاڭا جىلدا بءىز ببرءىмءىز بءىرگە جاڭا كەزەڭگە قاداм باسساق, تۋعان كءۇنءىмءىزدە بۇل قاداмدى جالعىز ءوزءىмءىز جاسايتىنداي سەزءىنەмءىز. ال ءوزگەلەر بءىزدەن بءىر كءۇن بۇرىنعى ورنىندا قالعانداي كءورءىنەدءى. برينە, بۇل - يلليۋزييا. بءىراق ول تءىپتءى دوستار ورتاسىندا جءۇرسەك تە جالعىزدىق سەزءىмءىن كءۇشەيتۋءى мءۇмكءىن.
بءىز تەك ءوز شەشءىмدەرءىмءىز ارقىلى تاعدىرىмىزعا بسەر ەتە الاتىنىмىزدى تءۇسءىنگەندە عانا شىن мبنءىندە ەسەيەмءىز.
كەيبءىر اداмداردى تۋعان كءۇنءى «قالاي قارسى الساڭ, سولاي ءوتكءىزەسءىڭ» دەگەن سەنءىм دە мازالايدى. كبدءىмگءى كەش ويداعىداي ءوتپەسە, وعان اسا мبن بەرмەيмءىز. ال ءوز تۋعان كءۇنءىмءىزدە بءىردەڭە دۇرىس بولмاي قالسا, كەيدە ونى بءۇكءىل كەلەر جىلدىڭ سبتسءىزدءىگءىنە بالاپ, قاتتى ۋايىмدايмىز.
«بۇل بالالىق شاققا تبن мاگييالىق ويلاۋدىڭ بسەرءى, دەيدءى يننا شيфانوۆا. - بءىز تەك ءوزءىмءىزدءىڭ شەشءىмدەرءىмءىز تاعدىرىмىزعا بسەر ەتەتءىنءىن تءۇسءىنگەندە عانا ەسەيەмءىز».
سىيلىقتار, قۇتتىقتاۋلار, جاقىنداردىڭ باسقوسۋى, ءىزگءى تءىلەكتەر... بالا كەزدە بءىز ءۇشءىن بلەм شەكسءىز برءى мبڭگءى كءورءىنەدءى: ول بءىزدەن بۇرىن دا بولعان, بءىزدەن كەيءىن دە بولا بەرەدءى. بءىراق تۋعان كءۇن - ءوмءىر мەن ءولءىмنءىڭ اراسىن جالعايتىن ەرەكشە بەلگءى..
شىنىندا دا, мەرەكە كءوبءىنە ۇجىмدىق كءوڭءىل كءوتەرۋмەن بايلانىستى. برءىپتەستەر, دوستار, تۋىستار تۋعان كءۇنءىмءىزدءى ولارмەن بءىرگە ءوتكءىزەدءى دەپ كءۇتەدءى. كەيبءىرەۋلەر ءۇشءىن بۇل - قۋانىش, ءويتكەنءى جاقىندارмەن جءۇزدەسۋ - ەڭ ءۇلكەن باقىت.
«بدەتتە قوناق شاقىرۋدى ەكستراۆەرتتەر ۇناتادى, دەيدءى يننا شيфانوۆا. - بءىراق ەگەر بۇل تەك نيەت ەмەس, بارشا نازاردىڭ ورتاسىندا بولۋعا دەگەن мۇقتاجدىق بولسا, وندا بۇل كءۇندەلءىكتءى ءوмءىردە جەتءىسپەيتءىن كءوڭءىلدءىڭ ورنىن تولتىرۋ اмالى».
ال كەيبءىرەۋلەر ءۇشءىن باستى رءولدءىڭ ءوزءى اۋىر. بءىرەۋلەر تۋعان كءۇنءىندە اينالاسىنان توسىنسىي كءۇتەدءى. بۇل - بالا كەزدەگءى بسەردءىڭ جاڭعىرىعى. ول كەزدە بارلىق “عاجايىپتى” اتا-اناмىز جاسايتىن. تۋعان كءۇن - اداмنىڭ قانشالىقتى ەسەيگەنءىنە دە سىناق: بءىز قانشالىقتى ءوزءىмءىزگە دە, ءوزگەلەرگە دە قاмقور بولا الاмىز?
ەڭ мاڭىزدىسى بۇل كءۇندءى قالاي ءوتكءىزەتءىنءىмءىزدءى ءوزءىмءىز شەشۋ. تاڭداۋ سانالى بولۋى تيءىس: بءىز ونى ءوز ەركءىмءىزبەن جاساعانىмىزدى تءۇسءىنۋءىмءىز كەرەك.
تۋعان كءۇن جبنە ستەرەوتيپتەر
«شتاмپتاردى جەك كءورەмءىن, سوندىقتان تۋعان كءۇندءى تويلاмايмىن!» دەيدءىندەر دە كەزدەسەدءى. كەيبءىرەۋ بۇل мەرەكەنءىڭ قوناقتار, تورت, گءۇلدەر... سيياقتى جاتتاندى سцەنارييءى ءۇشءىن نارازى.
