2026 jylǵy 24 shíldede Qazaqstan Respublıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrlígíníń qoldauymen, Qazaqstan Respublıkasy men Qytaı Halyq Respublıkasy arasyndaǵy muzeı ísí salasyndaǵy halyqaralyq mádenı yntymaqtastyq jáne tájírıbe almasu ayasynda Qytaı Halyq Respublıkasynyń Hanchjou qalasyndaǵy Chjetszyan provıntsıyasy muzeıínde Qazaqstan Respublıkasy Ūlttyq ortalyq muzeıíníń «Ūly dala kóshpelíleríníń mádenıetí» kórmesí ashyldy. Joba «Beijing J&Y Eloquence Culture Communication Co., Ltd.» («Beıjíń qalasyndaǵy «Qinyan Jie» mádenı kommunıkatsıyalar kompanıyasy») kompanıyasynyń qoldauymen júzege asyryldy.
Kórmeníń saltanatty ashyluyna Qazaqstan Respublıkasy Ūlttyq ortalyq muzeıíníń dırektory Sarov Serjan Barahanūly men Qytaı Halyq Respublıkasy Chjetszyan provıntsıyasy muzeıíníń dırektory Tszı Yunfeı qatysyp, būl mádenı jobanyń Qazaqstan Respublıkasy men Qytaı Halyq Respublıkasy arasyndaǵy dıplomatıyalyq qatynastardyń ornaǵanyna 35 jyl toluy qarsańyndaǵy mańyzyn erekshe atap óttí.
«Qazaqstan Respublıkasy Ūlttyq ortalyq muzeıí ejelgí jáne ortaǵasyrlyq Qazaqstan kóshpelí taıpalarynyń mádenıetín jan-jaqty beıneleıtín bíregeı arheologıyalyq qorymen erekshelenedí. Būl jádígerler Ūly dala órkenıetín qalyptastyrǵan kóshpelílerdíń mádenı dástúrlerín, ónerín jáne tūrmysyn jan-jaqty aıshyqtaıdy. Kórmeníń basty maqsaty – qytaılyq kórermenge halqymyzdyń baı tarıhyn, kópǵasyrlyq mádenı mūrasyn, ata-babalarymyzdyń álemdík órkenıetke qosqan úlesín tanystyru», – dedí kórmeníń ashyluynda Qazaqstan Respublıkasy Ūlttyq ortalyq muzeıíníń dırektory S.B. Sarov.
Kórmeníń resmı ashylu rásímíne Qytaı Halyq Respublıkasynyń Shanhaı qalasyndaǵy Qazaqstan Respublıkasy Bas konsuly Aqqoshqarov Nūrlan Sovetūly, Beıjíńdegí Qazaqstan mádenıetortalyǵy dırektorynyń orynbasary OńǵarovTalant Shyrynbekūly, Qytaı muzeıleríníń basshylary, tarıhshy ǵalymdar, arheologtar, mádenıettanushylar jáne būqaralyq aqparat qūraldarynyń ókílderí qatysty.
Ís-shara ayasynda Qazaqstan Respublıkasy Ūlttyq ortalyq muzeıí men Qytaı Halyq Respublıkasynyń Chjetszyan provıntsıyasy muzeıí arasynda muzeı ísí salasyndaǵy yntymaqtastyq turaly memorandumǵa qol qoıyldy. Sonymen qatar ekí muzeıdíń mamandary ǵylymı zertteuler júrgízu men Ūly Jíbek jolynyń tarıhı eskertkíshterín zerdeleu máselelerí boıynsha tájírıbe almasty jáne bolashaqta bírlesken arheologıyalyq ekspedıtsıyalardy ūıymdastyrujónínde kelísímder jasaldy. Būl bastama ǵylymı jáne mádenı baılanystardy nyǵaıtyp, ekí el arasyndaǵy mádenıetaralyq dıalogtyń odan árí damuyna serpín beredí.
Kórme ǵylymı qauymdastyq tarapynan zor qyzyǵushylyq tudyryp, Qytaı jūrtshylyǵyn Ūly dala kóshpelílerí órkenıetímen jaqynyraq tanystyruǵa múmkíndík berdí.
Ózara baılanysty úsh bólímnen tūratyn kórme ekspozıtsıyasy Qazaqstan Respublıkasy Ūlttyq ortalyq muzeıíníń arheologıyalyq qoryndaǵy bíregeı jádígerlermen tanystyrady. Ekspozıtsıyada qola dáuíríníń artefaktílerí, erte temír dáuíríndegí kóshpelíler mádenıetíníń eskertkíshterí, sondaı-aq túrkí taıpalarynyń materıaldyq mádenıetí men Ūly Jíbek joly boıyndaǵy qalalyq órkenıettíń mūralary ūsynylǵan.
Sonymen qatar, kórmege Ortalyq Qazaqstan eskertkíshterínen tabylǵan zergerlík būıymdar, Jetísu óńírí kómbelerínen shyqqan metall eńbek qūraldary qoıyldy.
Kórmeníń «Erte kóshpelíler mádenıetí (b.z.d. VIII ǵ. – b.z. III ǵ.)» atty ekínshí bólímí saq, úısín, ǵūn (syunnu) jáne Qańly memleketíníń arheologıyalyq mūralaryn hronologıyalyq retpen tanystyrady.
Ekspozıtsıyanyń erekshe bólígín úsh arheologıyalyq rekonstruktsıya qūraıdy:
• «Altyn adam» (b.z.d. IV–III ǵǵ., Almaty oblysy, Esík qorǵany; rekonstruktsıya avtorlary – K.A. Aqyshev pen A.A. Aqyshev, oryndaushy – Qyrym Altynbekov);
• «Qańly aqsúıek áıelíníń kıímí men áshekeıleríníń rekonstruktsıyasy» (b.z.d. II ǵ. – b.z. IV ǵ.; rekonstruktsıya avtory – professor A.N. Podushkın);
• «Ǵūn (Syunnu) aqsúıek jauyngeríníń qaru-jaraǵy men kıímíníń rekonstruktsıyasy» (b.z.d. II ǵ. – b.z. I ǵ.; rekonstruktsıya avtory – professor A.N. Podushkın).
Sonymen qatar kórmede saqtar men úısínderdíń ǵūryptyq būıymdary – Jetísu saq sheberleríníń ań stılínde jasalǵan qazandar, hosh ıís tútetkíshter men shyraǵdandar ūsynylǵan.