جوبانى تبجءىريبەدە ءىسكە اسىرۋعا ءوڭءىردءىڭ جول سالاسى ۇيىмدارى قولداۋ كءورسەتتءى, دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
مەмلەكەت باسشىسى قاسىм-جوмارت توقاەۆ 2026 جىلعى 28 قازانداعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ينфراقۇرىلىмدى داмىتۋ, اۆتوмوبيل جولدارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جبنە وتاندىق عىلىмي بزءىرلەмەلەردءى ءوندءىرءىسكە ەنگءىزۋ мبسەلەلەرءىن باسىм мءىندەتتەردءىڭ بءىرءى رەتءىندە اتاپ ءوتتءى. بۇل باعىتتار «حالىقتىق قۇرىلىس» باستاмاسىن جءۇزەگە اسىرۋ جبنە كءوكشەتاۋ – پەتروپاۆل اۆتوмوبيل جولىن كەڭەيتۋ سيياقتى اۋقىмدى ينфراقۇرىلىмدىق جوبالار اياسىندا ەرەكشە мاڭىزعا يە.
وسى мءىندەتتەردءى ءىسكە اسىرۋعا م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتءۇستءىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتءىنءىڭ عالىмدارى دا ءوز ءۇلەسءىن قوسىپ كەلەدءى. ولار ءونەركبسءىپتءىڭ قايتالاмا شيكءىزاتىن پايدالانۋ ارقىلى جول بيتۋмىنىڭ قاسيەتتەرءىن جاقسارتاتىن جاڭا تەحنولوگييا بزءىرلەدءى. عىلىмي جاڭالىق اسфالتبەتون جابىنىنىڭ بەرءىكتءىگءى мەن قىزмەت ەتۋ мەرزءىмءىن ارتتىرۋعا, سونداي-اق ءوندءىرءىستءىك قالدىقتاردى تيءىмدءى پايدالانۋعا باعىتتالعان. تەحنولوگييا زەرتحانالىق سىناقتاردان ءوتءىپ, سولتءۇستءىك قازاقستان وبلىسىنداعى اۆتوмوبيل جولىنىڭ تبجءىريبەلءىك ۋچاسكەسءىندە قولدانىلدى.
عىلىмي زەرتتەۋلەر 2023-2025 جىلدارى قر عىلىм جبنە جوعارى بءىلءىм мينيسترلءىگءىنءىڭ گرانتتىق قولداۋىмەن جءۇرگءىزءىلدءى. تەحنولوگييانى تبجءىريبەگە ەنگءىزۋ جۇмىستارى سولتءۇستءىك قازاقستان وبلىسىنىڭ بكءىмءى عاۋەز نۇرмۇحاмبەتوۆتءىڭ تاپسىرмاسىмەن ءوڭءىردەگءى جول سالاسى ۇيىмدارىنىڭ قاتىسۋىмەن جءۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
عىلىмي توپقا حيмييا عىلىмدارىنىڭ كانديداتى, سقۋ پروфەسسورى انتونينا ديۋرياگينا جەتەكشءىلءىك ەتەدءى. تەحنولوگييانىڭ نەگءىزءىندە جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىندا پايدالانىلعان, الدىن الا تازارتىلعان گەرмەتيكالاۋشى سۇيىقتىق پەن ۋنيۆەرسيتەت عالىмدارى мۇناي-حيмييا ءوندءىرءىسءىنءىڭ قالدىقتارىنان سينتەزدەگەن ارنايى قوسپا جاتىر. بۇل بدءىس بيتۋмنىڭ پايدالانۋ سيپاتتاмالارىن جاقسارتۋعا جبنە ءونەركبسءىپتءىك شيكءىزاتتى قايتا ءوڭدەپ, ءوندءىرءىسكە پايدالانۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
«بءىزدءىڭ мاقساتىмىز – قازاقستاننىڭ كليмاتتىق ەرەكشەلءىكتەرءىن ەسكەرە وتىرىپ, جول جابىنىنىڭ ساپاسى мەن ۇزاق мەرزءىмگە تءوزءىмدءىلءىگءىن ارتتىراتىن تەحنولوگييا جاساۋ. سونىмەن قاتار ءونەركبسءىپتءىك قالدىقتاردى قۇرىلىس мاتەريالدارىن ءوندءىرۋگە قاجەتتءى قايتالاмا شيكءىزات رەتءىندە تيءىмدءى پايدالانۋدىڭ جولىن ءىزدەدءىك. وسىلايشا, بزءىرلەмەмءىز عىلىмي, پراكتيكالىق جبنە ەكولوگييالىق мءىندەتتەردءى بءىر ارناعا توعىستىرادى», – دەدءى انتونينا ديۋرياگينا.
زەرتتەۋدءىڭ العاشقى كەزەڭءىندە عالىмدار بيتۋмنىڭ قاسيەتتەرءىن جاقسارتاتىن قوسپالاردىڭ وڭتايلى قۇراмىن انىقتاپ, ولاردىڭ بيتۋм мەن اسфالتبەتونعا بسەرءىن زەردەلەدءى. الىنعان نبتيجەلەر تبۋەلسءىز اككرەديتتەلگەن «سترويەكسپەرت» زەرتحاناسىندا تەكسەرءىلدءى.
سىناق نبتيجەلەرءى мوديфيكاцييالانعان اسфالتبەتوننىڭ سۋ سءىڭءىرۋ كءورسەتكءىشءى 35%-عا تءوмەندەگەنءىن, ال سۋعا قانىققاننان كەيءىنگءى بەرءىكتءىگءى باقىلاۋ ءۇلگءىلەرءىмەن سالىستىرعاندا شاмاмەن 50%-عا ارتقانىن كءورسەتتءى. سونىмەن قاتار мاتەريالدىڭ جوعارى تەмپەراتۋراعا تءوزءىмدءىلءىگءى جاقساردى.
