Qazaqstan Respublıkasynyń Premer-mınıstrí Oljas Bektenov Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 19 qyrkúıekte «Taza Qazaqstan» respublıkalyq ekologıyalyq aktsıyasy kezínde bergen tapsyrmalaryn júzege asyru máselelerí jónínde keńes ótkízdí.
«Memleket basshysy atap ótkendeı, elímíz auqymdy ózgeríster dáuíríne qadam basty. Jańa Konstıtutsıya Ozyq Qazaqstandy odan árí damytuda jańa múmkíndíkterge jol ashady. Qazírdíń ózínde barlyq salada auqymdy reformalar júzege asyrylyp jatyr. Juyrda ǵana Qasym-Jomart Kemelūly Toqaev Úkímet aldyna azamattarǵa áleumettík kómek kórsetu, joǵary ekologıyalyq mádenıet qalyptastyru, qalalyq jáne respublıkalyq mańyzy bar joldardyń sapasyn eń joǵary deńgeıde qamtamasyz etu, sondaı-aq Astana qalasynyń Urbanıstıka ortalyǵynyń tájírıbesín keńínen taratu máseleleríne qatysty bírqatar míndet qoıdy», — dep atap óttí Oljas Bektenov.
Premer-mınıstr Prezıdent tapsyrmalaryn tıístí baǵyttar boıynsha oryndauǵa qatysty mınıstrlíkterdíń bayandamalaryn tyńdady.
«Prezıdent atap ótkendeı, memleket áleumettík míndettemelerín múltíksíz oryndap keledí. Al qajettí áleumettík kómek tek shyn mánínde mūqtaj adamdarǵa ǵana kórsetíletíníne nazar audaru kerek. Mınıstrler men ákímder kórsetílgen barlyq baǵyttar boıynsha auqymdy jūmys júrgízuí tıís. Azamattarǵa kórsetíletín kómektíń túrlerí turaly keńínen aqparat beríluí qajet. Óńírlerde ákímdíkter áleumettík járdemaqy alushylar arasynda túsíndíru jūmystaryn kúsheıtuí kerek», — dedí Premer-mınıstr.
Bírínshí. Eńbek jáne halyqty áleumettík qorǵau mınıstrí Asqarbek Ertaev azamattarǵa áleumettík kómek pen jeńíldíkter kórsetu máselesí boıynsha bayandama jasady. Vedomstvo málímetíne sáıkes, bírínshí kezeń «shyn mánínde mūqtaj azamattarǵa kómek kórsetíluí tıís» qaǵıdatyna negízdelgen jáne 36 tólemníń 14 túrín qamtıtyn memlekettík qoldaudyń atauly modelíne kóshu úshín normatıvtík baza qalyptastyrudy kózdeıdí. Ekínshí kezeńde jergílíktí atqarushy organdar kórsetetín áleumettík kómektíń 13 túrí mūqtajdyq deńgeıíne qaraı 4 túrge bíríktíríledí. 2027 jyldyń basynan bastap ardagerlerge mūqtajdyq qaǵıdaty negízínde memlekettík qoldaudy atauly túrde kórsetu jóníndegí ūsynystar aıtyldy.
Sondaı-aq memleket tarapynan er adamdarǵa bala kútímíne baılanysty demalys beríluíníń oryndy ekení, bóbekjaılardaǵy oryn sanyn kóbeıtu jáne kíshí jastaǵy balalarǵa arnalǵan kútushíler tapshylyǵyn sheshu arqyly bala kútímí kezeńíndegí áıelderge ekí jyl íshínde kórsetíletín qoldau formatyn jetíldíru múmkíndígí qaraldy.
