Almatyda IV halyqaralyq «Almaty Circus Festival» bastaldy. Bıylǵy festıvalge jer-jıhannyń 18 elínen bíldeı 20 shyǵarmashylyq ūjym, 60-tan astam áıdík ártís qatysyp otyr.
Keıíngí jyldarda Qazaqstan atyn aıqyndap, Ortalyq Azıya elderíníń tynysyn ashqan asa írí mádenı joba – «Almaty Circus Festival» jaıynda jıí aıtylady. Óıtkení bíregeı joba Almatyny álemdegí mádenı keńístíktíń kíndígíne aınaldyrdy, el bedelín arttyrdy, myń jasaǵan shahardyń ónerín, mádenıetín, turızmín damytuǵa serpín berdí.
Bıylǵy festıval Almaty qalasy ákímdígí qoldaǵan, tórtínshí márte ūıymdastyryluyna mūryndyq bolǵan. Jobanyń ózí – asa auqymdy. Álemníń ár túkpírínen 200-den astam ótíním túsken. Halyqaralyq sarapshylar íríkteuínen ótken. Nátıjesínde, 18 úzdík nómír ǵana konkurs baǵdarlamasyna engízílgen. Qatysushylar akrobatıka, áue gımnastıkasy, ekvılıbrıstıka, shabandozdar janry, kontaktílí janr jáne tsırk óneríníń ózge de baǵyttary boıynsha synǵa túsedí.
Bıylǵy baıqauǵa Qazaqstan, Vetnam, Qytaı, Germanıya, Frantsıya, Italıya, Shveıtsarıya, Vengrıya, Túrkıya, Efıopıya, Mońǵolıya, Ózbekstan, Tájíkstan, Belarus, Reseı, Ukraına, Armenıya, Túríkmenstan jáne Saha Respublıkasynyń (Yakutıya) ónerpazdary qatysyp jatyr. Festıvaldíń basty qonaqtarynyń bírí – Germanıya atynan kelgen, álemdík tsırk óneríníń ańyzy sanalatyn áıgílí kloun Andreı Jıgalov. Ónerpazdyń erekshe akterlík sheberlígí men aıryqsha plastıkasy bıylǵy festıvaldíń qaıtalanbas qoıylymy sanalady.
Álemge qūshaq ashqan Almaty
Qazaq memlekettík tsırkíníń dırektory Maqsat Jaıyqovtyń aıtuyna qaraǵanda, bıylǵy tórtínshí márte ótíp jatqan festıval –Almatynyń mádenı brendí.
– Halyqaralyq festıval jyldan-jylǵa auqymdanyp, keńeıíp keledí. Bıyl álemníń kóptegen elínen 200-den astam ótíním kelíp tústí. Mūnyń ózí Almatydaǵy festıvaldíń kásíbı ortadaǵy bedelín kórsetedí. Bíz úshín būl tek baıqau ǵana emes, tájírıbe almasatyn, shyǵarmashylyq baılanystar ornatatyn mańyzdy halyqaralyq alań, – dedí dırektor.
Sonymen qatar dırektor óz sózínde taǵy bír asa mańyzdy maqsatty ataı kettí. Jas ónerpazdarǵa jol ashamyz, kásípqoı mamandar men ǵajaıyp óner túríne asyq bolǵan óndír jígít, ójet qyzdardy bír alańda toǵystyramyz dep málímdedí.
Eresen festıvalge orasan eńbek síńírgen bas rejısser, Qazaq memlekettík tsırkíníń shańyraǵyna uyq shanshyp, ūstynyn nyǵaıtqan bílíktí maman Marıya Redko da oı alysyp, daıyndyq jaıyn áńgímelep berdí.
– Kórermenge sheshíle sóılep, tolyqqandy syr asha salǵym kelmeıdí. Maqsatym – óner bıígínde shyǵyp, bírde kókte samǵap, bírde jerde júıítkígen naǵyz ónerpazdardyń ónerín ortaǵa salu. Shyny kerek, kóp uaqyt daıyndaldyq. Repetıtsıyalar óte jaqsy óttí. Álemníń ár túkpírínen kelgen ártíster bír-bíríne qoldau kórsetíp, bír-bírín jaqsy túsíníp, bauyrlasa, bírlese jūmys ístep jatyr. Ár qoıylymnyń arqalaǵan júgí bar. Ár qoıylym kórermendí tańǵaldyruǵa tıís, – dedí bas rejısser.
Ūıymdastyrushylar da álem ónerpazdarynyń da, Almaty halqynyń da bıylǵy festıvalge erekshe yqylasty bolǵanyn aıtyp otyr. Típtí, bes kúndík kórsetílímderdíń bıletterí túgelge juyq satylyp ketken. Osyǵan baılanysty alǵash ret qosymsha gala-kontsert ótkízu turaly sheshím qabyldanǵan.
