Májílís deputaty Únzıla Shapaq Roblox oıynyna qatysty dabyl qaqty. Osyǵan baılanysty ol premer-mınıstrdíń orynbasary - jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damu mınıstrí Jaslan Mádıevke deputattyq saual joldap, Qazaqstanda Roblox-qa qatysty zertteu, baqylau jáne qūqyqbūzushylyq statıstıkasy bar-joǵyn sūrady, - dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Qazaqstanda balalar men jasóspírímderdíń ınternette ótkízetín uaqyty jyldan jylǵa ūlǵaıyp barady. Sonyń íshínde "Roblox" platformasy erekshe trendke aınalǵan: paıdalanushylar oıyn qūrady, vırtual álemde erkín sóılesedí, basqa oıynshylarmen tíkeleı baılanysady. Deputattyń saualynda 2025 jylǵy ashyq derekkózderge súıeníp, platformanyń kúndelíktí belsendí qoldanushylary 150 mıllıonǵa juyq ekení aıtylady. Būl audıtorıyanyń basym bólígí - kámeletke tolmaǵandar.
Deputat Únzıla Shapaq Roblox-tyń bala psıhıkasyna kerí áseríne qatysty alańdaushylyqtyń kóbeıgenín atap óttí: vırtual táueldílík, agressıv mínez-qūlyq, shynaıy ómírden alshaqtau, jas erekshelígíne saı kelmeıtín kontentke tap bolu jaǵdaılary.
"Oıynnan ot shyǵar" demekshí, balalardyń psıhologıyalyq damuyna mūndaı faktorlardyń áserí ūzaq merzímdí terís saldarǵa ákeluí yqtımal", - deıdí AMANAT fraktsıyasynyń deputaty Únzıla Shapaq.
Saualda eń ózektí qauíptíń bírí retínde balalardy arbau men alayaqtyq shemalar sıpattalǵan. Deputat keltírgen stsenarıı boıynsha, qaskóıler aldymen oıyn íshíndegí chat arqyly balanyń senímíne kíredí, keıín áńgímení basqa messendjerge (mysaly, Telegram) "auystyryp", qūpıya kezdesuge shaqyruy múmkín. Al alayaqtar "syılyq beremín" dep qyzyqtyryp, ata-anasynyń kartasynyń nómírí men SMS-kodyn sūrap, aqshany sheshíp alatyn jaǵdaılar kezdesedí.
"Olardyń taktıkalary qarapaıym, alaıda dáldík jasalatyndaı", - dep sıpattaıdy deputat onlaın keńístíktegí qaskóılerdíń áreketín.
Deputat kompanıya "balalarǵa eń qauípsíz orta jasaımyz" degenímen, kontent pen kommunıkatsıya aǵynyn tolyq baqylau qıyn ekenín de atap ótedí.
"Sekundyna 50 myńnan asa habar aǵylyp jatqan ortany tolyq baqylau múmkín emes", - delíngen saualda.
Osy arada deputat 2025 jylǵy 18 jeltoqsanda Qazaqstan Respublıkasynyń Mádenıet jáne aqparat vıtse-mınıstrí Evgenıı Kochetovtíń ūstanymyn da eske salǵan. Ol kezde vıtse-mınıstr:
"Bíz Roblox-ty bloktau nemese shekteu máselesín qarastyrmaımyz", - degen bolatyn.
Bíraq deputat mūndaı pozıtsıyaǵa qaramastan, memleket balany zıyandy aqparattyq ortadan qorǵauǵa míndettí ekenín eske salady. Ol "Balanyń qūqyqtary turaly" zańnyń 36-baby 1-tarmaǵyna sílteme jasap, memlekettík organdar men ūıymdar balany densaulyǵyna, ımandylyq jáne ruhanı damuyna zıyan keltíretín yqpaldan qorǵauy tıís ekenín atap ótedí.
Roblox-qa qatysty shekteu sharalaryn engízgen elder de bar ekení aıtylady: Túrkıya, Katar, Reseı, Qytaı, Iran, Soltústík Koreya jáne ózge memleketterde platforma būǵattalǵany kórsetílgen.
"…Bíz tek el íshínde qandaı da bír qaıǵyly jaǵdaı bolǵannan keıín ǵana áreket etuímíz kerek pe?", - deıdí deputat.
Únzıla Shapaq mınıstrlíkke tórt naqty sūraq qoıyp otyr:
-
Qazaqstanda Roblox-tyń balalarǵa psıhologıyalyq jáne áleumettík áseríne qatysty arnaıy zertteu júrgízíldí me?
-
Ózge elderdíń būǵattau tájírıbesín eskere otyryp, platforma qyzmetín shekteu nemese qosymsha baqylau tetíkterín engízu qarastyryla ma?
-
Balalardyń ınternettegí qauípsízdígí úshín naqty qandaı aldyn alu sharalary qabyldanyp jatyr?
-
ÍÍM men Bas prokuraturada onlaın oıyn platformalary arqyly alayaqtyq, bopsalau sekíldí qūqyq būzushylyqtar tírkelgen be?
Saual ayaǵynda deputat būl máseleníń qoǵam, ata-ana jáne balalar qauípsízdígí úshín asa mańyzdy ekenín atap óttí.