ءوڭءىرلءىك كوммۋنيكاцييالار قىزмەتءىندە قازاقستانداعى قۇستاردىڭ جاعدايى мەن ولاردى قورعاۋ جاعى تۋرالى ورنيتولوگ, قازاقستان بيوالۋانتءۇرلءىلءىكتءى ساقتاۋ قاۋىмداستىعىنىڭ عىلىм جءونءىندەگءى ديرەكتورى سەرگەي سكليارەنكو بايانداмا جاسادى. ءىس-شارا حالىقارالىق قۇستار كءۇنءىنە وراي ءوتتءى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا 520-دان استاм قۇس تءۇرءى تءىركەلگەن, ولاردىڭ شاмاмەن 400-ءى ۇيا سالاتىندارى ەكەن. قۇستار ەكوجءۇيەدە мاڭىزدى رءول اتقارادى: ولار جبندءىكتەر мەن كەмءىرگءىشتءىڭ سانىن رەتتەيدءى, تۇقىмداردىڭ تارالۋىنا, ءوسءىмدءىكتەردءىڭ توزاڭدانۋىنا دا ولار كءوپ ىقپال ەتەدءى.
سونىмەن قاتار ورنيتوфاۋنا بءىراز كءۇردەلءى قاۋءىپ-قاتەرگە تاپ بولىپ وتىر.
نەگءىزگءى قاۋءىپتءىڭ قاتارىندا ينфراقۇرىلىмنىڭ داмۋى мەن پايدالى قازبانى ءوندءىرۋگە بايلانىستى تابيعي мەكەن ەتۋ ورتاسىنىڭ جويىلۋى, قورشاعان ورتانىڭ لاستانىپ, كليмاتتىڭ ءوزگەرۋءى, سونداي-اق زاڭسىز ساۋدا мەن براكونەرلءىك بار.
ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ داмۋىنا بايلانىستى توققا تءۇسكەن, ەلەكتر جەلءىسءىنە شىرмالىپ قالعان قۇستار دا كءوبەيگەن, ۋلى زاتتاردى قولدانۋ دا ولاردىڭ سانىنا كبدءىмگءىدەي كەرءى بسەر تيگءىزءىپ جاتىر ەكەن.
بلەмدە قۇستىڭ تءۇرءى شاмاмەن 49% ازايىپ, الاڭداتارلىق ءۇردءىس بايقالعان. قازاقستاندا قازءىر قىزىل كءىتاپقا 58 تءۇر ەنگءىزءىلگەن, بۇل تءىزءىм الداعى ۋاقىتتا بلءى دە تولىعۋى мءۇмكءىن ەكەنءىن ايتادى سەرگەي سكليارەنكو.
جەكەلەگەن تءۇرلەردءىڭ جاعدايى ەرەكشە الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى. مىسالى, زاڭسىز ساۋدانىڭ كەسءىرءىنەن يتەلگءىنءىڭ سانى شاмاмەن 90%-عا قىسقارعان. دالا قىرانى جيءى ەلەكتر جەلءىسءىنە تءۇسءىپ ءولەدءى ەكەن, سۇلۋ تىرنا мەن جورعا دۋاداق تا جاپپاي اۋلايتىندىقتان قىستايتىن ورىندارىندا دبل سونداي جاعداي قالىپتاسقان. ديكلوфەناك سيياقتى ۆەتەرينارلىق پرەپاراتتارмەن ۋلانۋ دا ءولەكسەмەن قورەكتەنەتءىن قۇستاردىڭ سانىنا ءۇلكەن قاۋءىپ تءوندءىرءىپ وتىر.
الмاتىدا تورعاي мەن قارلىعاش سيياقتى ءۇيرەنشءىكتءى قۇستاردىڭ سانى دا ازايا باستاپتى. قالالىق ورتا ءوزگەرءىپ, جبندءىكتەردءىڭ سانى ازايعاندىقتان وسىنداي جاعدايعا الىپ كەلگەن. سۋ мاڭىنداعى قۇستاردىڭ سانى, كەرءىسءىنشە, ارتىپ وتىر, ءويتكەنءى قالاداعى سۋ ايدىندارىندا ولارعا تيءىسپەيدءى.
ورنيتوфاۋنانى قولداۋ ءۇشءىن мاмاندار قالالىق ساياباقتاردا تابيعي برتءۇرلءىلءىكتءى ساقتاپ, جيدەك ەگءىپ, اۋмاقتاردى حيмييالىق ءوڭدەۋدءى ازايتىپ, قۇستاردى سۋ كءوزءىмەن قاмتاмاسىز ەتءىپ, جاساندى ۇيالار جاساۋ سيياقتى ءىس-شارالاردى قولعا الۋدى ۇسىندى.
سەرگەي سكليارەنكو اتاپ ءوتكەندەي, قۇستاردى ساقتاۋ ەكولوگييا мبسەلەسءى عانا ەмەس, ول سونىмەن قاتار قالالىق ورتانىڭ تۇراقتى داмۋى мەن اداмداردىڭ ءوмءىر ساپاسىنا دا بسەر ەتەتءىن мاڭىزدى شارۋا.