Konstıtutsıyalyq sot Áleumettík kodeks normalary men zeınetaqy tólemderín taǵaıyndau qaǵıdalarynyń Konstıtutsıyaǵa sáıkestígín tekserdí, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Konstıtutsıyalyq sotqa Áleumettík kodekstíń 196-babynyń 1-tarmaǵyn, 202-babynyń 2-tarmaǵyn, 204-babynyń 3-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyn jáne Qaǵıdalardyń 5-tarmaǵynyń besínshí bólígín konstıtutsıyalyq emes dep tanu turaly sot ūsynysy tústí.
Sottyń píkírínshe, atalǵan normalar Qazaqstan Respublıkasy azamatynyń áleumettík qamsyzdandyruǵa qatysty konstıtutsıyalyq qūqyǵyn shekteıdí. Óıtkení olar memlekettík bazalyq zeınetaqy tólemí men jasyna baılanysty zeınetaqy tólemín alu qūqyǵyn azamattyń Qazaqstan aumaǵynda tūraqty tūru faktísíne táueldí etedí.
Konstıtutsıyalyq sot není anyqtady?
Zeınetaqy tólemderín taǵaıyndau kezínde azamattyń el aumaǵynda tūru faktísí belgílengen tártíptí retteu maqsatynda eskeríluí múmkín. Alaıda būl jaǵdaı Qazaqstan azamatynyń zeınetaqymen qamsyzdandyrylu qūqyǵynyń boluy úshín míndettí shart retínde qarastyrylmauy tıís.
Konstıtutsıyalyq sot Áleumettík kodekstíń būryn taǵaıyndalǵan zeınetaqyny tolyq toqtatuǵa nemese azamatqa tek onyń elden tys jerde tūraqty tūruyna baılanysty zeınetaqy taǵaıyndaudan bas tartuǵa múmkíndík beretín normalary azamattardyń qūqyqtary, bostandyqtary men míndetterí kólemínde negízsíz aıyrmashylyqqa ákeluí múmkín ekenín atap óttí. Būl olardyń áleumettík qamsyzdandyrudan naqty aıyryluyna jáne konstıtutsıyalyq kepíldíktíń shynaıy mazmūnynyń joıyluyna soqtyruy yqtımal.
Qazaqstan azamattary elden tys jerge tūraqty tūruǵa ketken jaǵdaıda óz azamattyǵynan aıyrylmaıdy. Sondyqtan olar jasyna baılanysty zeınetaqy tólemderíne qatysty barlyq konstıtutsıyalyq qūqyqtary men kepíldíkterín saqtaıdy.
Kodekstíń 202-babynyń 2-tarmaǵy men 204-babynyń 3-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasy jasyna baılanysty zeınetaqy men memlekettík bazalyq zeınetaqy tólemderín tóleu merzímín, sondaı-aq alushynyń Qazaqstan Respublıkasynan tys jerge tūraqty tūruǵa ketkení anyqtalǵan jaǵdaıda olardy toqtatu tártíbín aıqyndaıdy.
Būl normalarda alushynyń elden tys jerge tūraqty tūruǵa kóshu faktísí tek osyndaı talap qoıylatyn tūlǵalarǵa qatysty ǵana zeınetaqy tólemderín toqtatuǵa zańdy negíz bolyp sanalady.
Osy túsíndírme negízínde Konstıtutsıyalyq sot Kodekstíń 202-babynyń 2-tarmaǵy men 204-baby 3-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasynyń Konstıtutsıya normalaryna qaıshy kelmeıtínín málímdedí.
Konstıtutsıyalyq sot qandaı sheshím qabyldady?
Konstıtutsıyalyq sot Qazaqstan Respublıkasy Áleumettík kodeksíníń 196-babynyń 1-tarmaǵyn tómendegídeı túsíndíru negízínde Konstıtutsıyaǵa sáıkes dep tanydy:
memlekettík bazalyq zeınetaqy tólemí men jasyna baılanysty zeınetaqy tólemín taǵaıyndau jáne alu qūqyǵyn júzege asyru kezínde, eger Qazaqstan Respublıkasynyń azamaty zańda belgílengen ózge de barlyq talaptarǵa saı kelse, oǵan Qazaqstan aumaǵynda tūraqty tūru talaby qoıylmaıdy.
Sondaı-aq Konstıtutsıyaǵa sáıkes dep Áleumettík kodekstíń 202-babynyń 2-tarmaǵy men 204-baby 3-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasy tómendegídeı túsíndírumen tanyldy:
zeınetaqy tólemderín alushynyń elden tys jerge tūraqty tūruǵa ketu faktísí zańdyq mańyzǵa ıe jáne mūndaı tólemderdí taǵaıyndau kezínde osyndaı talap qoıylatyn tūlǵalarǵa qatysty ǵana tólemderdíń toqtatyluyna negíz bolady, eger Qazaqstan Respublıkasynyń zańdarynda nemese Qazaqstan ratıfıkatsıyalaǵan halyqaralyq sharttarda ózgeshe kózdelmese.
Būdan bólek, Konstıtutsıyalyq sot joǵaryda keltírílgen túsíndírmelerdí eskere otyryp, memlekettík bazalyq zeınetaqy tólemí men jasyna baılanysty zeınetaqy tólemderíníń mólsherín esepteu (aıqyndau), taǵaıyndau, júzege asyru, toqtata tūru, qaıta esepteu, qaıta bastau, toqtatu jáne taǵaıyndau turaly sheshímdí (nemese taǵaıyndaudan bas tartu turaly sheshímdí) qaıta qarau qaǵıdalarynyń 5-tarmaǵynyń besínshí bólígín de Konstıtutsıyaǵa sáıkes dep tanydy.
Úkímetke osy normatıvtík qauly jarıyalanǵan kúnnen bastap bír jyldan keshíktírmeı Konstıtutsıyalyq sottyń qūqyqtyq ūstanymdaryna sáıkes Áleumettík kodekske ózgeríster men tolyqtyrular engízu turaly zań jobasyn ázírleu ūsynyldy.
Normatıvtík qauly 18 mamyrdan bastap kúshíne enedí, Qazaqstan Respublıkasynyń búkíl aumaǵynda jalpyǵa míndettí bolyp tabylady, túpkílíktí sanalady jáne shaǵymdanuǵa jatpaıdy.