Forumda Ystanbūl qalasynan kelgen "Eurazıya yntymaqtastyǵy qorynyń" basshysy Ahmet Túzún "Mádenı mūralar arqyly túrkíníń ūlttyq qūndylyqtaryn nasıhattau" taqyrybynda mazmūndy bayandama jasady. Onyń aıtuynsha, qaıta bas qosyp, bírlík ayasynda júzdesu - túrkí dúnıesíníń damuyna serpín beretín quanyshty jaǵdaı. Spıker óz sózínde būl kezdesudí ūıymdastyrǵany úshín Názıya hanymǵa alǵysyn bíldíre otyryp, mádenı mūranyń mání men mańyzyna toqtaldy. Ahmet Túzúnníń aıtuynsha, mádenı mūra halyqtardyń bolashaǵyn aıqyndaıtyn, baǵyt beretín, olardyń damu jolyn anyqtaıtyn baǵa jetpes qazyna bolyp otyr.
"Bír elge nemese jańa óńírge barǵanda eń aldymen onyń jaǵdaıyn, tarıhı qalyptasuyn, ótkení men mádenıetín zertteımíz. Sol sıyaqty mádenı mūra da halyqtyń ótkenín tanyp, bolashaǵyn dūrys saralauǵa múmkíndík beredí. Al túrkí halqy álemdegí eń baı árí eń kóne mádenıetterdíń bíríne ıe. Keń baıtaq geografıyada taralǵan tamyry tereń, tarıhy baı órkenıetke aınalǵan," dedí ol.
Spıker túrkí álemíníń mádenı mūralarynyń san qyrly árí bír-bírínen erekshe ekendígín atap óttí. Orhon eskertkíshterí - ǵasyrlar qoınauynan jetken eń qūndy ruhanı jáne tarıhı mūralardyń bírí, túrkí órkenıetíníń írgetasy. Sonymen qatar ol Qyrǵyzstandaǵy Burana mūnarasyn, Samarqandtaǵy aıryqsha sáulet tuyndylaryn, kóne qalalardyń tarıhı kelbetín eske saldy. Onyń píkírínshe, būl jádígerlerdíń árqaısysy túrkí dúnıesíníń ortaq tamyryn, mádenı baılyǵyn aıqyn tanytady.
Ahmet Túzún sózín jalǵastyra otyryp, UNESCO-nyń Dúnıejúzílík mádenı mūra tízímínde túrkí dúnıesíníń eleulí oryn alatynyn atap óttí.
"Olardyń barlyǵyn sanap shyǵu múmkín emes. Túrkıyanyń ózínde ǵana álemdík deńgeıde tanylǵan kóptegen mūralar bar. Solardyń bírí Ystanbūl būǵazyndaǵy teńdessíz Qyz mūnarasy," dedí ol.
Spıker sondaı-aq ortaq geografıyalyq keńístíkte ornalasqan tabıǵı jáne tarıhı nysandardy da tílge tıek ettí. Ol Altaı taularyn túrkí halyqtarynyń tarıhı besígí, Tarbaǵataı taularyn, álemdegí eń írí kanondardyń bírí sanalatyn Sharyn kanonyn, tarıhy baı Qor-Saı óńírín atap óttí. Ahmet Túzúnníń aıtuynsha, Kaspıı teńízí de túrkí elderíníń ortaq baılyǵy jáne ǵasyrlar boıy mańyzdy geosayası keńístík bolyp keledí.
Bayandamashy túrkí áleminíń aldynda tūrǵan ózektí máselelerdíń de bar ekenín tílge tıek ettí. Onyń aıtuynsha, Aral teńízíníń búgíngí múshkíl jaǵdaıy - ortaq mádenı jáne tabıǵı mūraǵa jetkílíktí deńgeıde qūrmet kórsetpeudíń saldary.
"Aral - túrkí tarıhynda erekshe oryn alǵan, onyń tóńíregínde san túrlí jyrlar, ańyzdar, ánder tuǵan. Bíraq qazírgí jaǵdaıy júrek auyrtarlyq. Būl bízge mádenı jáne tabıǵı mūralardy saqtaudyń qanshalyqty mańyzdy ekenín taǵy bír eske salady," dedí Ahmet Túzún.
Forumda jasalǵan bayandama túrkí halyqtarynyń ortaq tarıhı-mádenı keńístígín saqtau, damytu jáne bolashaq ūrpaqqa jetkízu máseleleríníń ózektílígín tereń ashyp kórsettí. Spıkerdíń sózí túrkí álemíníń baı ruhanı mūrasyn nasıhattaudyń mańyzyn aıqyndap, mádenı baılanystyń halyqtardy jaqyndastyratyn quatty qūral ekenín atap óttí.