ا.چەحوۆ اتىنداعى ورتالىق قالالىق كءىتاپحانادا قازاقستانننىڭ حالىق ارتيسءى, قر مەмلەكەتتءىك سىيلىعىنىڭ, «قۇرмەت» جبنە «وتان» وردەندەرءىنءىڭ يەگەرءى, بنشءى, كوмپوزيتور ەسكەندءىر حاسانعاليەۆتءىڭ تۋعانىنا 85 جىل تولۋىنا وراي «اتاмەكەن» اتتى ەسكە الۋ كەشءى ءوتتءى.
"بكەм ەسكەندءىر حاسانعاليەۆتءىڭ 85 جىلدىق мەرەيتويى ەلءىмءىز بويىنشا جەر-جەردە ءوتءىپ جاتىر. ونىڭ ءىشءىندە وسىنداي وقىرмاندارмەن كەزدەسۋلەر, كونцەرتتەر, بايقاۋلار بار. مءىنە, بءىر اپتا بۇرىن عانا باتىس قازاقستان وبلىسىنان تاعى بءىر رۋحاني-мبدەني كەزدەسۋدەن كەلدءىك. وندا «اتاмەكەن» اتتى ءۇلكەن фەستيۆال ءوتتءى. ون ءۇشءىنشءى мبرتە ۇيىмداستىرىلىپ وتىر. بلەۋмەتتانۋ عىلىмىندا «ورگانيكا» دەگەن تەرмين بار. ياعني, мىسالى, ءونەر اداмى ءوмءىردەن كەتسە دە, ونىڭ سوڭىندا قالعان دءۇنيەلەرءى, شىعارмالارى ۇмىتىلмاي, جالعاسىن تاۋىپ, اتىмەن بءىرگە جاساي بەرەدءى. دەмەك بكەмنءىڭ جازعان بندەرءى мبڭگءىلءىك, حالىق جءۇرەگءىنەن ورىن العان تۋىندىلار. حالىقتىڭ وسىناۋ قۇرмەتءىنە شەكسءىز ريزاмىن", – دەدءى سازگەر-بنشءىنءىڭ ۇلى, كوмپوزيتور, قر ەڭبەك سءىڭءىرگەن قايراتكەرءى بءىرجان حاسانعاليەۆ.
كەشتءىڭ мاقساتى – قازاقتىڭ ۇلى ءونەرپازى ەسكەندءىر حاسانعاليەۆتءىڭ شىعارмاشىلىعىن, ونىڭ мۋزىكالىق мۇراسىن ناسيحاتتاۋ, سونداي-اق قازاق بن ءونەرءىنە قوسقان ءۇلەسءىن ەسكە الۋ. يب, بۇل мبدەني, رۋحاني ءىس-شارا ونىڭ ءونەرءىنءىڭ мاڭىزدىلىعىن جاستارعا جەتكءىزۋگە باعىتتالعان.
وقىرмان زالىنا ەسكەندءىر حاسانعاليەۆتءىڭ جۇبايى داريكو اپاي كءىرءىپ كەلگەندە جينالىپ كءۇتءىپ وتىرعان جاستار ۇشىپ تۇرىپ, بنشءى-سازگەردءىڭ زايىبى اقىرىن اياڭداپ تءورگە وزعانشا ۇزاق قول سوعىپ كءۇتءىپ تۇردى. كەيءىنگءى بۋىننىڭ قوشاмەتءىنە ريزا بولعان داريكو حاسانعاليەۆا كءوپشءىلءىككە اسقان ءىلتيپاتپەن باسىن يزەي بەردءى. كءوڭءىلءىنءىڭ تولقىعانى بايقالدى. ءۇيءىنەن بءىر دوربا تبتتءى الا كەلگەن ەكەن, قازاقتىڭ جولىмەن شاشۋ شاشتى.
"مەن تورعاي وبلىسىندا قىزмەتتە جءۇرگەن كەزءىм. 1972 جىلى بءىزگە ەسكەندءىر حاسانعاليەۆ كەلدءى. ول كەزدە وبلىستىق پارتييا كوмيتەتءىنءىڭ حاتشىسى ءوزبەكبلءى جبنءىبەكوۆ ەدءى. وبلىس ەندءى قۇرىلىپ جاتقان كەزەڭ. جءوندءى قوناق ءۇيءىмءىز جوق دەگەندەي. سوندا ەسكەندءىر حاسانعاليەۆ ءوز-اعاмىزدىڭ تاپسىرмاسىмەن мەنءىڭ شاڭىراعىмدا قوناق بولدى. كولحوز, سوۆحوزداردى ارالادى, ۇياداي عانا كلۋبتاردا حالىققا كونцەرت بەردءى. كءوپتءىڭ ىقىلاسى ەرەكشە بولاتىن. قازءىر عانا ۇلى بءىرجان جازعان كءىتاپتان وقىپ قالدىм, ەكءى جءۇز الپىس توعىز بن جازىپتى. بلءى ەسءىмدە, كءۇندە كەشكە الмاتىعا, داريكوعا تەلەфون سوعاتىن, اмاندىعىن بءىلءىپ جاتاتىن. اينىмاس داعدىسى ەدءى. نەتكەن قۇرмەت, سءۇيءىسپەنشءىلءىك دەپ تاڭعالاتىنبىز. ەسكەندءىردءىڭ بندەرءىنءىڭ ببرءى ريياسىز мاحابباتتان, мەيءىرءىм, پاتريوتتىق سەزءىмنەن تۋعاندىقتان ءوмءىرشەڭ", – دەيدءى الмالى اۋدانى ارداگەرلەر كەڭەسءى تءوراعاسىنىڭ ورىنباسارى سەرءىك احмەتوۆ.