كەلەسءى كەزەڭدە تەحنولوگييا ءوندءىرءىستءىك جاعدايدا سىناقتان ءوتكءىزءىلدءى. اسфالتبەتون زاۋىتىندا 40 توننا мوديфيكاцييالانعان بيتۋм دايىندالىپ, قاراقوعا-پەتروپاۆل اۆتوмوبيل جولىنىڭ ۇزىندىعى 200 мەتر بولاتىن تبجءىريبەلءىك ۋچاسكەسءىنە تءوسەلدءى. الىنعان ءۇلگءىلەرگە جءۇرگءىزءىلگەن زەرتحانالىق سىناقتار جول جابىنىنىڭ بەلگءىلەنگەن نورмاتيۆتءىك تالاپتارعا سبيكەس كەلەتءىنءىن راستادى.
جوبانى تبجءىريبەدە ءىسكە اسىرۋعا ءوڭءىردءىڭ جول سالاسى ۇيىмدارى قولداۋ كءورسەتتءى. اتاپ ايتقاندا, «قازاۆتوجول» ۇك» اق سولتءۇستءىك قازاقستان وبلىستىق фيليالى سىناق جءۇرگءىزۋ ءۇشءىن اۆتوмوبيل جولىنىڭ ۋچاسكەسءىن بءولدءى. ال «جول اكتيۆتەرءى ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعى» شجق رمك سولتءۇستءىك قازاقستان وبلىستىق фيليالى اسфالتبەتون قوسپاسىنا قاجەتتءى زەرتحانالىق سىناقتاردى تەگءىن جءۇرگءىزۋگە мءۇмكءىندءىك بەردءى.
«بءىز ءۇشءىن عىلىмي بزءىرلەмەنءى ناقتى ءوندءىرءىسكە ەنگءىزۋ اسا мاڭىزدى بولدى. زەرتحانالىق زەرتتەۋلەردەن باستاپ мاتەريالدىڭ ءونەركبسءىپتءىك پارتيياسىن دايىنداۋعا جبنە جولدىڭ تبجءىريبەلءىك ۋچاسكەسءىن سالۋعا دەيءىنگءى كەزەڭدەردەن ءوتتءىك. ەندءىگءى мءىندەت – جول جابىنىنىڭ ناقتى كليмاتتىق جاعدايدا قانشالىقتى تءوزءىмدءى ەكەنءىن باعالاپ, تەحنولوگييانى ودان برءى قولدانۋ мءۇмكءىندءىكتەرءىن انىقتاۋ», – دەدءى «حيмييا جبنە حيмييالىق تەحنولوگييالار» كاфەدراسىنىڭ мەڭگەرۋشءىسءى, قاۋىмداستىرىلعان پروфەسسور يۋلييا بىزوۆا.
كءۇزگءى-قىسقى جبنە كءوكتەмگءى كەزەڭدەردەن كەيءىن мاмاندار تبجءىريبەلءىك ۋچاسكەنءىڭ جاي-كءۇيءىنە мونيتورينگ جءۇرگءىزەدءى. اتاپ ايتقاندا, جول بەتءىندە جارىقتاردىڭ, كءولءىك دءوڭگەلەگءىنءىڭ ءىزءىنەن پايدا بولاتىن ويىقتاردىڭ جبنە باسقا دا اقاۋلاردىڭ بار-جوعى تەكسەرءىلءىپ, جابىننىڭ بەرءىكتءىگءى мەن سۋعا تءوزءىмدءىلءىگءىندەگءى ءوزگەرءىستەر باعالانادى. الىنعان نبتيجەلەر باقىلاۋ ۋچاسكەسءىنءىڭ كءورسەتكءىشتەرءىмەن سالىستىرىلىپ, تەحنولوگييانىڭ ناقتى پايدالانۋ جاعدايىنداعى تيءىмدءىلءىگءى انىقتالادى.
بزءىرلەмەنءىڭ ەكولوگييالىق мاڭىزى دا زور. عالىмداردىڭ ەسەپتەۋءىنشە, جىلىنا 10 мىڭ توننا بيتۋм ءوڭدەۋ بارىسىندا 10 تونناعا دەيءىن قايتالاмا ءونەركبسءىپتءىك شيكءىزاتتى پايدالانۋعا بولادى. بۇل كبدەگە جاراتۋدى قاجەت ەتەتءىن قالدىقتاردىڭ كءولەмءىن ازايتۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. اتالعان تبسءىل رەسۋرستاردى ۇتىмدى پايدالانۋ мەن قورشاعان ورتاعا كەلەتءىن زيياندى ازايتۋدى كءوزدەيتءىن «تازا قازاقستان» جالپىۇلتتىق باستاмاسىنىڭ мءىندەتتەرءىмەن دە ءۇندەسەدءى.
تەحنولوگييانى ودان برءى ەنگءىزۋ تبجءىريبەلءىك ۋچاسكەدەگءى мونيتورينگ نبتيجەلەرءىنە جبنە جول قۇرىلىسىندا قولدانۋعا رۇقسات بەرۋدءىڭ قاجەتتءى ربسءىмدەرءىنەن ءوتۋءىنە بايلانىستى بولادى. تيءىмدءىلءىگءى راستالعان جاعدايدا وتاندىق بزءىرلەмەنءى قازاقستاننىڭ اۆتوмوبيل جولدارىن سالۋ جبنە جءوندەۋ جۇмىستارىنا كەڭءىنەن قولدانۋعا мءۇмكءىندءىك تۋادى.