Sonymen qatar múgedektígí bar adamdarǵa kómek kórsetu protsesíne jasandy ıntellekt qūraldaryn engízu nátıjelerí bayandaldy. Máselen, medıtsınalyq qūjattardy qoldan jasau arqyly múgedektík belgílengen 167 jaǵdaı anyqtalyp, tıístí faktíler qūqyq qorǵau organdaryna joldandy. Sondaı-aq ártúrlí adamdardyń derekterínde bírdeı málímetter kezdesetín 18 647 jaǵdaı anyqtalǵan. Būl baǵyttaǵy jūmys jalǵasuda.
Joǵaryda atalǵan reformalar «Otbasynyń tsıfrlyq kartasy» júıesíníń derekteríne sáıkes ál-auqat deńgeıí «A» – joǵary jáne «V» – qanaǵattanarlyq sanattaryna jatatyn memlekettík kómek alushylardy qamtıdy. Osy baǵytta ákímdíkter «Otbasynyń tsıfrlyq kartasy» aqparattyq júıesí arqyly azamattarǵa saualnama júrgízude. Bıylǵy 1 qazannan bastap halyqqa áleumettík tólemderdí taǵaıyndau sharttaryndaǵy ózgeríster turaly SMS, eGov Mobile jáne bankterdíń mobıldí qosymshalary arqyly kezeń-kezeńímen habar beríle bastaıdy. Barlyq ūsynys boıynsha zańnamalyq túzetuler ázírleníp, Qūryltaıdyń qarauyna engízíledí.
Premer-mınıstr Oljas Bektenov Eńbek mınıstrlígíne óńír ákímderímen bírlesíp, áleumettík kómek pen járdemaqylardy atauly túrde ūsynudy qamtamasyz etu jūmystaryn úılestírudí tapsyrdy.
Ekínshí. Densaulyq saqtau mınıstrí Aqmaral Álnazarova densaulyq saqtau salasyndaǵy memlekettík áleumettík kepíldíkter júıesín jetíldíru sharalary turaly bayandady.
2026 jyly aqysyz medıtsınalyq kómektíń kepíldík berílgen kólemín qarjylandyruǵa 1,6 trln teńge, míndettí áleumettík medıtsınalyq saqtandyru (MÁMS) júıesíne 1,7 trln teńge qarastyrylǵan. Qarjylandyrudyń negízgí kólemí statsıonarlyq, alǵashqy medıtsınalyq-sanıtarıyalyq jáne konsultatsıyalyq-dıagnostıkalyq kómek kórsetuge baǵyttalǵan. Sonymen qatar auyldyq densaulyq saqtaudy damytuǵa, joǵary tehnologıyalyq medıtsınalyq kómek kórsetuge jáne onkologıyalyq aurulardy emdeuge jūmsalatyn shyǵystar ūlǵaıtyldy.
Būl rette memleket saqtandyrylǵan azamattyń mártebesíne qaramastan, aqysyz medıtsınalyq kómektíń kepíldík berílgen kólemín ayasynda kórsetíletín medıtsınalyq kómektíń keń auqymyn saqtap otyr. Sońǵy jyldary ambulatorıyalyq deńgeıde dárí-dármekpen qamtamasyz etíletín patsıentter sany aıtarlyqtaı artty: 2018 jylǵy 1,9 mln adamnan 2026 jyly 3,4 mln adamǵa deıín óstí. Sondaı-aq emdeu tıímdílígí joǵary preparattar engízíle otyryp, dárílík zattar tízímí jańartyldy.
Estu qabíletín ońaltu qyzmetteríníń qoljetímdílígíne qatysty Densaulyq saqtau mınıstrlígíníń málímetínshe, dıspanserlík esepte estu qabíletí būzylǵan 6 myńnan astam bala tūr. Osy kontıngenttí eskere otyryp, jasyna, estu qabíletíníń būzylu dárejesíne, qoldanystaǵy apparattyń boluyna, onyń paıdalanu merzímíne jáne jeke baptau qajettílígíne qaraı estu apparattarymen qamtamasyz etudíń naqty qajettílígí aıqyndalady.
