Qazírgí zamanǵy yadrolyq reaktor, eń aldymen, elektr energıyasyn tūraqty óndíru kózí retínde qabyldanady, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Yadrolyq reaktor — tek elektr energıyasynyń kózí ǵana emes.
Onyń jyluy, neıtron aǵyndary jáne óndíríletín radıoızotoptar medıtsınada, ónerkásípte, auyl sharuashylyǵynda, ǵylymda, jylumen jabdyqtau jáne su daıyndau salalarynda qoldanylady.
Osy múmkíndíkterdíń qaısysy Qazaqstan úshín ózektí boluy múmkín jáne atom tehnologıyalaryn damytu nege tek energetıka salasymen shektelmeı, jańa tehnologıyalyq qūzyretterdíń qalyptasuymen de baılanysty?
Qazírgí zamanǵy yadrolyq reaktor, eń aldymen, elektr energıyasyn tūraqty óndíru kózí retínde qabyldanady. Alaıda reaktorlyq tehnologıyalardyń áleuetí mūnymen shektelmeıdí. Reaktorda túzíletín energıya, neıtron aǵyndary jáne olardyń kómegímen alynatyn materıaldardy medıtsınada, ónerkásípte, auyl sharuashylyǵynda, ǵylymda, jylumen jabdyqtau jáne su daıyndau salalarynda qoldanuǵa bolady.
Perspektıvaly baǵyttardyń bírí — atom elektr stantsıyasynyń jylu energıyasyn paıdalanu. Atom energıyasy jóníndegí halyqaralyq agenttíktíń (AEHA) derekteríne sáıkes reaktor jyluyn ortalyqtandyrylǵan jylumen jabdyqtau, teńíz suyn tūshchytu, sutegín óndíru jáne ónerkásíptík protsesterdí qamtamasyz etu úshín paıdalanuǵa bolady. Tūtynushyǵa beríletín jyludyń naqty parametrlerí tańdalǵan tehnologıyaǵa jáne qauípsízdík talaptaryna baılanysty anyqtalady. Elektr jáne jylu energıyasyn bírlesíp óndíru stantsıyanyń energetıkalyq áleuetín neǵūrlym tolyq paıdalanuǵa múmkíndík beríp, sonymen qatar onyń sheshetín míndetteríníń ayasyn keńeıtedí.
Qazaqstan úshín sudy daıyndau jáne teńíz suyn tūshchytu, eldí mekenderdí jylumen qamtamasyz etu, sondaı-aq ónerkásíporyndardy tehnologıyalyq bumen jabdyqtau baǵyttary praktıkalyq tūrǵydan qyzyǵushylyq tudyruy múmkín. Sonymen bírge árbír sheshímníń oryndylyǵy jeke baǵalanuy tıís. Sebebí ol tūtynushylardyń ornalasuyna, qajettí resurstar kólemíne, ınfraqūrylymdyq jaǵdaılarǵa, normatıvtík retteuge, ekonomıkalyq kórsetkíshterge jáne qauípsízdík talaptaryna baılanysty.
Zertteu reaktorlarynyń da áleuetí zor. Olar ǵylymı zertteuler, medıtsına, ónerkásíp, auyl sharuashylyǵy jáne mamandar dayarlau úshín qajettí neıtron aǵyndaryn qalyptastyrady. Olardyń kómegímen materıaldardyń qasıetterí zertteledí, jabdyqtardyń tózímdílígí tekseríledí jáne keıínnen aurudy dıagnostıkalau men emdeude qoldanylatyn radıoızotoptar óndíríledí.
Ónerkásípte radıoızotoptyq jáne neıtrondyq ádíster tehnologıyalyq protsesterdí baqylauǵa, íshkí aqaulardy anyqtauǵa jáne úlgíní būzbaı materıaldardyń qūrylymyn zertteuge múmkíndík beredí. Mūndaı múmkíndíkter ólsheu dáldígí men jabdyqtardyń senímdílígí sheshushí mańyzǵa ıe salalar úshín erekshe mańyzdy.
Qazaqstan úshín mūndaı baǵyttardy damytu atom salasynyń aınalasynda tūtas tehnologıyalyq ekojúıeníń qalyptasuyn bíldíruí múmkín. Būl — ınjenerlík jáne ǵylymı kadrlardy dayarlaudan bastap medıtsınalyq tehnologıyalardy, ónerkásíptík dıagnostıka ádísterín, materıaldar óndírísín, su jáne jylumen jabdyqtau salalaryndaǵy sheshímderdí damytuǵa deıíngí auqymdy qamtıdy. Būl jaǵdaıda atom energetıkasy energetıkalyq júıeníń bír bólígí ǵana emes, sonymen qatar ílespe joǵary tehnologıyalyq salalardy damytuǵa negíz bolatyn baǵyt retínde qarastyrylady.