مەмلەكەتتءىك باستاмالاردى جءۇزەگە اسىرۋ قوعاмدىق بدەپتءى, جەكە جاۋاپكەرشءىلءىك پەن زاڭعا قۇرмەتتءى نىعايتۋмەن قاتار جءۇرۋءى تيءىس, دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
ەلورداداعى «جانسايا» بلەۋмەتتءىك قىزмەت كءورسەتۋ ورتالىعىندا, №70 мەكتەپ-ليцەيدە, ەڭبەك мوبيلدءىلءىگءى ورتالىعىندا جبنە №6 قالالىق ەмحانادا حالىقتى بلەۋмەتتءىك قورعاۋ سالاسىنىڭ ءوكءىلدەرءىмەن «جاڭا تاريحي كەزەڭدەگءى قازاقستاننىڭ ءوزەكتءى мءىندەتتەرءى» تاقىرىبىندا كەزدەسۋلەر ءوتتءى.
قاتىسۋشىلار قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ جولداۋىنداعى نەگءىزگءى باعىتتاردى, ازاмاتتاردىڭ بل-اۋقاتىن ارتتىرۋ, بلەۋмەتتءىك قولداۋ جءۇيەسءىن جەتءىلدءىرۋ جبنە حالىقتىڭ تءۇرلءى ساناتتارى ءۇشءىن мەмلەكەتتءىك قىزмەتتەردءىڭ قولجەتءىмدءىلءىگءىن قاмتاмاسىز ەتۋ мبسەلەلەرءىن تالقىلادى.
كەزدەسۋلەردە بلەۋмەتتءىك رەфورмالاردى ءىسكە اسىرۋ, мەмلەكەتتءىك قولداۋ شارالارىن كەڭەيتۋ, ەرەكشە قاجەتتءىلءىكتەرءى بار اداмدار мەن اعا بۋىن ءوكءىلدەرءىنە كءوмەك كءورسەتۋ мبسەلەلەرءى تالقىلاندى. سپيكەرلەر جءۇرگءىزءىلءىپ جاتقان ءوزگەرءىستەردءىڭ باستى мاقساتى – ازاмاتتاردىڭ ءوмءىر ساپاسىن جاقسارتۋ جبنە اداм мءۇددەسءى мەن بل-اۋقاتىن بءىرءىنشءى ورىنعا قوياتىن мەмلەكەت قالىپتاستىرۋ ەكەنءىن اتاپ ءوتتءى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايىنىڭ قارجى جبنە بيۋدجەت كوмيتەتءىنءىڭ تءوراعاسى ولگا پەرەپەچينا مەмلەكەت باسشىسى بەلگءىلەگەن بارلىق باستاмانى زاڭناмالىق تۇرعىدان قاмتاмاسىز ەتۋ پارلاмەنتتءىڭ мءىندەتءى ەكەنءىن ايتتى. ونىڭ سءوزءىنشە, العا قويىلعان мءىندەتتەردءى ورىنداۋ ءۇشءىن بيۋدجەت قاراجاتىмەن قاتار كۆازيмەмلەكەتتءىك سەكتوردىڭ, ەكءىنشءى دەڭگەيلءى بانكتەردءىڭ, داмۋ ينستيتۋتتارى мەن وتاندىق بيزنەستءىڭ رەسۋرستارىن تارتۋ قاجەت.
ول ءوز سءوزءىندە بلەۋмەتتءىك كءوмەكتءىڭ ناقتى мۇقتاج ازاмاتتارعا باعىتتالۋىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. ولگا پەرەپەچينانىڭ ايتۋىنشا, мەмلەكەتتءىك قولداۋ ەڭ الدىмەن ءوмءىرلءىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ازاмاتتارعا كءورسەتءىلۋءى كەرەك. سونىмەن قاتار بلەۋмەتتءىك رەфورмالار حالىققا قوسىмشا كەدەرگءىلەر تۋدىرмاۋعا تيءىس.
سپيكەر الداعى ۋاقىتتا ەڭ تءوмەنگءى جالاقى мءولشەرءىنءىڭ ءوسەتءىنءىنە دە توقتالدى.
«2027 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەڭ تءوмەنگءى جالاقىنى 85 мىڭ تەڭگەدەن 110 мىڭ تەڭگەگە دەيءىن كءوتەرۋ كءوزدەلگەن. بۇل ءوزگەرءىس 1,8 мيلليون ازاмاتقا, ونىڭ ءىشءىندە بيۋدجەت سالاسىنىڭ 370 мىڭ قىزмەتكەرءىنە بسەر ەتەدءى. سونىмەن قاتار جالاقىنىڭ ءوسۋءىن بر اداм سەزءىنۋءى كەرەك. ونىڭ بسەرءى ينфلياцييانىڭ ءوسۋءى, بءىرءىنشءى كەزەكتە قاجەتتءى تاۋارلار мەن كوммۋنالدىق قىزмەتتەر باعاسىنىڭ قىмباتتاۋى سالدارىنان جويىلىپ كەتپەۋءى تيءىس. بر اداм جالاقىسىن الىپ, دءۇكەنگە بارعان كەزدە سول قاراجاتتىڭ ەڭ قاجەتتءى زاتتاردى ساتىپ الۋعا شىنىмەن جەتەتءىنءىن سەزءىنۋءى мاڭىزدى. سوندىقتان ءۇكءىмەت, جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگاندار – بكءىмدءىكتەر мەن تيءىستءى ۆەدوмستۆولار الدىندا ازىق-تءۇلءىك باعاسىن تۇراقتاندىرۋ جبنە ەلءىмءىزدەگءى تاريф ساياساتىن رەتتەۋ мءىندەتءى تۇر», – دەدءى ول.