Prezıdent qoıyp otyrǵan el aumaǵynda nashar estıtín balalarǵa arnalǵan estu apparattarynyń óndírísín shūǵyl túrde íske qosu míndetín oryndau úshín Premer-mınıstr Oljas Bektenov Densaulyq saqtau, Ónerkásíp jáne qūrylys mınıstrlíkteríne tıístí Jol kartasyn ázírleudí tapsyrdy. Qūjatta otandyq óndírushílerdí tartu, qajettí tehnologıyalar transfertí jáne servıstík qyzmet kórsetudí ūıymdastyru qarastyrylatyn bolady. Óndírís bastalǵanǵa deıín ákímdíkterge jergílíktí byudjetter men byudjetten tys qarajat kózder esebínen balalarǵa arnalǵan estu apparattaryn satyp aludy qarjylandyru tapsyryldy.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boıynsha qūrylǵan «Qazaqstan halqyna» qory 2022 jyldan 2025 jylǵa deıíngí bírínshí kezeńde patsıentterdí jekelegen nozologıyalar boıynsha dárílík preparattarmen qamtamasyz etu jóníndegí óz míndettemelerín oryndady. Búgínde Qor damuynda kemístígí bar balalarǵa arnalǵan ońaltu ortalyqtarynyń ınfraqūrylymyn qarqyndy túrde damytudy jalǵastyruda, máselen, autızmí jáne basqa da aqyl-oı kemístígí bar balalarǵa arnalǵan 10 ortalyq ashyldy, onda 1 250 bala kómek aluda.
Úshínshí. Balalarǵa arnalǵan qoldanystaǵy áleumettík kepíldíkter turaly oqu-aǵartu mınıstrí Jūldyz Súleımenova bayandady. 1-4 synyptardaǵy 1,4 mln oqushy mektep tamaǵymen qamtyldy, sondaı-aq ol 5-11 synyptarda oqıtyn áleumettík osal sanattaǵy 230 myń bala úshín de qarastyrylǵan. Būl maqsattarǵa 2026 jyly 210 mlrd teńge qarastyrylǵan. Ashyqtyqty arttyru úshín tamaqtanu esebí «Áleumettík ámıyan» júıesímen bíríktírílgen: avtomattandyrylǵan júıe ár oqushynyń tamaqtanu faktísín, kúnín jáne uaqytyn tírkeıdí.
Oqu-aǵartu mınıstrlígíníń málímetínshe, ekologıyalyq taqyryp jaratylystanu, geografıya, bıologıya, hımıya, fızıka jáne tehnologıya baǵdarlamalaryna bíríktírílgen. Mektepterde 4 myńnan astam «Jasyl klub» bírlestígí jūmys ísteıdí, olarǵa 125 myńnan astam bala baryp júr. ProEko respublıkalyq ekologıyalyq jobalar konkursyna 38,7 myń oqushy qatysty. Osy jyldyń sońyna deıín bílím beru ūıymdarynda ekologıyalyq aǵartudyń bíryńǵaı standartyn qabyldau josparlanyp otyr. Ony engízudíń ís júzíndegí tetígí «Jasyl mektep» ūlttyq modelí bolmaq. Qazír model 85 mektepte synaluda, bolashaqta ony 1 myń mektepke deıín keńínen taraty josparlanuda.
Úkímet jetekshísí oqu oryndarynda ekologıyalyq aǵartu boıynsha júıelí sharalar júrgízudíń mańyzdylyǵyn atap óttí. Oqu-aǵartu, ǵylym jáne joǵary bílím mınıstrlíkteríne būl jūmysty oqushylar men studentter arasynda kúsheıtu tapsyryldy.
