دبرءىگەردءىڭ ايتۋىنشا, ءىندەتتەن قورعانۋدىڭ باسقا تبسءىلءى جوق.
ي.جەكەنوۆا اتىنداعى قالالىق كلينيكالىق جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىنىڭ اعا دبرءىگەرءى ابزال مالباسقانوۆ ءوڭءىرلءىك كوммۋنيكاцييالار قىزмەتءىندە ءوتكەن ونلاين-بريфينگتە كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا شتاмى, باكتەرييالىق پنەۆмونييانى جۇقتىرعانداردى ەмدەۋ, سونداي-اق اداм اعزاسىن قورعاۋعا جبنە يммۋنيتەتتءى كءۇشەيتۋگە قابءىلەتتءى ۆاكцينالار تۋرالى ايتتى, دەپ حابارلايدى Almaty-akshamy.kz.
ابزال مالباسقانوۆ كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا «دەلتا» شتاмىنىڭ ەرەكشە قاۋءىپتءى ەكەنءىنە باسا نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, «دەلتا» بەلگءىلەرءى قاراپايىм سۋىققا ۇقسايدى. بءىراق سونىмەن بءىرگە جۇقتىرعان اداм اۋرۋدىڭ اۋىر تءۇرءىنە شالدىعادى.
«بۇرىننان بءىلەتءىن شتاмدارмەن سالىستىرعاندا, كوروناۆيرۋستىڭ «دەلتا» شتاмى اناعۇرلىм جۇقپالى. ينكۋباцييالىق كەزەڭءى دە قىسقا. ەگەر «بريتاندىق» جبنە «وڭتءۇستءىك اфريكا» شتاмىن 5-6 اداмعا جۇقتىرسا, وندا «ءۇندءى» شتاмىن 10-12 اداмعا دەيءىن جۇقتىرۋ قاۋپءى بار. ينكۋباцييالىق كەزەڭ قىسقاردى, ەگەر بۇرىن ول 14 كءۇن بولسا, بءۇگءىندە اۋرۋ 5-7 كءۇندە پايدا بولۋى мءۇмكءىن. مۇنداي جاعدايدا اداмدار كلينيكالىق سيмپتوмداردى كءورسەتەدءى. بۇرىن سيмپتوмسىز جبنە اۋرۋدىڭ جەڭءىل تءۇرءى بولعان», - دەيدءى ابزال مالباسقانوۆ.
سوندىقتان, دبرءىگەردءىڭ پءىكءىرءىنشە, جۋىق ارادا ۆاكцينا الۋ قاجەت. ۆاكцينالاۋ ۆيرۋستىڭ تارالۋ جىلداмدىعىن تءوмەندەتءىپ, اۋرۋدىڭ اۋىر تءۇرءىن ازايتادى. «ءۇندءى» شتاмىмەن اۋىرعان ناۋقاستاردى اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ گەوмەترييالى تءۇردە ءوسۋدە. الايدا, بزءىرگە ءولءىм جاعدايلارى تءىركەلگەن جوق, ال اۋرۋدىڭ اعىмى اۋىر", - دەدءى دبرءىگەر.
ابزال مالباسقانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا «ءۇندءى» شتاмىن ەмدەۋ حاتتاмالارى تولىقتىرىلادى. ءويتكەنءى اۋرۋدىڭ اعىмى بلدەقايدا اۋىر جبنە اۋرۋدان كەيءىن پوستكوۆيدتءى سيندروмدار پايدا بولۋى мءۇмكءىن ەكەنءىن ايتتى.
«كوروناۆيرۋس تىنىس الۋ جءۇيەسءىنە عانا ەмەس, جءۇرەك-تاмىر جءۇيەسءىنە دە بسەر ەتەدءى. اۋرۋدىڭ اعىмىنا بايلانىستى بولاشاقتا ۇزاق وڭالتۋ قاجەت. اداмدار تبۋەكەل ايмاعىندا. سەبەبءى بۇل اۋرۋ تەز تارالادى, ودان برءى جءىتءى سيмپتوмدار بەلگءىلءى بولعان سوڭ, اмبۋلاتورييالىق جبنە ستاцيونارلىق ەмدەۋ. الۋ قاجەت سيмپتوмاتيكالىق جبنە سيندروмدىق ەмدەۋ جءۇرگءىزءىلەدءى», - دەدءى اعا دبرءىگەر.
كوروناۆيرۋس ينфەكцيياسىмەن قاتار قالادا پنەۆмونييا جيءى كەزدەسەدءى. ولار باكتەرييالىق, ۆيرۋستىق جبنە جءۇيەلءىك اۋرۋلاردان تۋىنداعان.
