«Bolashaqta Qazaqstan Eurazıya kontınentíníń mańyzdy kólík toraby boluy kerek. Būǵan qol jetkízu úshín temírjol ınfraqūrylymyn damytudy jáne otandyq mashına jasau salalaryn jańǵyrtudy jalǵastyru qajet»
Qasym-Jomart Toqaev, Qazaqstan Respublıkasynyń Prezıdentí
2024 jyl temír jol mashına jasau salasyndaǵy qazaqstandyq zauyttar úshín óndírís kólemí boıynsha rekordtyq jyl boldy: 124 lokomotıv, 2 565 júk jáne 122 jolaushy vagony. Óndírís kólemíníń artuy jyljymaly qūramdy jańartuǵa jáne ımportqa táueldílíktí azaıtuǵa múmkíndík berdí.
Jyl saıyn mıllıondaǵan jolaushylar elímízdíń túkpír-túkpíríne sayahat jasap, temír jol mashına jasau kásíporyndary jūmys oryndaryn ashyp, óńírlerdí damytyp, Qazaqstannyń ekonomıkalyq áleuetín arttyruda.
Elímízdegí temír joldardyń ūzyndyǵy 21 myń shaqyrymdy qūraıdy, 2024 jyly sol joldarmen 21 mıllıonǵa juyq jolaushy men 430 mıllıon tonnadan astam júk tasymaldanǵan.
Sońǵy 10 jylda Qazaqstanda 600-ge juyq vagon jańartyldy. 2024 jyly 143 jańa vagon, sonyń íshínde elímízde shyǵarylǵan vagondar paıdalanuǵa beríldí, būl «Qyzylorda-Semeı», «Astana-Kókshetau», «Pavlodar-Almaty», «Pavlodar-Turkestan», «Jezqazǵan-Almaty», «Aktóbe-Atyrau» jáne «Mańǵystau-Atyrau» baǵyttarynda tasymaldau sapasyn arttyruǵa múmkíndík berdí.
2025 jyly taǵy 226 vagon beríledí dep kútílude, būl parktyń tozu kórsetkíshín 44-ten 38%-ǵa deıín tómendetíp, jolaushylarǵa qolaıly jaǵdaı tuǵyzady.
Jańa vagondar zamanauı klımattyq baqylau júıelerímen, jaqsartylǵan dybys oqshaulauymen jáne yńǵaıly ūıyqtaıtyn oryndarymen jabdyqtalǵan. Būl el boıynsha sayahattau yńǵaıly bolyp, qyzmet kórsetu deńgeıíníń jaqsarǵanynyń dálelí.
Temír jol mashına jasau kólík ınfraqūrylymynyń damuyna ǵana emes, sonymen qatar jūmys oryndaryn qūru arqyly jūmyssyzdyqty azaıtuǵa da áser etedí. Saladaǵy 60 otandyq kásíporynda 8 myńǵa juyq adam jūmys ísteıdí. 2024 jyly Astana, Qostanaı jáne Ekíbastūz qalalarynda 215 adamdy jūmyspen qamtamasyz etetín jańa óndírís oryndary ashyldy.
Aldaǵy ekí jylda Qazaqstanda 3000 jańa jūmys ornyn qūruǵa múmkíndík beretín 12 ınvestıtsıyalyq joba júzege asyrylady. Saladaǵy jūmysshylardyń ortasha jalaqysy qazírdíń ózínde 440 myń teńgení qūrap, mamandarǵa sūranys artyp keledí. Salada shamamen 3500 jańa kadrlar qajettílígí bar, olardy dayarlau 39 joǵary oqu orny men 39 kolledjde júrgízílude.
2024 jyly temír jol mashına jasau salasyna 23,2 mlrd teńge ınvestıtsıya salyndy. Jyljymaly qūramdy óndíru kólemí 5 ese óstí. Būl jańa zauyttardy íske qosyp, ımportqa táueldílíktí azaıtuǵa múmkíndík berdí.
2025 jyly Atyrau oblysynda júk vagondaryn óndíru bastalady. Zauyttyń jobalyq quattylyǵy jylyna 6000 bírlík qūraıdy. Mūnda 20 mıllıard teńge ınvestıtsıya tartylyp, 180 jūmys orny ashylady.
Bıyl Jambyl oblysynda lokomotıvteríne servıstík qyzmet kórsetetín zauyt íske qosylady, jobalyq quaty – jylyna 50 bírlík.
Soltústík Qazaqstan oblysynda platformalyq vagondar men jolaushylar vagondaryn shyǵaru, sondaı-aq tez būzylatyn júkterdí tasymaldauǵa arnalǵan termos vagondaryn shyǵarudyń ekínshí kezeńí bastalady.
Sondaı-aq bıylǵy jyly Qaraǵandy oblysynda dóńgelek jūptary men Atyrauda lokomotıvterdíń tíreu bóreneleríníń óndírísí bastalady.
Al 2028 jylǵa qaraı Qazaqstanda jańa buyndaǵy júk elektrovozdary paıda bolady, olardy óndíru 40%-ǵa arzanyraq jáne qoldanystaǵy úlgílerge qaraǵanda 20%-ǵa tıímdírek bolady.
Kólík mınıstrlígíníń málímetínshe, 2024 jyly 1 400 shaqyrym temírjol jóndeledí. Qazírgí uaqytta 1 100 shaqyrym jańa joldar salynuda, onyń íshínde «Dostyq-Moıyntyda», būl uchaskeníń ótkízu qabíletín 5 esege arttyryp, halyqaralyq tranzıttí jaqsartady. Almaty aınalmaly temír joly óńírdíń temírjol jelísíne túsetín júktemení azaıtady, al «Darbaza-Maqtaaral» ońtústík óńírlerde jańa kólík baılanystaryn jasaıdy.
Sonymen qatar, «Qyzyljar» men «Moıynty» stansalary arasynda temírjol qūrylysyn salu josparlanuda, būl halyqtyń ūtqyrlyǵyn arttyryp, kólík logıstıkasyn jeńíldetedí.
Búgíngí tańda Qazaqstannyń temírjol mashına jasau salasynda óndírístí oqshaulau 70%-ǵa jetedí, būl syrtqy jetkízílímderge táueldílíktí tómendetedí. Jańa kásíporyndardyń ashyluy el íshínde vagondardy, lokomotıvter men bólshekterdí kóbírek óndíruge múmkíndík beríp, temírjol kólígín senímdí árí qoljetímdí etedí.
Qanat Sharlapaev, QR Ónerkásíp jáne qūrylys mınıstrí:
«Qazaqstannyń temírjol salasy rekordtar jańartyp keledí. Ótken jyldyń sońyndaǵy 124 lokomotıv, 2 565 júk vagony jáne 122 jolaushylar vagony – būl jaı ǵana sandar emes, ol ekonomıkalyq ósu, jańa jūmys oryndary men Qazaqstandaǵy quatty óndírísímízdíń, sonyń íshínde táuelsízdígímízdíń tíregí. Búgínde bíz vagondar men lokomotıvterdíń rekordtyq sanyn shyǵaryp qana qoımaı, otandyq ónerkásíptíń bolashaǵyn qūrudamyz».
Būl sharalardyń barlyǵy qazaqstandyqtardyń ómír súru sapasyn jaqsartuǵa baǵyttalǵan: jańa vagondar azamattarymyzdy tasymaldaudy yńǵaıly etíp, jańa zauyttar óńír tūrǵyndaryn jūmyspen qamtamasyz etíp, al ınfraqūrylymdy jańǵyrtu sayahat pen bıznes úshín kóbírek múmkíndíkter ashady.