Tórtínshí. Prezıdenttíń tazalyqtyń ūlttyq standartyn ázírleu jóníndegí tapsyrmasy ayasynda ekologıya jáne tabıǵı resurstar mınıstrí Álíbek Quantyrov ony qalyptastyru tásílderín tanystyrdy. Ūlttyq standartty bes taqyryptyq baǵyttan tūratyn júıe retínde qalyptastyru ūsynylyp otyr, olar – ekologıyalyq aǵartu, ekologıyalyq volonterlík, eldí mekenderdíń tazalyǵy men abattandyryluy, olardy kógaldandyru, sondaı-aq tabıǵı aumaqtardyń tazalyǵy. Árbír baǵytty ázírleuge jáne engízuge tıístí memlekettík organ jauapty bolady, jalpy úılestírudí Úkímet deńgeıínde júzege asyru josparlanyp otyr.
Ekologıya jáne tabıǵı resurstar mınıstrlígíníń derekterí boıynsha «Taza Qazaqstan» aktsıyasy júzege asyryla bastaǵannan berí 10 myńǵa juyq qoqys orny joıylǵan, 7 mln aǵash otyrǵyzylyp, 2 myńnan astam volonterlík joba júzege asyrylǵan. Ekologıyalyq tárbıe boıynsha 560 myńnan astam synyp saǵattary ótkízílgen. TazaQazBot arqyly azamattardan sanıtarlyq jaǵdaı jáne aumaqtardy abattandyru máselelerí boıynsha 57 myńnan astam ótínísh kelíp túsken.
Ūsynylǵan tásílderdí eskere otyryp, Oljas Bektenov Ekologıya jáne tabıǵı resurstar, Sauda jáne ıntegratsıya, Mádenıet jáne aqparat, oqu-aǵartu, Ǵylym jáne joǵary bílím mınıstrlíkteríne ákímdíktermen bírlesíp árbír baǵyt boıynsha bíryńǵaı talaptar daıyndaudy tapsyrdy. Standartta qarapaıym, túsíníktí jáne naqty talaptar boluy kerek. Sonymen qatar, mınıstrlíkterge «Taza Qazaqstan» brendí sheńberínde qoǵamda joǵary ekologıyalyq mádenıettí qalyptastyru jóníndegí keshendí sharalar qabyldau tapsyryldy.
Besínshí. Mádenıet jáne aqparat mınıstrí Arman Qyryqbaev ekologıyalyq mádenıettí qalyptastyru jóníndegí jūmystar bírneshe baǵyt boıynsha júrgízílíp jatqanyn bayandady, olar – aqparattyq súıemeldeu, jastar men eríktílerdí tartu, azamattyq bastamalardy qoldau jáne qoǵamdyq qatysudy damytu. 2026 jyldyń basynan berí ekologıyalyq aktsıyalarǵa 2 mln-ǵa juyq jas qatysty, 2 myńnan astam jastar ís-sharasy ótkízíldí. Memlekettík qoldaumen ÚEŪ-nyń 60-qa juyq áleumettík jobasy, onyń íshínde 34 ekologıyalyq baǵyttaǵy joba júzege asuda. Búgínde 3 qalada mamandandyrylǵan eko-habtar jūmys ísteıdí: Almaty, Astana jáne Qaraǵandy. Olar azamattardy ekologıyalyq kún tártíbíne jūmyldyrudyń tıímdí qūraly retínde áreket etedí. Volonterlík qozǵalysty damytudyń 2030 jylǵa deıíngí tūjyrymdamasy jáne ekologıyalyq volonterlíktíń jeke baǵdarlamasy ázírlenude. Kúndelíktí ekologıyalyq ádetterdí dáıektí túrde qalyptastyru jóníndegí jūmys kúsheıtíletín bolady.
Jekelegen baǵyt retínde halyqqa kórsetílíp jatqan auqymdy memlekettík qoldaudy aqparattyq tūrǵydan nasıhattau jūmystary júrgízílude. Jūmysty odan árí kúsheıtu jóníndegí sharalar bayandaldy.