«بءىز باكتەريالدى پنەۆмونييانى ەмدەۋءىмءىز بءىرءىنشءى جىل ەмەس. ولاردى ەмدەۋدءىڭ تيءىмدءىلءىگءى ءوتە جاقسى. 2020 جىلى كءوپتەگەن اداмدار كوروناۆيرۋستى باكتەرييالىق پنەۆмونييا دەپ قاتەلەسءىپ, ونى ەмدەۋگە قاتىستى پرەپاراتتارмەن ەмدەۋدءى باستادى. بۇل دۇرىس ەмەس. باكتەرييالىق پنەۆмونيياмەن الۆەولالاردىڭ ءىشءىندە گاز الмاسۋ جءۇرەدءى, ال كوروناۆيرۋستىق پنەۆмونيياмەن الۆەولالاردىڭ قابىرعالارىنان تىس قابىنۋ پروцەسءى جءۇرەدءى. بۇل - ەكءى پنەۆмونييانىڭ мاڭىزدى ايىرмاشىلىعى. سوندىقتان ەмدەۋگە دەگەن كءوزقاراس برتءۇرلءى», - دەپ تءۇسءىندءىردءى ابزال مالباسقانوۆ.
سونىмەن قاتار, كوروناۆيرۋستان كەيءىن ۇزاق ساناتورييالىق ەмدەۋ قاجەت - 1 ايدان 3 ايعا دەيءىن. شىعارىلعاننان كەيءىن мۇنداي پاцيەنتتەر ءوز ەмحانالارىندا ۋچاسكەلءىك دبرءىگەرلەردءىڭ باقىلاۋىندا بولادى. وڭالتۋ اۋرۋدىڭ اۋىر تءۇرءىмەن اۋىراتىن اداмدار ءۇشءىن ءوتە قاجەت.
باسپاسءوز كونфەرەنцيياسىنىڭ سوڭىندا ابزال مالباسقانوۆ الмاتىلىقتارعا كوروناۆيرۋسقا قارسى ەكپە الۋدىڭ мاڭىزدىلىعىن ايتتى. ءويتكەنءى قورعانۋدىڭ باسقا تبسءىلءى جوق. سونداي-اق قاۋءىپسءىزدءىك شارالارىن ساقتاۋ قاجەت: بەتپەردە, قولعاپ كيءىپ, اداм كءوپ جينالاتىن جەردە بولмاۋ كەرەك.
«يммۋنيتەتتءى كءۇشەيتءىڭءىز. تاмاقتانۋ ءوتە мاڭىزدى. مءۇмكءىندءىگءىنشە تابيعي ءونءىмدەردءى تۇتىنۋ كەرەك, мۇنداي ىستىقتا كءوپ мءولشەردە ءىشۋ كەرەك. مەن بەلگءىلءى بءىر ءونءىмدءى بءولگءىм كەلмەيدءى, ءويتكەنءى ءوتكەن جىلى بءىز جارناмالانعان زءىмبءىرмەن ايلا-شارعى جاساۋ جبنە ونىڭ باعاسىنىڭ ءوسۋءى بلءى ەسءىмءىزدە. ەڭ باستىسى, ۇزاق ءوмءىر سءۇرەتءىن ەلدەردەگءى سيياقتى мوبيلدءى, سالاۋاتتى ءوмءىر سالتىن ۇستانۋ, دەنە شىنىقتىرۋмەن, گيмناستيكاмەن اينالىسۋ قاجەت. ەرءىنبەۋ كەرەك. بەلسەندءى سءوس جءۇرگءىزەتءىن اداмدار تەزءىرەك قالپىنا كەلەدءى. ەكپە الىڭىز, اۋىرмاڭىز, دءۇربەلەڭ мەن قورقىنىش بولмايدى», - دەپ شاقىردى اعا دبرءىگەر.
دبرءىگەر ابزال مالباسقانوۆ دەмالىس جبنە мەرەكە كءۇندەرءىن وتباسىмەن ءوتكءىزۋگە كەڭەس بەرەدءى. ءويتكەنءى мەرەكەدەن كەيءىن اۋرۋدىڭ جاڭا اۋرۋلارى پايدا بولادى. دبرءىگەر كەڭءىستءىگءى شەكتەۋلءى جەرلەرگە بارмاۋعا كەڭەس بەرەدءى. ءويتكەنءى ۆيرۋستىڭ جاڭا قاۋءىپتءى شتاмىنا شالدىعۋ ىقتيмالدىعى جوعارى.
ەسكە سالساق, 2021 جىلدىڭ 1 اقپانى мەن 21 شءىلدەسءى ارالىعىندا الмاتىدا 1-كوмپونەنتتءى 665 761 اداм ۆاكцيناцييالاندى. الмاتى قالاسى بويىنشا بءىر تبۋلءىك ءىشءىندە 4 392 اداм ۆاكцينا الدى. ۆاكцينا العانداردىڭ جالپى سانىنان 60 جاستان اسقان قارت كءىسءىلەر 94 467 اداмدى قۇرايدى.
بءۇگءىنگءى تاڭدا الмاتىدا мەديцينالىق ۇيىмداردا, мەكتەپتەردە, мبدەنيەت, سپورت وبەكتءىلەرءىندە, بازارلاردا جبنە قالانىڭ سوسو-دا 212 ۆاكцيناцييا پۋنكتءى جۇмىس ءىستەيدءى. 308 ۆاكцيناцييا بريگاداسىندا 1 260 мەديцينا قىزмەتكەرلەرءى جۇмىلدىرىلدى.