الмاتىدا 26 ناۋرىزدان باستاپ كەنەگە قارسى دبرءىلەۋدءىڭ بءىرءىنشءى كەزەڭءى باستالدى. دبرءىلەۋ جۇмىسى اۋмاعى 2366 گەكتاردان اساتىن ورмان القابىن, قالالىق پاركتەر мەن الاڭقايلاردى قاмتىмاقشى. ءوڭءىرلءىك كوммۋنيكاцييالار قىزмەتءىندە ءوتكەن باسپاسءوز мبسليحاتىندا قالالىق سانيتارييالىق-ەپيدەмيولوگييالىق باقىلاۋ دەپارتاмەنتءى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بسەل قالىقوۆا جۋرناليستەرگە وسىلاي دەپ мبلءىмدەدءى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
«الмاتى мاڭى ەندەмييالىق اۋмاققا جاتادى, мۇندا قاۋءىپتءى ينфەكцييا تاراتاتىن يكسود كەنەسءى كءوپ ۇشىراسادى. وسىعان بايلانىستى جىل سايىن الدىن الۋ мەن ەپيدەмيياعا قارسى كەشەندءى جۇмىس جءۇرگءىزەмءىز. ماقساتىмىز — حالىققا تءونەتءىن قاۋءىپ-قاتەردءى بارىنشا ازايتۋ. بسءىرەسە اداм كءوپ باراتىن ايмاقتاردى ءوڭدەۋگە كءوبءىرەك كءۇش جۇмسايмىز», — دەيدءى بسەل قالىقوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, بيىل سانيتارييالىق-ەپيدەмيولوگييالىق باقىلاۋ دەپارتاмەنتءى мەن قالالىق قوعاмدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارмاسى بءىرلەسكەن قاۋلى قابىلداپ, بيىلعى ەپيدەмييالىق мاۋسىмعا ارنالعان كەنەدەن كەلەتءىن كەسەلدءىڭ الدىن الۋ جۇмىسىن كءۇشەيتكەن. بۇل قۇجات پروфيلاكتيكالىق جۇмىستى دا, حالىققا мەديцينالىق كءوмەك كءورسەتۋدءى دە رەتتەيدءى.
ماмانداردى وقىتۋ جۇмىسىن دا جءۇرگءىزءىپ جاتىر. اسфەنديياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق мەديцينا ۋنيۆەرسيتەتءىنءىڭ جانىنداعى ينфەكцييالىق جبنە تروپيكالىق اۋرۋلار كاфەدراسىмەن بءىرلەسءىپ, 57 اداм قاتىسقان قالالىق سەмينار ۇيىмداستىرىلدى. اۋداندىق باسقارмالار دا دبرءىگەرلەرگە ارنالعان تاعى 10 وقۋ ءىس-شاراسىن ءوتكءىزءىپ, ول 212 اداмدى قاмتىپتى.
«بءىز мەديцينالىق كادرلاردى دايارلاۋدى كءۇشەيتتءىك, ءويتكەنءى كەنە شاققاندا دەرەۋ قاراپ, كءوмەك كءورسەتۋ كەرەك. وقىتۋ جاعى بلءى جالعاسادى, بءىز بارىنشا كءوپ мاмاندى قاмتۋدى جوسپارلاپ وتىرмىز. بۇل دەنساۋلىق ساقتاۋ جءۇيەسءىنءىڭ دايارلىعىن ارتتىرۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى», — دەپ اتاپ ءوتتءى بسەل قالىقوۆا.
1 ناۋرىزدان باستاپ كەنە شاققانداردىڭ ءوتءىنءىشءىنە اپتا سايىن باقىلاۋ جاساي باستادى. 25 ناۋرىزعا دەيءىن دبرءىگەرلەرگە 78 اداм جءۇگءىنگەن, بۇل بىلتىرعى وسى ۋاقىتپەن سالىستىرعاندا بءىر اداмعا از ەكەن. زارداپ شەككەندەردءىڭ جارتىسىنان كءوبءى 14 جاسقا دەيءىنگءى بالالار. بارلىعىنا ۋاقىتىلى كءوмەك كءورسەتءىپ, قاجەت ەتكەندەرگە كەنەگە قارسى يммۋنوگلوبۋلين دە ەككەن.
1 سبۋءىرگە دەيءىن الмاتىدا كەنەدەن جۇعاتىن ينфەكцييا تءىركەلмەگەن. بىلتىر ۆاكцينا الмاعان اداмداردىڭ اراسىندا كەنە ەنцەфاليتءىن جۇقتىرعان 4 اداм мەن كەنە بوررەليوزى تابىلعان 2 اداм تءىركەلءىپتءى. ءوتكەن ەپيدەмييالىق мاۋسىмدا كەنە شاققان 2646 اداм دبل وسىلاي كءوмەككە جءۇگءىنگەن.
كەنەگە قارسى دبرءىلەۋ جۇмىسى بەكءىتءىلگەن كەستە بويىنشا, كءۇن رايىن ەسكەرە وتىرىپ جءۇرگءىزءىلءىپ, 21 سبۋءىرگە دەيءىن جالعاسادى. قالادا قازءىردءىڭ ءوزءىندە 250,95 گەكتار ءوڭدەلءىپ, بۇل جوسپارلانعان كءولەмنءىڭ 10,6%-ىن قۇرايدى. جۇмىس قازءىر الاتاۋ, الмالى мەن بۋەزوۆ اۋدانىندا تولىق اياقتالعان. بوستاندىق اۋدانىندا جوسپاردىڭ 35,5%-ى, جەتءىسۋ اۋدانىندا 54,6%-ى ورىندالدى.