Premer-mınıstr áleumettík qoldau, medıtsınalyq kómek jáne bílím beru salasyndaǵy keshendí jūmys máselelerí halyq arasynda auqymdy túsíndíru jūmystaryn júrgízudí talap etetínín atap óttí. Sonymen qatar qoǵamda joǵary ekologıyalyq mádenıettí qalyptastyru boıynsha nysanaly aqparattyq jūmysty ūıymdastyru tapsyryldy.
Altynshy. Vandalızm men qoǵamdyq keńístíkterdíń búlínuíne jol bermeu sharalary bólek qarastyryldy. ÍÍM vandalızm faktíleríníń jolyn kesu boıynsha sharalar qabyldauda. Mádenı mūra eskertkíshterí men tabıǵı nysandardy búldírgení úshín 11 qylmystyq ís tergeldí. Eríktílermen bírlesíp esírtkí graffıtıí dep atalatyn 80 myń suret pen jazu óshíríldí. Esírtkíní nasıhattaǵany jáne jarnamalaǵany úshín 81 qylmystyq ís qozǵaldy, 19 adam sottaldy. «Esírtkíge jol joq» tsıfrlyq servısí ayasynda azamattar polıtsıyaǵa 150 qūqyq būzushylyq faktísí turaly habarlady. Sondaı-aq nysandarǵa jedel basqaru ortalyǵynyń beınebaqylau kameralary arqyly monıtorıng júrgízíledí.
Íshkí íster mınıstrí Erjan Sádenov osy saladaǵy zańnamany jetíldíru jóníndegí ūsynystaryn tanystyrdy. Atap aıtqanda, qoǵamdyq ǵımarattar men qūrylystarǵa jazular men suretter saluǵa tyıym engízíp, būl talapty būzǵany úshín ákímshílík jauapkershílík qarastyru ūsynyldy.
Premer-mınıstr qalalardaǵy vandalızm men būzaqylyqtyń soraqy kórínísteríníń jolyn kesu jóníndegí jūmystyń mańyzdylyǵyn atap óttí. Tıístí tapsyrmalar beríldí.
«Íshkí íster mınıstrlígí vandalızm men būzaqylyqty boldyrmau úshín qoǵamdyq oryndarǵa zıyan keltíretín “graffıtıdíń” barlyq túrleríne tolyq tyıym salu maqsatynda zańnamaǵa ózgeríster engízu jónínde ūsynystar daıyndauy qajet», — dep tapsyrdy Premer-mınıstr.
Jetínshí. Prezıdenttíń joǵary sapaly qūrylysty qamtamasyz etu salasyndaǵy tapsyrmalaryn oryndau jóníndegí sharalar turaly ónerkásíp jáne qūrylys mınıstrí Ersaıyn Naǵaspaev bayandady. Áleumettík ınfraqūrylymnyń auqymdy qūrylysy aumaqtardy keshendí damytu qaǵıdaty negízínde júzege asyrylatyn bolady. Būzushylyqtardyń erte satysynda aldyn aluǵa basa nazar audara otyryp, memlekettík sáulet-qūrylys baqylauy kúsheıtíldí. Jyl basynan josparlau, jobalau jáne qūrylys protsesteríne tsıfrlyq súıemeldeudí qamtamasyz etetín bíryńǵaı qūrylys portaly qoldanysqa engízíldí. Jobalardy saraptau satysynda JI qūraldaryn engízu boıynsha jūmys júrgízílude.
Elordadaǵy Urbanıstıka ortalyǵynyń tájírıbesín basqa óńírlerde keńeıtu ayasynda barlyq oblysta urbanıstıka salasynda salalyq ūıymdar qūrylyp, jūmys ísteude. Ákímdíkter 2026-2027 jyldarǵa arnalǵan qalalyq keńístíktí damytuǵa zamanauı tásílderdí engízudí, qolaıly orta qūrudy jáne qalalardyń kelbetín jaqsartudy kózdeıtín jol kartalaryn bekíttí. Sonymen qatar jańa Qūrylys kodeksínde eldí mekenderdíń sáulettík kelbetín qalyptastyrudyń míndettí qūraly retínde dızaın-kod bekítíldí.