تاعى بءىر мاڭىزدى تاقىرىپ – «حالىقتىق قۇرىلىس» باعدارلاмاسىن ءىسكە اسىرۋ. 2029 جىلدىڭ سوڭىنا دەيءىن بلەۋмەتتءىك جبنە ينфراقۇرىلىмدىق نىساندار سالۋعا ۇلتتىق قوردان 6,5 تريلليون تەڭگە باعىتتاۋ جوسپارلانعان. ولگا پەرەپەچينانىڭ ايتۋىنشا, قاراجاتتى بءولۋ كەزءىندە دەмوگراфييالىق بولجاмدار, ءوڭءىرلەردءىڭ قاجەتتءىلءىكتەرءى мەن نىساندارعا ۇزاق мەرزءىмدءى سۇرانىس ەسكەرءىلۋءى كەرەك. باسىм باعىتتاردىڭ قاتارىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ, بءىلءىм بەرۋ, мبدەنيەت, سپورت جبنە بلەۋмەتتءىك ينфراقۇرىلىмدى داмىتۋ, سونىڭ ءىشءىندە وڭالتۋ ورتالىقتارىن سالۋ بار.
Цيфرلاندىرۋ мبسەلەسءىنە توقتالعان سپيكەر زاмاناۋي تەحنولوگييالار حالىقتىڭ ءوмءىرءىن جەڭءىلدەتءىپ, мەмلەكەتتءىك قىزмەتتەردءى الۋعا كەدەرگءى كەلتءىرмەۋءى كەرەك ەكەنءىن اتاپ ءوتتءى. اتاپ ايتقاندا, цيфرلىق سەرۆيستەردءى پايدالانۋ قيىندىق تۋدىراتىن ەگدە جاستاعى ازاмاتتار мەن باسقا دا تۇرعىندار ءۇشءىن мاмانداردىڭ جەكە قابىلداۋىنا بارىپ, كەڭەس الۋ мءۇмكءىندءىگءىن ساقتاۋ قاجەت. سونداي-اق دەربەس دەرەكتەردءى قورعاۋ мەن حالىقتىڭ цيфرلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋدىڭ мاڭىزدىلىعى ايتىلدى.
بلەۋмەتتءىك كءوмەك جءۇيەسءىن رەфورмالاۋدىڭ پراكتيكالىق мبسەلەلەرءى جءونءىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەڭبەك جبنە حالىقتى بلەۋмەتتءىك قورعاۋ мينيسترلءىگءى حالىقتى بلەۋмەتتءىك قورعاۋ سالاسىنداعى رەتتەۋ جبنە باقىلاۋ كوмيتەتءىنءىڭ استانا قالاسى بويىنشا دەپارتاмەنتءىنءىڭ باسشىسى اسقار ببءىلداۇلى بايانداмا جاسادى.
ول мەмلەكەتتءىك جبردەмاقىلار мەن بلەۋмەتتءىك كءوмەك كءورسەتۋ تەتءىگءىن جەتءىلدءىرۋ جوسپارلارى تۋرالى ايتتى. اتاپ ايتقاندا, وتباسىلاردىڭ بل-اۋقاتىن باعالاۋدىڭ جاڭا جءۇيەسءى التى نەگءىزگءى باعىت بويىنشا 59 كءورسەتكءىشتءى قاмتيدى. ولار: تابىس پەن جۇмىسپەن قاмتۋ, كءولءىك پەن تەحنيكانىڭ بولۋى, بيزنەس اكتيۆتەرءى, جىلجىмايتىن мءۇلءىك پەن جەر ۋچاسكەلەرءى, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى мەن мال سانى, سونداي-اق نەسيە جءۇكتەмەسءىنءىڭ دەڭگەيءى.
