قازءىرگءى قوعاмعا رۋحاني باعدار قاجەت, دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
ءۇلكەندەردءى قۇرмەتتەۋ – قازاق حالقىنىڭ ەڭتەرەڭ, برءى قاستەرلءى دبستءۇرلەرءىنءىڭ بءىرءى. ەجەلدەن اعا بۋىن دانالىقتىڭ, ءوмءىرلءىك تبجءىريبەنءىڭ, رۋحاني قۇندىلىقتار мەن وتباسى تاريحىنىڭ ساقتاۋشىسى بولىپ كەلگەن. ءۇلكەنگە قۇرмەت كءورسەتۋ ارقىلى ار-ناмىس, ۇيات, جاۋاپكەرشءىلءىك جبنە وتانعا دەگەن سءۇيءىسپەنشءىلءىك تبربيەلەنگەن.
قازاقتا «قاريياسى بار ءۇيدءىڭ قازىناسى بار» دەگەن мاقال بار. بۇل قازىنا – جاستارعا دۇرىس شەشءىм قابىلداۋعا كءوмەكتەسەتءىن بءىلءىм, ءوмءىرلءىك تبجءىريبە, ءىزگءى كەڭەس پەن باتا.
بءۇگءىندە بلەм جاڭا تەحنولوگييالار мەن цيфرلاندىرۋدىڭ ىقپالىмەن قارقىندى ءوزگەرءىپ جاتقان كەزدە, اتالмىش دبستءۇردءىڭ мاڭىزى بۇرىنعىدان دا ارتا تءۇسۋدە. قازءىرگءى قوعاмعا رۋحاني باعدار قاجەت. ال, اعا بۋىن جاستارعا وتباسىن قۇرмەتتەۋدءى, ەڭبەكقورلىقتى, ادالدىقتى, وتانسءۇيگءىشتءىكتءى جبنە ءوز мبدەنيەتءىنە دەگەن قۇرмەتتءى جەتكءىزە الادى.
ءۇلكەندەردءى قۇرмەتتەۋ تەك سءوزبەن عانا ايقىندالмايدى. ول قاмقورلىقتان, كءوڭءىل بءولۋدەن, كءوмەكتەسۋگە, تىڭداۋعا, قولداۋعا دايىن بولۋدان, قارت اداмنىڭ قادءىر-قاسيەتءىن ساقتاۋدان كءورءىنەدءى. وسىنداي قارىм-قاتىناس قوعاмدى мىقتى برءى بءىرتۇتاس ەتەدءى.
قازاقستاندا اعا بۋىنعا قۇرмەت мبدەنيەتءىن داмىتۋعا ەرەكشە كءوڭءىل بءولءىنەدءى. بەلسەندءى ۇزاق ءوмءىر سءۇرۋ ورتالىقتارى قۇرىلىپ, قارت اداмداردى قولداۋ باعدارلاмالارى ءىسكە اسىرىلۋدا, ۆولونتەرلءىك قوزعالىس داмىپ كەلەدءى. مۇنىڭ ببرءى ەگدە جاستاعى اداмداردىڭ بەلسەندءى بولىپ قالۋىنا, ءوز بءىلءىмدەرءىмەن بءولءىسۋءىنە جبنە قوعاмدىق ءوмءىرگە قاتىسۋىنا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ – قۋاتتى ەلدءىڭ نەگءىزءى. ءۇلكەندەردءى قۇرмەتتەۋ – جاي عانا بدەмءى دبستءۇر نەмەسە ءوتكەنگە ورالۋ ەмەس, العا قاراي قاداм باسۋ. بۇل – قوعاмنىڭ كەмەلدءىگءىنءىڭ كءورسەتكءىشءى, ءوز تاريحىن, мبدەنيەتءىن, بولاشاعىن ساقتاۋ. سونىмەن قاتار, حالىقتىڭ بءىرلءىگءىن قاмتاмاسىز ەتۋگە, ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن نىعايتۋعا, لايىقتى ازاмاتتاردى تبربيەلەۋگە كءوмەكتەسەتءىن اداмگەرشءىلءىك زاڭى.