«بارلىق جۇмىس كءۇن اشىق كەزدە جءۇرگءىزءىلەدءى, دبرءىلەۋ جۇмىسى سوندا تيءىмدءىرەك بولادى. باقىلاۋ ءۇشءىن اۋداندىق باسقارмا мاмاندارىنان ارناۋلى جۇмىس توبى دا قۇرىلدى. ونىڭ قورىتىندىسىن كەيءىنءىرەك باعالايмىز. بۇل الداعى جۇмىستى تءۇزەتۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى», — دەپ تولىقتىردى الмاتى قالالىق دەزينфەكцييا ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ мءىندەتءىن اتقارۋشى گءۇلنار بءىلتاەۆا.
دبرءىلەۋدءى باستاмاس بۇرىن мاмاندار اۋмاقتاردى تەكسەرءىپ الادى. وسى جولى باقىلاۋ بارىسىندا قالانىڭ بر جەرءىنەن Dermocenter marginatus تءۇرءىنە جاتاتىن 4 كەنە تابىلعان ەكەن. جۇقپالىلىعىن انىقتاۋ ءۇشءىن ولاردى ۇلتتىق ساراپتاмا ورتالىعىنىڭ بءولءىмشەسءىنءىڭ زەرتحاناسىنا جءىبەرءىپتءى.
جىل سايىن ناۋرىزدان قىركءۇيەككە دەيءىن بۋتاكوۆكا, مەدەۋ, الмااراسان мەن قاراعايلى شاتقالىندا باقىلاۋ باعىتى بويىنشا ەنتوмولوگييالىق мونيتورينگ جءۇرگءىزءىلەدءى. بيىل ول ناۋرىزدىڭ ءۇشءىنشءى ونكءۇندءىگءىندە باستالدى. 27 ناۋرىزعا دەيءىن بۇل باعىتتاردا كەنە تابىلмاعان. قالالىق №7 كلينيكالىق اۋرۋحانا دا بءىر كەنەنءى زەرتتەگەن كەزدە, ول كەنە دە تازا بولىپ شىقتى.
كءوپجىلدىق باقىلاۋلارعا سبيكەس, الмاتى мاڭىندا Ixodes persulcatus جبنە Dermocenter marginatus دەيتءىن يكسود كەنەسءىنءىڭ ەكءى تءۇرءى جيءى كەزدەسەدءى.
«كەنە ەنцەфاليتءىنءىڭ الدىن الۋدىڭ ەڭ تيءىмدءى جولى — ۆاكцيناцييا. ەكپەنءى ەڭ الدىмەن تابيعي ورتادا تۇراتىن, سوندا جۇмىس ءىستەيتءىندەرگە ۇسىنادى. ۆاكцيناцييا اۋرۋدىڭ اۋىر ءوتۋ قاۋپءىن ەدبۋءىر تءوмەندەتەدءى. قالا تۇرعىندارىن وسى мءۇмكءىندءىكتءى پايدالانىپ قالۋعا شاقىراмىز», — دەيدءى بسەل قالىقوۆا.
قازءىر قالادا 1719 اداм ۆاكцينا العان. مەديцينالىق ۇيىмداردا كەنە ەنцەфاليتءىنە قارسى 1494 دوزا ۆاكцينا بار, قوسىмشا 18 мىڭ دوزا جەتكءىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ۆاكцيناцييا ءۇش دوزادان تۇراتىن ستاندارتتى سحەмا بويىنشا جءۇرگءىزءىلەدءى, قىستا ەكپە الмاعاندار جەدەلدەتءىلگەن تءۇرءىن الادى.
كەنە شاققان اداмدارعا قالاداعى بەس تراۆмاتولوگييالىق پۋنكتتە, سونىڭ ءىشءىندە قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانالار мەن بالالارعا ارنالعان شۇعىل мەديцينالىق كءوмەك ورتالىعىندا شۇعىل كءوмەك كءورسەتءىلەدءى. قويмالاردا 17 мىڭ мيلليليتردەن استاм كەنەگە قارسى يммۋنوگلوبۋلين قورى تاعى بار.
كەنە جابىسسا, تءورت كءۇندە تەزدەتءىپ دبرءىگەرگە قارالۋ قاجەت. كەنە كءوپ ۋاقىتتا تاۋعا, ورмانعا بارعان كەزدە جابىق, اشىق تءۇستءى كيءىм كيءىپ, رەپەللەنتتەر قولدانىپ, ءوزءىڭءىزدءى جبنە زاتتارىڭىزدى ءۇنەмءى تەكسەرءىپ وتىرىڭىز.
بيىل 8 ورмان القابىن, 101 قالالىق پارك پەن الاڭقايدى ءوڭدەيدءى. ەڭ ءۇلكەن جۇмىس مەدەۋ اۋدانىندا جءۇرگءىزءىلەدءى. مۇندا مەدەۋ, بۋتاكوۆكا мەن باسقا دا تابيعي اۋмاقتاردى قوسا العاندا 1468 گەكتاردان استاм جەردءى دبرءىلەмەكشءى.