Írí temírjol vagondaryn shyǵaratyn kompanıyalar óndírís kólemímen jáne berík kelísím-sharttarymen lokalızatsıyany jańa deńgeıge kóteruge múmkíndík beredí.
Osyndaı píkírdí búgín elordanyń ındustrıaldy aımaǵynda ótken temírjol qūrylysyn lokalızatsıyalaudy arttyruǵa arnalǵan forumǵa qatysushylar bíldírdí, dep habarlaıdy aqshamnews.kz.
Sonymen qatar qatysushylar írí ónerkásíptík kásíporyndardy damytudyń aldaǵy josparlaryn kórsetetín tıístí Jol kartasyn ázírleudí ūsyndy.
Búgín QR Ónerkásíp jáne qūrylys mınıstrí Qanat Sharlapaev otandyq temír jol mashına jasau óndírísín oqshaulau deńgeıín arttyru máseleleríne arnalǵan jıynda sóz sóıledí. Kezdesu Astana qalasynyń ındustrıyalyq aumaǵyndaǵy «Elektrovoz qūrastyru zauytynda» óttí.
«Sektor Qazaqstandaǵy mashına jasau salasynyń shamamen 13%-yn qūraıdy. Óndírís kólemí jarty trıllıon teńgeden asady. Salada 8,4 myń adam jūmys ísteıtín 59 kásíporyn bar», – dedí Mınıstr.
Qanat Sharlapaev 2024 jyly otandyq zauyttar Qazaqstan úshín rekordtyq kórsetkísh bolyp tabylatyn 124 lokomotıv pen 2 155-ke juyq túrlí vagon shyǵarǵanyn atap óttí. Sońǵy jyldary bıznes temírjol mashınasyn jańǵyrtuǵa jáne damytuǵa belsendí túrde ınvestıtsıya saluda. Eń úlken qadamdardyń bírí vagondar men onyń bólshekterín shyǵaratyn jańa zauyttar qūru jáne jūmys ístep tūrǵan zauyttardy jańǵyrtu boldy.
Jalpy, 2024 jyldyń 11 aıynyń qorytyndysy boıynsha jyljymaly qūram óndírísíníń kólemí 5,1 esege, onyń íshínde vagondar men platformalar – 6,5 esege, jol jóndeuge arnalǵan qūraldar – 4,9 esege, lokomotıvter – 12,4 paıyzǵa, tsılındrlík rolıktí moıyntírekterdí óndíru kólemí 49,7%-ǵa, dońǵalaqtar men berílís – 5,2 ese ūlǵaıdy.
Ís-sharada sondaı-aq QR ÓQM Ónerkásíp komıtetíníń tóraǵasy A.Panbaev, QR Kólík mınıstrlígí Temír jol jáne su kólígí komıtetíníń tóraǵasy J.Taıjanov, «QTJ» ŪK» AQ óndírístík úderíster jóníndegí basqarushy dırektory B.Orynbasarov, Qazaqstan mashına jasaushylar odaǵynyń basqarmasy orynbasary E.Maqanov sóz sóıledí.
Odan bólek, shara barysynda «Elektrovoz qūrastyru zauyty» JShS (Alstom), «Lokomotıv qūrylys zauyty» AQ (Wabtec), «Shtadler Qazaqstan» JShS, «Qazaqstan vagon óndírushí kompanıyasy» JShS jáne «ZIKSTO» JShS kásíporyndary qyzmetteríníń tanystyrylymyn ótkízdí. Sondaı-aq «Vostokmashzavod» AQ, Qostanaı prujına zauyty jáne «Qarmet» AQ ókílderí sóıledí.
«14 jyl íshínde bíz óndírístík jáne adamdyq áleuetímízdí arttyryp kelemíz. Búgíngí tańda bízde 1 200 bílíktí qyzmetker jūmys ísteıdí, olardyń barlyq qyzmetí elektrovozdyń ózíníń joǵary sapaly bólshekterí men toraptaryn shyǵaruǵa ǵana emes, sonymen qatar lokomotıvter men elektrovozdar talaptarǵa tolyq sáıkes keletíndeı etíp lokomotıvterge qyzmet kórsetuge jáne tehnıkalyq qyzmet kórsetuge baǵyttalǵan», – dedí Alstom kompanıyasynyń Batys jáne Ortalyq Azıya boıynsha basqarushy dırektory Jerom Boıe.