El men eldí jalǵaǵan óner
Festıvalge kelgen halyqaralyq qazylar alqasynyń múshelerí bolsa Almatydaǵy tsırk óneríníń damu deńgeıín oń baǵalap, ūıymdastyrshylarǵa alǵys aıtty.
Reseı memlekettík tsırk kompanıyasynyń bas dırektory Sergeı Belyakov Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy shyǵarmashylyq baılanys jaıyna toqtaldy. Sondaı-aq Qazaqstan ónerpazdarynyń eshkímge ūqsamaıtyn erekshe tabıǵatyn taldady. Báıgege oza shabar, qara úzíp alda keler dep qosqan júırígí – jíp ústínde adymdap, arqan boıynda bıleıtín ártís Olga Rojkovskaya ónerí haqynda bayandady:
– Kórermen talǵamy ózgeríp keledí. Bírí zamanauı shouǵa qyzyqsa, endí bírí klassıkalyq tsırktí qalaıdy. Bíraq tsırk óneríníń negízí ózgermeıdí. Men kásíbı sheberlík pen kúrdelí tryuk jaıynda aıtyp otyrmyn. Bíz eń áuelí qandaı tryukt ístesek dep oılaımyz. Keıín ǵana muzyka, kostyum, jaryq jáne rejısserlík sheshím jınaqtalady, – dedí Sergeı Belyakov.
AQSh-tan kelgen qazylar alqasynyń múshesí Petr Klınskıı de Almatydaǵy festıvaldí aıqymdy joba dep baǵalady:
– Mūndaı halyqaralyq jobalar jas ónerpazdarǵa jol ashady, álemdík sahnalarǵa, mínberler men nebír bıíkterge bastaıdy, – dedí sarapshy.
Qazaqstanǵa alǵash ret kelgen Kanada men Shveıtsarıya ókílderí de sóz alyp, Almatynyń sūlu tabıǵatyn, jergílíktí halyqtyń jaıdary, ashyq kóńílí, festıvaldíń joǵary deńgeıde ótíp jatqanyn tílge tıek ettí.
– Men 2001 jyly Shveıtsarıyada ótken halyqaralyq festıvalde boldym. Sonda qazaqstandyq ártísterdíń ónerín kórgenmín. Kásíbı deńgeıí óte joǵary ekenín bírden ańǵardym. Qazaqstandaǵy tsırk óneríníń damyp kele jatqanyna kuágermín, qyzyǵa baqylap kelemín, – dedí shveıtsarıyalyq sarapshy.
Úzdíkterdí mamandar anyqtaıdy
Bıylǵy festıvalge AQSh, Qytaı, Italıya, Ūlybrıtanıya, Kanada, Shveıtsarıya jáne Reseıden kelgen degdar mamandar qazylyq qylady. Sonymen qatar álemge áıgílí Cirque du Soleil jobalarynda jūmys ístegen sarapshylar da tórelík etedí.
Qazylar alqasy ártísterdíń jítí baqylap, ár ádístí oryndau tehnıkasyna, tryukterdíń kúrdelílígíne, sahnalyq mádenıetíne, rejısserlík sheshímge, kórkemdík tūtastyǵyn nazar tígedí. Baıqaudyń túıíndí kúnínde qatysushylarǵa úsh qola, úsh kúmís, úsh altyn júlde jáne bas júlde – Gran-prı tabystalmaq.
Oraıy kelgende aıta ketelík, festıval baǵdarlamasy ekí bólímnen tūrady. Ár kún saıyn kórermenge jańa qoıylym ūsynylyp, keıín úzdík nómírler qaıta kórsetíledí. Al 26 shíldede saltanatty gala-kontsert ótíp, jeńímpazdar marapattalady.
Tsırk merekesí mūnymen ayaqtalmaıdy. Tamyz aıynda Qazaq memlekettík tsırkíníń manejínde festıval jeńímpazdary men júldegerleríníń qatysuymen arnaıy gala-baǵdarlama ūıymdastyrylady. Osylaısha almatylyqtar men qala qonaqtary halyqaralyq festıvaldíń úzdík qoıylymdaryn 30 tamyzǵa deıín qaıtara tamashalaı alady.
Ózímíz de kókte bı bılep, kendír jíptí shantyp baılap, shala sheshken, qolań shashyna qarmana otyryp shyr kóbelek aınalǵan, ıt jetektep, ayudyń mataıyn ertegen, kírekeıín qompańdata qımyldatqan ártísterdíń ónerín tamashaladyq, jūldyzdy sát, ajarly kúníne kuá boldyq. Adam qabíletí men darynynyń sheksíz ekeníne taǵy bír márde tańdandyq. Būl jolǵy festıval bír aqıqatty aıqyn kórsettí. Tsırk – oıyn-sauyq áuresí ǵana emes eken, ūlt pen ūltty, mádenıet pen mádenıettí jaqyndastyratyn óner tílí, adam tabıǵatynyń sheksíz qūdíretín tanytatyn mádenı mínberí kórínedí.
Dastan QASTAI