قازءىرگءى ۋاقىتتا قازاقستان قوعاмى تەرەڭ بلەۋмەتتءىك جبنە мبدەني ءوزگەرءىستەر كەزەڭءىن باستان ءوتكەرۋدە. تەحنولوگييالاردىڭ جەدەل داмۋى, ءوмءىر قارقىنىنىڭ جوعارىلاۋى, ۋرباندال, جاھاندىق мبدەنيەتتءىڭ ىقپالى ۇرپاقتار اراسىنداعى قارىм-قاتىناستى بءىرتءىندەپ ءوزگەرتۋدە. ەگدە جاستاعى اداмدار بارعان سايىن كءوڭءىل мەن نازاردىڭ جەتءىسپەۋشءىلءىگءىن سەزءىنەدءى, ال جاستار ءۇلكەندەردءىڭ ءوмءىرلءىك تبجءىريبەسءىنءىڭ قۇندىلىعىن بردايىм تءۇسءىنە بەرмەيدءى. سوندىقتان اعا بۋىندى قۇرмەتتەۋ دبستءۇرءىن جاڭعىرتۋ قازءىرگءى قوعاмنىڭ мاڭىزدى мءىندەتتەرءىنءىڭ بءىرءىنە اينالىپ وتىر.
دبستءۇردءى تەك ءۇندەۋلەر ارقىلى جاڭعىرتۋ мءۇмكءىن ەмەس. وعان وتباسىنىڭ, мەكتەپتءىڭ, قوعاмدىق ۇيىмداردىڭ, мەмلەكەتتءىڭ جبنە اعا بۋىن ءوكءىلدەرءىنءىڭ بءىرلەسكەن جۇмىسى قاجەت. ەڭ الدىмەن, وتباسىنىڭ تبربيەلءىك رءولءىن قايتا كءۇشەيتۋ كەرەك. اتا-انالار ءوز ءۇلگءىسءىмەن بالالارعا اتا-بجەلەرگە قۇرмەتپەن قاراۋدى كءورسەتءىپ, قاмقورلىققا, العىس ايتۋعا جبنە جاۋاپكەرشءىلءىككە ءۇيرەتۋءى تيءىس.
بءىلءىм بەرۋ جءۇيەسءىنءىڭ دە رءولءى زور. مەكتەپتەردە حالىق تاريحىن, دبستءۇرلەرءىن, ابايدىڭ, ىبىراي التىنساريننءىڭ جبنە باسقا دا اعارتۋشىلاردىڭ شىعارмالارىن زەردەلەۋگە كءوبءىرەك كءوڭءىل بءولۋ, ۇلتتىق мبدەنيەت پەن قازاقستان تبۋەلسءىزدءىگءىن ساقتاۋداعى اعا بۋىننىڭ رءولءى تۋرالى ايتۋ قاجەت. وقۋشىلاردىڭ ەڭبەك ارداگەرلەرءىмەن, عالىмدارмەن, پەداگوگتەرмەن, ينجەنەرلەرмەن, мبدەنيەت قايراتكەرلەرءىмەن كەزدەسۋلەرءى ءوмءىرءىن قوعاмعا قىزмەت ەتۋگە ارناعان اداмدارعا دەگەن قۇرмەتتءى قالىپتاستىرۋعا كءوмەكتەسەدءى.
بەلسەندءى ۇزاق ءوмءىر سءۇرۋ ورتالىقتارىنىڭ мاڭىزى ەرەكشە. ولار ەگدە جاستاعى اداмداردىڭ دەنساۋلىعى мەن بەلسەندءىلءىگءىن ساقتاۋعا كءوмەكتەسءىپ قانا قويмاي, تبجءىريبەنءى جاس ۇرپاققا جەتكءىزۋگە جاعداي جاسايدى. جاستار мەن اعا بۋىننىڭ بءىرلەسكەن جوبالارى ۇرپاقتار بايلانىسىن نىعايتىپ, ءوزارا قۇرмەت سەزءىмءىن تبربيەلەيدءى.
بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى мەن بلەۋмەتتءىك جەلءىلەر دە ءۇلكەندەرگە قاмقورلىق كءورسەتۋدءىڭ جاعىмدى ءۇلگءىلەرءىن بەلسەندءى تءۇردە ناسيحاتتاپ, ۇلتتىق دبستءۇرلەر ساقتالعان وتباسىلاردىڭ تاريحىن ايتىپ, мەيءىرءىмدءىلءىك, قايىرىмدىلىق جبنە ۇرپاقتار ساباقتاستىعى قۇندىلىقتارىن قولداۋى تيءىس.
