Qazaqstanda áleumettík mańyzy bar aurulardy emdeuge qarjy memlekettík byudjetten bólínedí. Qazír mūndaı tízímde 13 túrlí auru bar. Bíraq 2026 jylǵy 1 qańtardan bastap keıbírí alyp tastaluy múmkín. Onyń íshínde qant dıabetí de bar.
Būl ózgeríster "Míndettí áleumettík medıtsınalyq saqtandyru jáne medıtsınalyq qyzmet kórsetu máselelerí jóníndegí" zańǵa engízílgen túzetulerge baılanysty qabyldanyp otyr. Endí áleumettík mańyzy bar aurulardyń tízímín Densaulyq saqtau mınıstrlígí bekíredí.
Qazírgí tízím (2020 jylǵy būıryqpen bekítílgen):
-
tuberkulez,
-
AITV-ınfektsıya,
-
sozylmaly vırus gepatıtter jáne bauyr tsırrozy,
-
qaterlí ísíkter,
-
qant dıabetí,
-
psıhıkalyq, mínez-qūlyq būzylystary,
-
tserebral sal auruy,
-
mıokard ınfarktísí (alǵashqy 6 aıda),
-
revmatızm,
-
dáneker tínderíníń júıelí aurulary,
-
júıke júıesíníń degeneratıv syrqattary,
-
ortalyq júıke júıesíníń demıelınızırleushí aurulary,
-
sırek (orfandyq) aurular.
Al jańa jyldan bastap būl tízím ózgermek. Kodekske engízílgen tolyqtyruǵa sáıkes, áleumettík mańyzy bar aurulardyń tūraqty bólígí bylaı bekítíldí:
-
tuberkulez,
-
AITV-ınfektsıya,
-
qaterlí ísíkter,
-
vırus gepatıtter men bauyr tsırrozy,
-
psıhıkalyq jáne mínez-qūlyq būzylystary,
-
sırek aurular,
-
júıke júıesíníń degeneratıv aurulary,
-
demıelınızırleushí aurular,
-
epılepsıya,
-
mıokard ınfarktísí (6 aıǵa deıín),
-
ınsult (1 jylǵa deıín).
Osylaısha, jańa tízímnen 4 auru alyp tastaldy: qant dıabetí, tserebral sal auruy, revmatızm jáne dáneker tínderíníń júıelí aurulary. Onyń ornyna ınsult pen epılepsıya engízíldí.
Būl ózgerístíń mańyzy zor. Sebebí atalǵan tízímge kírgen nauqastar memleketten tegín dárí-dármek pen em alu qūqyǵyna ıe. Al eger auru alyp tastalsa, onda dáríní óz qaltasynan satyp aluǵa tura keledí. Mysaly, qant dıabetí bar adamdar úshín būl - úlken másele. Qazaqstanda qazír jarty mıllıonnan asa adam osy dıagnozben tírkeude tūr, al ınsulın men basqa da dáríler qymbat.
Árıne, eger auru áleumettík mańyzy bar tízímnen alynsa da, patsıentke dáríger qabyldauy men tekseruler tegín kórsetíledí – būl míndettí áleumettík medıtsınalyq saqtandyru (MÁMS) júıesíníń ayasynda qalady. Bíraq dárí-dármekke aqy tóleu – nauqastyń moınynda bolady.
Mańyzdysy – Kodekste kórsetílgen aurular tek "míndettí" bólík. Densaulyq saqtau mınıstrlígí qosymsha aurulardy engíze alady. Yaǵnı qant dıabetí de qaıtadan tízímge qosyluy múmkín. Bíraq būl ázírge belgísíz.
Jańa tízím 2026 jyldan bastap resmı túrde bekítíledí.