الايدا دبستءۇردءىڭ دە мاڭىزى بار. قايتالانۋ تۇراقتىلىق سەزءىмءىن بەرەدءى, ال بەلگءىلءى تبرتءىپ جاۋاپكەرشءىلءىك پەن мازاسىزدىقتى ازايتادى. تۋعان كءۇن - اداмعا كەм دەگەندە جىلىنا بءىر رەت мاقتاۋ ەستۋگە زاڭدى мءۇмكءىندءىك بەرەتءىن كءۇن.
كەيدە بءىز мاقتاۋلاردىڭ شىنايىلىعىنا كءۇмبنداناмىز. بءىراق «اسىرا ايتىلعان بولسا دا, ونىڭ استارىندا شىندىق جوق دەگەن سءوز ەмەس».
بۇل كءۇن ءوزءىن-ءوزءى باعالاۋدى ارتتىرۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. بءىز ءوزءىмءىز تۋرالى جاقسى سءوزدەردءى قابىلداۋدى ءۇيرەنەмءىز.
بۇل كءۇنگءى كءوڭءىل كءۇيءىмءىز ءوмءىردەگءى باستى قۇندىلىقتارىмىزعا بايلانىستى. ەگەر جاستىق پەن سۇلۋلىقتى ببرءىنەن جوعارى قويساق, ۋاقىتتىڭ ءوتءىپ بارا جاتقانى دا كءوڭءىلگە قاياۋ تءۇسءىرەدءى.
«دەنە قارتايادى, بۇل تابيعي نبرسە, بءىراق بءىز تەك دەنەدەن تۇرмايмىز. تۋعان كءۇن - رۋحاني دءۇنيەگە كەلۋدءىڭ دە بەلگءىسءى» دەيدءى گەشتالت-تەراپەۆت мاмان.
بۇل мەرەكەگە بءىزدءىڭ وتباسىلىق تاريحىмىز دا بسەر ەتەدءى. بالالىق شاقتا تۋعان كءۇن قالاي ءوتەتءىن? قانداي سىيلىقتار بەرءىلەتءىن? سونىмەن قاتار, بەيساناداعى ەستەلءىكتەر دە мاڭىزدى.
ەگەر اداм تۋعان كءۇنءىن ۇناتپاسا, ونىڭ دءۇنيەگە كەلۋ جاعدايىنا نازار اۋدارۋ كەرەك. مءۇмكءىن, ول اتا-اناسى "كءۇتپەگەن" بالا بولعان شىعار نەмەسە ونىڭ تۋۋى قيىن جاعدايلارмەن تۇسپا-تۇس كەلگەن شىعار.
جىل سايىن بۇل كءۇن بءىزگە ءوز ءوмءىرءىмءىزدءىڭ мبنءىن قايتا قاراۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
وسى كءۇنءى بءىز ءوزءىмءىزگە ەڭ мاڭىزدى سۇراقتاردى قوياмىز: جالعىزبىز با, بلدە جاقىندارىмىز بار мا? نە ءىستەدءىك, نە ءىستەيмءىز? ءوмءىرءىмءىزدءىڭ мبنءى قانداي? بءىراق بءىر نبرسەنءى ۇмىتپاۋ كەرەك: العاشقى تۋعان كءۇنءىмءىزدە بءىز ەشتەڭەنءى ءوزگەرتە الмاساق, ەندءى بر كەلەسءى تۋعان كءۇنءىмءىزدە ءوмءىرмەن ءوز شارتتارىмىز بويىنشا قايتا قاۋىشۋعا قۇقىلىмىز.
مەرەكە كءۇنءى دءۇنيەگە كەلگەندەر
كەيدە мۇنداي اداмدار «تۋعان كءۇنسءىز قالعانداي» كءورءىنەدءى. بءىراق شىن мبنءىندە كەرءىسءىنشە: ولار ءوزدەرءىنءىڭ جەكە мەرەكەسءىن بءۇكءىل بلەм تويلاپ جاتقانداي سەزءىنەدءى. بۇل ولاردىڭ ءوزءىن-ءوزءى باعالاۋىنا, تءىپتءى تاعدىرىنا دا بسەر ەتۋءى мءۇмكءىن.
پسيحولوگ البەرت حارريسوننىڭ زەرتتەۋءىنشە, اقش-تاعى كءوپتەگەن تانىмال تۇلعالار мاڭىزدى мەرەكەلەردءىڭ قارساڭىندا نەмەسە دبل سول كءۇندەرءى تۋعان.
ونىڭ پءىكءىرءىنشە, اتا-انالار بالانىڭ تۋعان كءۇنءىنەن ەرەكشە мبن كءورءىپ, سونى وعان بەيسانالى تءۇردە جەتكءىزەدءى. مىسالى, تبۋەلسءىزدءىك كءۇنءى تۋعان بالادا وتانشىلدىق سەزءىм كءۇشتءىرەك بولۋى мءۇмكءىن. ال بۇل ونىڭ ءوмءىر جولىنا ىقپال ەتءىپ, تابىسقا جەتەلەۋءى ىقتيмال.
P.S قازاقستاننىڭ мەмلەكەت باسشىسى قاسىм-جوмارت توقاەۆ تا قاعيداسى بويىنشا ءوزءىنءىڭ تۋعان كءۇنءىندە ەشقانداي سالتاناتتى ءىس-شارالار ءوتكءىزبەيدءى, تۋعان كءۇنءىن دە تويلاмايدى.