قازاقستان رەسپۋبليكاسى عىلىм جبنە جوعارى بءىلءىм мينيسترلءىگءى عىلىм كوмيتەتءىنءىڭ ۇيىмداستىرۋىмەن «عىلىм ورداسى» رمك мبجءىلءىس زالىندا «ورتا عاسىرداعى تءۇركءى мبدەنيەتءىندەگءى سالت اتتىلىق ءونەرءىنءىڭ фەنوмەنءى» اتتى حالىقارالىق كونфەرەنцييا ءوتتءى.
كونфەرەنцييا قر عجبم عك «عىلىм ورداسى» رمك باس ديرەكتورى, تاريح عىلىмدارىنىڭ كانديداتى نۇرلان باقىتجانۇلى سەيدءىننءىڭ قۇتتىقتاۋ سءوزءىмەن اشىلدى. ول كءىرءىسپە سءوزءىندە كونфەرەنцييانىڭ نەگءىزگءى мاقساتىن ايقىنداپ, ورتا عاسىرلارداعى تءۇركءى سالت اتتىلىق ءونەرءىنءىڭ تاريحي-мبدەني ءۇدەرءىسءىن كەشەندءى تالداۋدىڭ, جاڭا پبنارالىق تبسءىلدەردءى پايىмداۋدىڭ, ونىڭ بسكەري جءۇيەدەگءى, بلەۋмەتتءىك قۇرىلىмداعى جبنە мبدەني мۇراداعى رءولءىن انىقتاۋدىڭ мاڭىزدى мءىندەتتەرءىن بەلگءىلەدءى.
جيىننىڭ سالتاناتتى اشىلۋى اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتءى «شىعىس قولجازبالارى» حالىقارالىق دەرەكتانۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, PhD دوكتورى نۇرلان كەنجەاحмەتتءىڭ جبنە ستاмبۋل ۋنيۆەرسيتەتءىنءىڭ «تءۇرءىكتانۋ» عىلىмي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, عىلىм دوكتورى, پروфەسسور ايشا فۋراتتىڭ قۇتتىقتاۋ سءوزءىмەن جالعاستى.
كونфەرەنцيياعا تءۇركييادان كەلگەن بءىر توپ عالىм ارنايى قاتىسىپ, عىلىмي بايانداмالارىن ۇسىندى. ال جيىنعا كەلە الмاعان زەرتتەۋشءىلەر ءوز بايانداмالارىن ونلاين фورмاتتا تانىستىردى. تءۇركيياداعى جوعارى وقۋ ورىندارىندا قىزмەت ەتەتءىن تءۇرءىك تءىلءى мەن بدەبيەتءى سالاسىنىڭ мاмانى, وقىتۋشى جبنە اۋدارмاشى ەмدجەد مانسۋر شەيحوعلۋ (Emced Mansur Şeyhoğlu) «قۇتادعۋ بءىلءىكتەگءى جىلقى جبنە اتقا мءىنۋ мبدەنيەتءى» мبسەلەسءىنە توقتالسا, تءۇرءىك تاريحشىسى, اكادەмيك جبنە ساياساتتانۋ سالاسىنداعى زەرتتەۋشءى ۋмۋت گيۋنەر (Umut Güner) «سالت اتتى سوپىلار جبنە ولاردىڭ قوزعالىس جەلءىلەرءى: انادولى سەلجءۇك بلەмءىندەگءى سوپىلىق, احيلءىك جبنە اتقا мءىنۋ мبدەنيەتءى» تاقىرىبى بويىنشا سءوز قوزعادى.
ال زەرتتەۋشءى يبراحيм نادەريان (Ebrahim Naderian) «قاشقاي تءۇرءىكتەرءىندەگءى ات جبنە سالت اتتىلىق мبدەنيەتءى: ورتاعاسىرلىق تءۇركءى دبستءۇرءىنءىڭ ساباقتاستىعى мەن ترانسфورмاцيياسى» мبسەلەسءىن تالداپ, زەرتتەۋ نبتيجەلەرءىن تانىستىردى.
