Búgín, 15 tamyz - Qazaqstannyń halyq ártísí, "qazaq valsíníń korolí", kompozıtor Shámshí Qaldayaqovtyń tuǵan kúní. Bıyl sazgerdíń tuǵanyna 95 jyl tolyp otyr. Aıtuly dataǵa oraı kompozıtor jaıly qyzyq derekterdí ūsynamyz. Aqshamnews.kz tílshísíníń materıalynan oqyńyz.
Shámshíníń shyn esímí...
Kompozıtordyń tuǵanda azan shaqyryp qoıǵan esímí – Jámshıd. Bíraq bárí ony Shámshí atap ketíp, keıínnen qūjatqa da osy aty jazylǵan.
"Jígíttíń jaqsysy naǵashynan"
Shámshí Qaldayaqov ónerlí otbasynda tuǵan. Ákesí on sausaǵynan óner tamǵan ūsta bolsa, anasy án shyrqaǵanda jıylǵan jūrt kózín jūmyp, auzyn ashatyn kórínedí. Ákesíníń aqyndyǵy da bolǵan. Shámshíníń ózí bala kúnínen mandolınde oınaǵan. Sazgerlík qabílet onyń boıyna naǵashylarynan daryǵan.
Shámshí - zootehnık
Soǵys jyldarynda bolashaq kompozıtor traktor tízgíndep eńbek ettí. Keıín Qaplanbek zooveterınarıya tehnıkumyna oquǵa túsíp, ony bítírgen soń Aqtóbede zootehnık bolyp 8 aı qyzmet ístegen.
Shámshíníń soǵystan keıíngí asharshylyq jyldarynda jasaǵan ıgí ísí turaly el íshínde kóptegen ańyz aıtylady. Ol "jaǵdaı túzelgende qaıtararsyńdar" dep, eseptegí otardyń bír bólígín ash-jalańash otyrǵan adamdarǵa úlestírgen eken. Osy qadamy talaı jannyń ómírín saqtap qaldy. Alaıda būl áreketí úshín jazaǵa tartyla jazdap, tek halyqtyń túgeldeı arasha túsuíníń arqasynda aman qalǵan. Áıtpese onyń taǵdyry qalaı bolary beımálím edí.
"Meníń Qazaqstanym" gımníníń avtory
26 jasynda Shámshí Qaldayaqov 21 jastaǵy aqyn Jūmeken Nájímedenovtíń óleńíne búgíngí memlekettík Ánūranymyz – "Meníń Qazaqstanym" ánín jazdy. Al 2006 jyldyń qańtarynda būl patrıottyq tuyndy resmı túrde Qazaqstannyń gımní bolyp qabyldandy.
"Qūdaıskıı án"
Qaldayaqovtyń eń jıí aıtatyn sózderíníń bírí - "qūdaıskıı án". Ol sáttí án jazsa, joldastaryna "men búgín qūdaıskıı án jazdym" deıtín bolǵan eken.
Moıyndalmaǵan tūlǵa
Ókíníshke qaraı, Shámshí Qaldayaqov kózí tírísínde Kompozıtorlar odaǵynyń múshesí bola almady. Máskeu onyń kandıdaturasyn úsh márte kerí qaıtaryp, sebep retínde konservatorıyalyq bílímí joǵyn alǵa tartqan. Būl mártebe kompozıtorǵa tek ol dúnıeden ótkennen keıín, táuelsízdík jyldary beríldí. Al Halyq ártísí ataǵy ómíríníń sońǵy kezeńínde, tósek tartyp jatqan shaǵynda, qaıtys bolaryna ekí aı qalǵanda tabys etíldí.
"Meníń úıímde syrmaq ta joq, dúnıe jıǵan adam emespín"
Shámshí Qaldayaqov dúnıege qyzyqpaǵan adam. Ol ózíníń bír sózínde "dúnıe jınasam, bayaǵyda mıllıoner bolyp ketetín adammyn ǵoı" degen edí.
Áke jolyn quǵan ūrpaq
Shámshíníń jary – Jámıla Qaldayaqova. Ekí ūly da muzyka jolyn tańdaǵan: tūńǵyshy Mūhtar – Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettík akademıyalyq opera jáne balet teatrynda dırıjer, al kenjesí Shalqar Shámshíūly – pıanıst.
Sazgerdíń kózí tírísínde aıtqan alǵysy
Shámshí Jetísaıdaǵy muzykalyq uchlıshchení óz atyna bergeníne alǵys bíldíríp, kózíne jas alǵan edí. Sazgerdíń mūraǵattaǵy būl vıdeosy keıínnen jelíde tarady.
"Jetísaıdaǵy mádenı-aǵartu uchılıshchesíne meníń atymdy bergenderíńízge úlken raqmet. Kóńílshek adammyn da..." dep kompozıtor kóz jasyna erík beredí.
Shámshí esímí el esínde