Búgin – keńestik memleket jáne qoǵam qaıratkeri, úsh márte Sosıalısik eńbek eri, Qazaq KSR Ǵylym akademıasynyń akademıgi, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, Keńes dáýirinde eń bıik saıası laýazymǵa ıe bolǵan alǵashqy qazaq Dinmuhammed Ahmetuly Qonaevtyń týǵan kúni.
Keńes dáýirinde ondaǵan jyl boıy bıliktiń eń joǵarǵy satysynda otyrǵan Dinmuhammed Qonaevtyń aty baılyqpen emes, qarapaıymdylyqpen atalady. Ol joǵary laýazym ıesi bola tura, ómiriniń sońynda da halyqpen birge qarapaıym tirshilik keshti. Bul materıalda Qonaevtyń resmı ómirbaıanynda kóp aıtyla bermeıtin, biraq onyń tulǵasyn tereńirek tanytatyn derekter toptastyryldy.
Qarapaıym ómir salty – sanaly tańdaý
Dinmuhammed Qonaev qyzmette júrgen kezinde memlekettik dachada tursa da, qyzmetten ketken soń sol úıden bas tartyp, Almatydaǵy shaǵyn páterde ómir súrgen.
Onyń jeke menshiginde qymbat kólik, vılla nemese sheteldegi múlik bolmaǵan.
Zamandastarynyń aıtýynsha, úıindegi jıhaz da asa qarapaıym bolǵan, sán-saltanatqa qyzyqpaǵan.
«Bılik – ýaqytsha, al halyqtyń senimi – máńgi», degen sóz Qonaevtyń ómirlik ustanymyn sıpattaıdy.
Jeke baqylaý: bárin kózimen kórgen basshy
Qonaev qaǵazdaǵy esepke ǵana senbegen.
Kenishterge, aýyldarǵa, zaýyttarǵa kútpegen ýaqytta baryp, jaǵdaıdy óz kózimen kórgen.
Osy minezi úshin keıbir sheneýnikter odan seskenip, al qarapaıym jumysshylar erekshe qurmettegen.
Qarapaıym eńbek adamymen erkin sóılesip, onyń máselesin tikeleı tyńdaı bilgen.
Qatań, biraq kek saqtamaǵan
Qonaev talapshyl basshy bolǵan.
Alaıda qyzmetten alǵan adamǵa ómir boıy óshikpegen, keıin qaıta jumysqa oralýyna múmkindik bergen jaǵdaılar da kezdesken.
Ol úshin basty ólshem – adaldyq pen kásibılik.
Qazaq kadrlaryn ósirgen tulǵa
Bul – Qonaevtyń tarıhı rólindegi eń mańyzdy baǵyttardyń biri.
Onyń tusynda:
Qazaqtan shyqqan ınjenerler, ǵalymdar, dárigerler kóbeıdi
Respýblıkada júzdegen qazaq mektebi men JOO ashyldy
Basshylyq qyzmetterge jergilikti mamandar tartyldy
Keıin táýelsiz Qazaqstandy basqarǵan kóptegen tulǵalar Qonaev mektebinen ótken.
Jeke tragedıasy
Qonaev pen jary Zýhra Sháripqyzynyń balasy bolmaǵan.
Bul – onyń ómirindegi eń úlken jeke qaıǵysy.
Soǵan qaramastan, ol bul taqyrypty kópshilikke jarıa etpeı, jeke muńyn el isine aralastyrmaǵan.
Halyq nege ony áli kúnge deıin saǵynady?
Sebep bireý ǵana emes:
Áleýmettik turaqtylyq
Jumys pen bilimge qoljetimdilik
Basshy men halyq arasyndaǵy alshaqtyqtyń azdyǵy
Ulttyq múddeni múmkindiginshe qorǵaýy
Sondyqtan halyq jadynda Qonaev qatań saıasatker emes, ádil basshy retinde qaldy.
Qyzyqty aqparattar:
Dinmuhamed Qonaev – SSRO da eń bıik saıası laýazymǵa ıe bolǵan alǵashqy qazaq.
Ol SSRO-nyń ishki jáne syrtqy saıasatyn basqaratyn 15 múshelik polıtbúro múshesi bolǵan.
Otbasynda 11 balanyń 4-inshisi.
Boıy - 198 sm. 46 ólshemdegi aıaq kıim kıgen.
Hobbıi: qarý-jaraq koleksıalaǵan, ańshylyqty unatqan.
Qonaevtyń jeke kúzetshileri bolmaǵan.
Basqalar jeke kúzetshimen júrgende, Qonaev jaı ǵana tańerteń jumysyna jaıaý baryp kelip júrgen. Akademık sheni úshin 340 rúbldik tólemaqydan bas tartqan.
Shaǵyn páterinde (qazir murajaı) 24 jyl ómir súrgen, páterdiń aýdany 200 kv.m
Kezinde Leonıd Brejnev (SSRO basshysy) Almatyǵa birinshi ret kelip, Qonaevtyń úıinde qonaqta bolady, páterin aralap kórip: "Bar dúnıeń osy ma?"- dep tańdanypty.