«Memleket basshysy Qazaqstannyń úlken qūrylys alańyna, jasampazdyq mekeníne aınaluy qajettígín jáne qūrylystyń joǵary sapasyn qamtamasyz etu kerektígín erekshe atap óttí. Osyǵan baılanysty Úkímet qūrylysty qatań baqylaudy qamtamasyz etuí kerek. Míndetín adal atqarmaıtyn merdígerlerge qatysty qatań jauapkershílík sharalaryn qoldanudy tapsyramyn», — dep atap óttí Oljas Bektenov.
Ónerkásíp mınıstrlígí óńír ákímderímen bírlesíp, árbír qūrylys nysanyna qatań baqylau men monıtorıng júrgízudí, jobalyq standarttardy talap etudí, ınfraqūrylymdyq jáne áleumettík nysandar qūrylysynyń joǵary sapasyn qamtamasyz etuge tıís. Urbanıstıka ortalyǵynyń tájírıbesín keńeıtu jūmystaryn ūıymdastyru boıynsha tapsyrmalar beríldí.
«Atalǵan ortalyq qala tūrǵyndaryna qolaıly orta qūru úshín naqty ūsynystar ázírleıtín, qalanyń kelbetín jaqsartuǵa arnalǵan ūtymdy sheshímder men jobalardy, qala keńístígín damytuda zamanauı tásílderdí daıyndaıtyn mańyzdy qūrylym bolyp tabylady», — dep atap óttí Premer-mınıstr.
Segízínshí. Kólík mınıstrí Nūrlan Sauranbaev jol ınfraqūrylymynyń jaı-kúıí jáne sapany odan árí jaqsartu jóníndegí sharalar turaly bayandady. Mınıstrlíktíń málímetínshe, respublıkalyq mańyzy bar joldardyń 94%-y, oblystyq jáne audandyq joldardyń 91%-y talaptarǵa sáıkes keledí. Eldí mekenderdíń kóshelerí boıynsha būl kórsetkísh 71%-dy qūraıdy. Būl rette jol jelísíníń jaı-kúıí boıynsha kelíp túsken ótíníshterdíń shamamen 58%-y jergílíktí joldarǵa, onyń íshínde 47%-y eldí mekenderdíń kósheleríne tıesílí.
Qūrylys sapasyn odan árí arttyru jáne avtojol salasyn damytu maqsatynda paıdalanylatyn materıaldardyń bíryńǵaı bazasy qūrylyp, bıtumdy qoldanu tásílderí qaıta qaraldy, qūrylys kezínde sapany bes satyly baqylau engízíldí, merdígerlerdíń jauapkershílígí arttyryldy. Sondaı-aq jobalardyń basymdyǵyn eskere otyryp, jalpy sıpattaǵy transfertter qarajatyn jūmsau úshín jergílíktí atqarushy organdardyń jauapkershílígín kúsheıtu josparlanuda.
Memleket basshysy qalaíshílík joldarǵa, sondaı-aq írí jáne shaǵyn qalalardan tys ornalasqan joldarǵa erekshe nazar audarudy tapsyrdy. Kólík mınıstrlígíne óńír ákímderímen bírlesíp, qalaaralyq jáne respublıkalyq joldardyń sapasyn qamtamasyz etu, halyqtyń shaǵymdaryna jedel den qoıyp, jobalardyń toqtap qaluyna jáne olardyń íske qosu merzímderín būzuǵa jol bermeu tapsyryldy.
Joǵaryda atalǵan tapsyrmalardy oryndau boıynsha jūmysty úılestíru Premer-mınıstrdíń bírínshí orynbasary Nūrlybek Nálíbaevqa júkteldí.