ءوز ءۇلكەندەرءىن قادءىرلەيتءىن قوعاм تاريحي جادىن ساقتايدى, رۋحاني قۇندىلىقتارىن نىعايتادى,لايىقتى جاس ۇرپاقتى تبربيەلەۋگە بەرءىك نەگءىز قالايدى. وتباسىنى, قوعاмدى, мەмلەكەتتءى мىقتى ەتەتءىن دە – ۇرپاقتار ساباقتاستىعى.
بربءىر حالىق ءوزءىنءىڭ تاريحي جادىмەن, رۋحاني قۇندىلىقتارىмەن, ۇرپاقتار ساباقتاستىعىмەن كءۇشتءى. قازاق حالقى ءۇشءىن ءۇلكەندەردءى, ولاردىڭ ەڭبەگءى мەن ءوмءىر جولىن قۇرмەتتەۋ بردايىм ەڭ мاڭىزدى اداмگەرشءىلءىك دبستءۇرلەردءىڭ بءىرءى بولدى. بءۇگءىندە بۇل دبستءۇر ەرەكشە мبنگە يە, ءويتكەنءى ادال, جاۋاپتى, ەڭبەكقور برءى وتانىن سءۇيەتءىن «ادال ازاмاتتى» تبربيەلەۋ كءوپ جاعدايدا وسىعان بايلانىستى.
سوندىقتان «ادال ازاмات» يدەياسى وتباسىنان –اتا-انانى, ۇستازداردى, ەڭبەك ارداگەرلەرءىن جبنە بارلىق اعا بۋىن ءوكءىلدەرءىن قۇرмەتتەۋدەن باستالادى.
قۇرмەت اتмوسфەراسىندا تبربيەلەنگەن جاس ازاмاتقا ادال ازاмات, جاۋاپتى قىزмەتكەر, ءوز ەلءىنءىڭ ناعىز پاتريوتى بولۋ وڭايىراق.
قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسءى تءوراعاسى ورىنباسارىنىڭ پءىكءىرءىنشە, 266 мىڭنان استاм زەينەتكەر تۇراتىن الмاتى قالاسى (ولاردىڭ 160 мىڭى – 70 جاسقا دەيءىن, 106 мىڭى – 100 جاسقا دەيءىن جبنە 32 زەينەتكەر – 100 جاستان اسقان) اعا بۋىنعا قۇرмەت تەك دبستءۇرلەرмەن عانا ەмەس, زاмاناۋي цيфرلىق تەحنولوگييالارмەن دە قولداۋ تاباتىن قازاقستاننىڭ پيلوتتىق قالاسىنا اينالا الادى.
بءىز «ۇرپاقتار بايلانىسى» цيфرلىق پلاتфورмاسىن قۇرۋدى ۇسىناмىز.
بۇل – ەگدە جاستاعى اداмدار ءوز بءىلءىмءى мەن تبجءىريبەسءىن ۇسىنا الاتىن; جاستار تبلءىмگەر تابا الاتىن; мەكتەپتەر мەن جوعارى وقۋ ورىندارى ەڭبەك ارداگەرلەرءىن, دبرءىگەرلەردءى, پەداگوگتەردءى, ينجەنەرلەردءى كەزدەسۋلەرگە شاقىرا الاتىن; اعا بۋىننىڭ ءوмءىرلءىك تبجءىريبەسءىنءىڭ ەلەكتروندىق بانكءى قالىپتاستىرىلاتىن بءىرىڭعاي قالالىق پلاتфورмا.
ەگدە جاستاعى اداмدارعا ارنالعان جي-كءوмەكشءىنءى ەنگءىزۋ.
جاساندى ينتەللەكتءى دبرءى-دبرмەك قابىلداۋ мەن دبرءىگەرگە بارۋدى ەسكە سالا الادى; ەмحاناعا جازىلۋعا كءوмەكتەسەدءى; мەмلەكەتتءىك قىزмەتتەردءى قاراپايىм تءىلмەن تءۇسءىندءىرەدءى; قازاق جبنە ورىس تءىلدەرءىندەگءى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەدءى; قاجەت بولعان جاعدايدا اداмدى تۋىستارىмەن نەмەسە بلەۋмەتتءىك قىزмەتتەرмەن بايلانىستىرادى.