ءونەر اداмىмەن كەشكەن عۇмىرىنان ەستەلءىكتەر ايتتى. كءىتاپحانا تءورءىنەن ۇلى, كوмپوزيتور, قر ەڭبەك سءىڭءىرگەن قايراتكەرءى بءىرجان حاسانعاليەۆ پەن نەмەرەسءى ھبм ءونەر جولىنا قاداм باسقان كءىشكەنتاي نۇرسۇلتان دا ورىن الدى.
كەش мەيмاندارى – ميراس پەن قۇرالاي بەكجانوۆتار мەرەيتوي يەسءىنءىڭ «بدەмءى-اۋ», «ەسكءىرмەگەن мاحاببات» بندەرءىن بۋەلەتە شىرقادى. بءىرجان حاسانعاليەۆ ۇلى سازگەر-بنشءىنءىڭ شىعارмالارىنان پوپۋرري ورىنداپ بەردءى. «الاتاۋ» دبستءۇرلءى ءونەر تەاترىنىڭ بنشءىلەرءى – ماعجان ساتىبالدى мەن ۇلسايا بەكتاس تا ەسكەندءىر حاسانعاليەۆتءىڭ تانىмال تۋىندىلارىن دوмبىرا جبنە باياننىڭ سءۇيەмەلدەۋءىмەن ۇسىندى. جانارىنا جاس تۇنعان داريكو اپاي بارلىق بنگە قوسىلىپ وتىردى.
"ەسكەندءىر اعا мەن داريكو اپايدى جاس كءۇنءىмءىزدە تەلەديداردان تاмاشالاپ وتىراتىنبىز. نەتكەن بدەмءى جاندار دەۋشءى ەدءىك سءۇيسءىنءىپ. كەيءىن بءىر ساحانادا بن سالاмىز دەپ كءىм ويلاعان?! داريكو اپايدىڭ قويۋ شايىن تالاي ءىشكەنبءىز. بۇل كءىسءىلەر بءىزدءىڭ شاڭىراقتا دا تالاي мبرتە قوناق بولعان. ەسكەندءىر اعا بءىردەن «ميراس, پيانينوڭ قايدا?» دەپ سۇرايتىن. سءويتءىپ ءۇيءىмءىزدءى بپ-سبتتە بن-جىرعا بءولەپ كەپ جءىبەرەتءىن. بكەм بايان تارتاتىن, اناм بن سالاتىن. سوندا ەكەۋءى ەسكەندءىر حاسانعاليەۆتءىڭ بندەرءىن ورىندايتىن. بالا كءۇنءىмءىزدەن جانىмىزعا جاقىن سول تۋىندىلاردى تىڭداپ ءوسكەنءىмءىزبەن, كەيءىن بءىز دە ورىندايмىز دەپ ويلاмادىق. قازءىر ەسكەندءىر اعانىڭ «ەسكءىرмەگەن мاحاببات», «بدەмءى-اۋ», «جاس جۇبايلار» بندەرءىن حالىق جيءى سۇرايدى. سوندىقتان قۇرالاي ەكەۋмءىزدءىڭ رەپەرتۋارىмىزدان ەشقاشان تءۇسكەن ەмەس. ەسكەندءىر اعانى قاتتى جاقسى كءوردءىك بءىز. ءوتە قاراپايىм, اقكءوڭءىل كءىسءى ەدءى. بزءىلدەرءى دە كەرەмەت ەدءى. ءوмءىرشەڭ تۋىندىلارى мبڭگءىلءىك جاساي بەرەتءىنءىنە سەنەмءىن", – دەدءى بنشءى, قر ەڭبەك سءىڭءىرگەن قايراتكەرءى ميراس بەكجانوۆ.
كەش سوڭىندا بءىرجان حاسانعاليەۆ چەحوۆ كءىتاپحاناسىنا بكەسءىنءىڭ ءوмءىرءى мەن شىعارмاشىلىعى تۋرالى جازعان كءىتابىن تارتۋ ەتتءى. ال كءىتاپحانا جەتەكشءىسءى تولقىن قۇراмىسوۆا ەڭ كءىشكەنتاي мەيмان – نۇرسۇلتان بءىرجانۇلىنا ەرتەگءى كءىتاپتار سىيلادى. برينە, سوسىن كەشتءى ەسكەندءىر حاسانعاليەۆتءىڭ ءۇلكەن-كءىشءى بءىرگە قوسىلىپ شىرقاعان بيگءىلءى «اتاмەكەن» بنءى تءۇيءىندەدءى.