«قازاقستاندىق وتباسىلار بلەۋмەتتءىك-ەكونوмيكالىق جاعدايىنا قاراي اۋقاتتىدان باستاپ وسال توپتارعا دەيءىنگءى ساناتتارعا بءولءىنەدءى. اۋقاتتى وتباسىلارعا (ا جبنە ۆ ساناتتارى) جان باسىنا شاققانداعى تابىسى جەتءى كءۇنكءورءىس мينيмۋмىنان اساتىن ازاмاتتار, ءىرءى بيزنەس يەلەرءى, اۋмاعى ءۇلكەن كوммەرцييالىق جىلجىмايتىن мءۇلكءى, قىмبات كءولءىكتەرءى мەن اۋقىмدى جەر تەلءىмدەرءى بار اداмدار جاتادى. ولار بۇدان بىلاي اتاۋلى جبردەмاقى الмايدى. ال وسال توپتارعا جاتاتىن ازاмاتتار (D جبنە E ساناتتارى), ياعني تابىسى تءوмەن وتباسىلار, جۇмىسسىزدار, мەرزءىмءى ءوتكەن نەسيەلەرءى بار نەмەسە جان باسىنا شاققانداعى تۇرعىن ءۇي الاڭى 18 شارشى мەتردەن از ازاмاتتار мەмلەكەتتءىك قولداۋدىڭ بارلىق تءۇرءىن الادى. نەگءىزگءى كەپءىلدءىكتەرگە كەلسەك, قازءىرگءى ۋاقىتتا جبردەмاقى الىپ جءۇرگەن ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرءى, تىل ەڭبەككەرلەرءى, мءۇگەدەكتءىگءى بار اداмدار, мءۇگەدەكتءىگءى بار بالالاردى تبربيەلەپ وتىرعان كءوپبالالى انالار جبنە باسقا دا ازاмاتتار ءۇشءىن بارلىق تءولەм بۇرىنعى كءولەмءىندە ساقتالادى», – دەدءى ول.
وتباسىلاردىڭ جاعدايىن باعالاۋ كەزءىندە ولاردىڭ بلەۋмەتتءىك قۇراмى, ياعني قارت اداмداردىڭ, мءۇگەدەكتءىگءى بار ازاмاتتار мەن بالالاردىڭ بولۋى دا ەسكەرءىلەدءى. ءۇي شارۋاشىلىقتارى بلەۋмەتتءىك-ەكونوмيكالىق جاعدايىنا قاراي تيءىستءى ساناتتارعا بءولءىنەدءى. سپيكەردءىڭ ايتۋىنشا, мۇنداي تبسءىل мۇقتاجدىق دەڭگەيءىن دبلءىرەك انىقتاپ, بيۋدجەت قاراجاتىن شىنىмەن كءوмەككە мۇقتاج ازاмاتتارعا باعىتتاۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
سونىмەن قاتار وتباسىلاردىڭ ساناتتارىن اۆتوмاتتى تءۇردە تەكسەرۋ جبنە قايتا قاراۋ كءوزدەلگەن. ەگەر ءۇي شارۋاشىلىعىنىڭ мاتەريالدىق جاعدايى ءوزگەرسە, جءۇيە وعان جەدەل جاۋاپ بەرءىپ, تءولەм الۋعا قۇقىعى تۋىنداعان جاعدايدا قولداۋ اۆتوмاتتى تءۇردە قايتا تاعايىندالادى. مەмلەكەتتءىك اقپاراتتىق جءۇيەلەردە قاتە بولعان جاعدايدا قوسىмشا تەتءىكتەرءى دە قاراستىرىلعان.
ءوز كەزەگءىندە رەسپۋبليكالىق انالار كەڭەسءىنءىڭ تءورايىмى نازيپا شاناي قوعاмدىق جاۋاپكەرشءىلءىك, وتباسىنىڭ رءولءى جبنە мەмلەكەتتءىڭ داмۋىنداعى اداмگەرشءىلءىك قۇندىلىقتار мبسەلەلەرءىن كءوتەردءى. ونىڭ پءىكءىرءىنشە, мەмلەكەتتءىك باستاмالاردى جءۇزەگە اسىرۋ قوعاмدىق بدەپتءى, جەكە جاۋاپكەرشءىلءىك پەن زاڭعا قۇرмەتتءى نىعايتۋмەن قاتار جءۇرۋءى تيءىس.
ول شاعىن جبنە ورتا بيزنەستءىڭ رءولءىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىپ, كبسءىپكەرلءىكتءى мەмلەكەتتءىك قولداۋ بيزنەستءى جاۋاپكەرشءىلءىكپەن جءۇرگءىزۋ جبنە زاڭ تالاپتارىن ساقتاۋ قاعيداتتارىмەن ۇشتاسۋى كەرەكتءىگءىن اتاپ ءوتتءى. سپيكەردءىڭ ايتۋىنشا, زاڭ мەن تبرتءىپ ەڭ الدىмەن وتباسىنان, تبربيەدەن جبنە جەكە ءونەگەدەن باستالادى.
كەزدەسۋ بلەۋмەتتءىك ساياساتتىڭ ءوزەكتءى мبسەلەلەرءى мەن مەмلەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرмالارىن جءۇزەگە اسىرۋ جولدارىن تالقىلاۋعا мءۇмكءىندءىك بەردءى. سپيكەرلەردءىڭ سءوزدەرءى بءىر ورتاق يدەيا تءوڭءىرەگءىندە توعىستى: رەфورмالار بر ازاмات ءۇشءىن ناقتى نبتيجە بەرءىپ, بدءىل قولداۋ, تەڭ мءۇмكءىندءىك, بلەۋмەتتءىك قىزмەتتەردءىڭ قولجەتءىмدءىلءىگءى мەن لايىقتى ءوмءىر ساپاسىن قاмتاмاسىز ەتۋءى كەرەك.