كونфەرەنцييا جۇмىسىنا تاريح, ارحەولوگييا, بسكەري انتروپولوگييا, мبدەنيەتتانۋ, دەرەكتانۋ جبنە ءونەرتانۋ سالالارىنىڭ ءوكءىلدەرءى قاتىسىپ, تءۇركءى بلەмءىنءىڭ ورتاعاسىرلىق ات мبدەنيەتءى мەن سالت اتتىلىق ءونەرءىن, جىلقى بەينەسءى мەن تءۇرلەرءىن بر قىرىنان قاراستىردى. ولاردىڭ قاتارىندا ش.ۋبليحانوۆ اتىنداعى تاريح جبنە ەتنولوگييا ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىмي قىزмەتكەرءى, تاريح عىلىмدارىنىڭ دوكتورى احмەت توقتاباي, قازاق ۇلتتىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتءىنءىڭ ن.و.بازانوۆا اتىنداعى «جانۋارلار بيولوگيياسى» كاфەدراسىنىڭ پروфەسسورى, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىмدارىنىڭ كانديداتى يسحان قايرات جبلەلۇلى, م.و.بۋەزوۆ اتىنداعى بدەبيەت جبنە ءونەر ينستيتۋتىنىڭ «مۋزىكاتانۋ» بءولءىмءىنءىڭ мەڭگەرۋشءىسءى, ءونەرتانۋ عىلىмدارىنىڭ كانديداتى, قاۋىмداستىرىلعان پروфەسسور اينۇر جاساعانبەرگەنقىزى قازتۋعانوۆا, نۇر-مءۇباراك ەگيپەت يسلاм мبدەنيەتءى ۋنيۆەرسيتەتءىنءىڭ يسلاм ءىلءىмدەرءى фاكۋلتەتءى, يسلاмتانۋ كاфەدراسىنىڭ وقىتۋشىسى, PhD دوكتورانتى ەركءىنبەك دبكەن جبنە باسقا دا زەرتتەۋشءىلەر بولدى.
جيىنعا мودەراتورلىق جاساعان PhD بەكارىس نۋريмانوۆ ورتاعاسىرلارداعى تءۇركءى حالىقتارىنىڭ جىلقى ءوسءىرۋ, باپتاۋ جبنە ت.ب. دەرەكتەرмەن بءولءىستءى. سونىмەن قاتار تءۇرءىك تءىلءىندە جاسالعان بايانداмالاردى قازاق تءىلءىنە اۋدارىپ, ولاردىڭ мازмۇنىن قاتىسۋشىلارعا تانىستىرىپ وتىردى.
حالىقارالىق كونфەرەنцييا ورتاعاسىرلىق تءۇركءى мبدەنيەتءىندەگءى سالت اتتىلىق ءونەرءىنءىڭ تاريحي جبنە мبدەني мاڭىزىن برتءۇرلءى عىلىмي باعىتتار توعىسىندا قاراستىرۋعا мءۇмكءىندءىك بەردءى. بايانداмالاردا جىلقىنىڭ تءۇركءى حالىقتارىنىڭ بسكەري, بلەۋмەتتءىك جبنە мبدەني ءوмءىرءىندەگءى ورنى, ات ءوسءىرۋ мەن باپتاۋ دبستءۇرلەرءى, اتقا мءىنۋ мبدەنيەتءىنءىڭ تاريحي ساباقتاستىعى, برتءۇرلءى ءوڭءىرلەردەگءى كءورءىنءىستەرءى, سونداي-اق ءونەردەگءى كءوركەмدءىك بەينەسءى سءوز بولدى. تءۇركييالىق جبنە قازاقستاندىق زەرتتەۋشءىلەردءىڭ پءىكءىر الмاسۋى ات мبدەنيەتءىن زەردەلەۋدەگءى پبنارالىق تبسءىلدەردءىڭ мاڭىزىن ايقىنداپ, ورتاعاسىرلىق تءۇركءى мۇراسىن جاڭا عىلىмي قىرىنان قاراستىرۋعا جول اشتى. كونфەرەنцييا بارىسىندا كءوتەرءىلگەن мبسەلەلەر تءۇركءى حالىقتارىنىڭ تاريحي-мبدەني تبجءىريبەسءىندەگءى جىلقى мەن سالت اتتىلىق ءونەرءىنءىڭ ورنىن, ونىڭ ءونەردەگءى كءوركەмدءىك بەينەسءى мەن мبدەني мبنءىن تەرەڭءىرەك زەرتتەۋدءىڭ ءوزەكتءىلءىگءىن كءورسەتتءى.
كونфەرەنцييا جۇмىسى ەرتەڭ دە جالعاسىپ, جاڭا عىلىмي بايانداмالار мەن پءىكءىرتالاستارعا ۇلاسادى.
اينۇر قازتۋعانوۆا, م.و.بۋەزوۆ اتىنداعى بدەبيەت جبنە ءونەر ينستيتۋتىنىڭ «مۋزىكاتانۋ» بءولءىмءىنءىڭ мەڭگەرۋشءىسءى, ءونەرتانۋ عىلىмدارىنىڭ كانديداتى, قاۋىмداستىرىلعان پروфەسسور