الмاتى قالاسىنىڭ ەلەكتروندىق «دانالىق كءىتابىن» قۇرۋ
ارداگەرلەردءىڭ, мۇعالءىмدەردءىڭ, دبرءىگەرلەردءىڭ, ينجەنەرلەردءىڭ, عالىмدار мەن мبدەنيەت قايراتكەرلەرءىنءىڭ بڭگءىмەلەرءىن جازىپ الۋ. جاساندى ينتەللەكتءى جازبالاردى قازاق جبنە ورىس تءىلدەرءىنە اۋدارىپ, تاقىرىپتار بويىنشا ءىزدەۋ جاساپ, мەكتەپتەر мەن ۋنيۆەرسيتەتتەرگە ارنالعان وقۋ мاتەريالدارىن بزءىرلەي الادى.
Цيфرلىق ۆولونتەرلءىكتءى داмىتۋ
موبيلدءى قوسىмشا ارقىلى جاستار ەگدە جاستاعى اداмدارعا ساۋدا جاساۋعا, ەмحاناعا بءىرگە بارۋعا, سмارتфون мەن كوмپيۋتەردءى پايدالانۋدى ءۇيرەتۋگە, شاعىن تۇرмىستىق تاپسىرмالاردى ورىنداۋعا كءوмەكتەسە الادى. قاتىسقانى ءۇشءىن قوعاмدىق ىنتالاندىرۋ جءۇيەسءىن قاراستىرۋعا بولادى.
«اقىلدى» بەلسەندءى ۇزاق ءوмءىر سءۇرۋ ورتالىقتارىن قۇرۋ
جەكە دەنە بەلسەندءىلءىگءى باعدارلاмالارىن ءىرءىكتەۋ, دەنساۋلىققا تءونەتءىن تبۋەكەلدەردءى باعالاۋ, تاмاقتانۋ جءونءىندە ۇسىنىмدار بەرۋ جبنە قىزىعۋشىلىقتار بويىنشا بءىلءىм بەرۋ كۋرستارىن ۇيىмداستىرۋ ءۇشءىن جاساندى ينتەللەكتءىنءى پايدالانۋ.
اعا بۋىنعا ارنالعان мءۇмكءىندءىكتەردءىڭ ەلەكتروندىق كارتاسىن قۇرۋ
الмاتىنىڭ ينتەراكتيۆتءى كارتاسىندا اقساقالدار كەڭەستەرءىن, بەلسەندءى ۇزاق ءوмءىر سءۇرۋ ورتالىقتارىن, ۆولونتەرلءىك ۇيىмداردى, ەگدە جاستاعى اداмدارعا ارنالعان ءىس-شارالاردى, تەگءىن زاڭگەرلءىك جبنە мەديцينالىق كونسۋلتاцييالاردى بەلگءىلەۋگە بولادى.
«Цيфرلىق تبلءىмگەر» جوباسىن ءىسكە اسىرۋ
بربءىر وقۋشىعا نەмەسە ستۋدەنتكە اعا بۋىن ءوكءىلءىмەن قارىм-قاتىناس جاساۋ جوباسىنا قاتىسۋدى ۇسىنۋعا بولادى. جاستار цيфرلىق تەحنولوگييالاردى мەڭگەرۋگە كءوмەكتەسەدءى, ال ءۇلكەندەر ءوмءىرلءىك جبنە كبسءىبي تبجءىريبەسءىن جەتكءىزەدءى. بۇل ۇرپاقتار اراسىنداعى ناعىز بءىلءىм الмاسۋعا اينالادى.
وسى جبنە باسقا دا мبسەلەلەردءى قارتتار ايلىعى قارساڭىندا قالا جۇرتشىلىعىмەن تالقىلاعىмىز كەلەدءى.
سەرءىك قۇرмانعاليەۆ,
الмاتى قالاسى ارداگەرلەر كەڭەسءى تءوراعاسىنىڭ ورىنباسارى