Odan árí «Lokomotıv qūrastyru zauyty» AQ óndírístík jetekshísí Nūrlybek Ahmetov óz sózínde qazírgí uaqytta zauyttyń óním jelísínde magıstraldyq júk, jolaushylar jáne t.b. lokomotıvter baryn atap óttí. Būdan keıín ol kompanıyada 800-ge juyq adam jūmys ísteıtínín aıtty.
Sondaı-aq, «Shtadler Qazaqstan» JShS dırektory Vladımır Rusak kompanıya arbalar, vagon dánekerleu, sonyń íshínde elektrlík basqaru júıelerín shyǵarudy josparlap otyrǵanyn basa aıtty. Odan bólek, kásíporyn tek jergílíktí qūramdas jetkízushílermen jūmys ísteu josparlanuda.
Óz kezegínde «Atyrau júk vagondaryn jasau zauyty» JShS Texol kompanıyalar tobynyń negízín qalaushy Shota Abhazov «Írí temírjol vagondaryn shyǵaratyn kompanıyalardyń óndírís kólemí men naqty kelísím-sharttary lokalızatsıyany jańa deńgeıge kóteruge múmkíndík beretínín atap ótken.
«Qazírgí uaqytta bíz tek úıíndí júkterdí tasymaldauǵa arnalǵan ámbebap jartylaı vagondardy shyǵaramyz. Modelder qazírgí uaqytta sūranysqa ıe. Temírjol kólígíníń shamamen 60%-y osy vagon túrínde júzege asyrylady. Zauyttyń quattylyǵy 3000 jartylaı vagonǵa jetedí», – dedí «SMP Group» JShS bas dırektorynyń bírínshí orynbasary Talǵat Lesov.
«Railways Systems KZ» JShS kommertsıyalyq dırektory Pavel Rudovskıı qazírgí tańda shyǵarylyp jatqan ónímdermen qosa 2028 jylǵa qaraı engízíluge josparlanyp otyrǵan quattylyǵy 1 000 000 t.g. qūraıtyn elektrometallurgıyalyq zauyt qūrylysynyń jobasy turaly aıtty. Zauyt dóńgelek jáne tórtbūryshty daıyndamalardy, shvellerlerdí, qostavrly arqalyq, vagon tírek profılderí jáne t.b. shyǵaratyn bolady.
Odan keıín «Prujına» ǵylymı-óndírístík kompanıyasy» JShS atqarushy dırektory Sergeı Usenko kompanıyanyń qańtar aıynda serıyalyq óním shyǵara bastaǵanyn jáne lokomotıvter men vagon óndírushílerímen bírlesíp, qazaqstandyqtarǵa qajettí ónímdí shyǵaruǵa daıyn ekenín atap óttí.
Temír jol mashına jasau salasyn odan árí damytu jáne jańǵyrtu úshín Mınıstrlík jańa tehnologıyalardy ınvestıtsıyalau jáne óndírístí oqshaulau boıynsha jūmystar júrgízude. Būl ımportqa táueldílíktí azaıtady. Jyljymaly qūramnyń jańa túrlerín damytu boıynsha da sharalar qabyldanuda. Jańa úlgídegí lokomotıvter men vagondardy, sonyń íshínde elektrovozdar men zamanauı energıya tıímdílígí men qauípsízdík talaptaryna jauap beretín ekologıyalyq taza kólíkterdí shyǵaru josparlanuda. Eksportty ūlǵaıtu strategıyasy ayasynda Qazaqstanda seríktestíktí damytu arqyly ózíníń eksporttyq áleuettí nyǵaıtu qajet. Būl eksporttyq jetkízílímderdí keńeıtíp qana qoımaı, sonymen qatar otandyq kásíporyndardy halyqaralyq jetkízu tízbegíne bíríktíruge múmkíndík beredí.
Qazaqstandyq vagon zauyttary qalqymaly vagondarǵa, borttyq vagondarǵa jáne refrıjeratorlyq vagondarǵa, al 2027 jyldan bastap jabyq vagondar men mūnaı tsısternalaryna degen qajettílíktí óteuge daıyn ekenín eskeru qajet. Vagon qūrylysy salasyn damytu boıynsha ūsynystardy íske asyru arqyly memlekettík byudjetke salyq túsímderí artady, júk vagondarynyń otandyq parkín jańartu úshín otandyq mashına jasau klasterín damytuǵa jańa serpín jáne jeke menshík ıelerí-operatorlar úshín qolaıly jaǵdaılar paıda bolady.
Forum sońynda qatysushylar árbír írí negízgí kásíporynnyń josparyn eskere otyryp, Temír jol mashına jasauda oqshaulaudy damytudyń jol kartasyn ázírleudí ūsyndy.