Almatyda ótken referendum kezínde írí zańbūzushylyq tírkelmedí, dauys beru protsesíníń ūıymdastyryluy da būrynǵy saılau nauqanymen salystyrǵanda aıtarlyqtaı jaqsarǵan, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Jazushy, ekonomıst jáne qoǵam qaıratkerí Beknūr Qysyqov osylaı dep otyr. Ol táuelsíz baqylaushylardy oqytyp, ózí de qaladaǵy dauys beru barysyn baqylaǵan.
Onyń aıtuynsha, referendumdy baqylauǵa Qazaqstan boıynsha shamamen ekí myńǵa juyq adam qatysqan. Olardyń qatarynda «Halyq úní» qoǵamdyq bírlestígíníń bastamasymen daıyndyqtan ótken eríktíler de bolypty.
«Búkíl Qazaqstan boıynsha bízdíń koalıtsıya men baqylaushylar bastamasy ayasynda shamamen ekí myń adam qatysty. Būlar aqsha úshín emes, júrek qalauymen kelgen jastar. Olar el ómíríndegí mańyzdy kezeńge qatysyp kórgísí keldí. Bíz olarǵa arnap trenıng ótkízíp, baqylau erejelerí men qūqyqtyq normalardy túsíndírdík. Nátıjesínde olar jetkílíktí joǵary daıyndyq pen kásíbılík deńgeıín kórsettí», — dedí Beknūr Qysyqov.
Ol sondaı-aq eldíń ártúrlí óńíríndegí saılaushylardyń qatysu deńgeıí aıtarlyqtaı aıyrmashylyq kórsetkenín atap óttí. Keıbír oblysta kórsetkísh 87–90%-ǵa deıín jetse, Almatyda málímet boıynsha shamamen 33% bolǵan.
«Bír qaraǵanda 33% az sıyaqty kórínuí múmkín. Bíraq qalanyń úlken ekenín de eskeru kerek: mūnda adamdar jyldam, sayası protseske de keıde basqasha qaraıdy. Sondyqtan Almaty úshín būl kórsetkísh te mańyzdy dep aıtuǵa bolady. Ol qala tūrǵyndarynyń naqty belsendílígín kórsetedí», — dep túsíndírdí qoǵam qaıratkerí.
Beknūr Qysqovtyń aıtuynsha, baqylaushylar keıbír jekelegen dauly jaǵdaıdy da tírkeptí. Kóbínese olar uchaskelerdegí onlaın-translyatsıyalar, byulletenderdí suretke túsíruge árekettenu nemese dauys beretín kúní áleumettík jelíde post jazu sıyaqty máseleler bolǵan.
«Qazír blogerler men áleumettík jelídegí belsendíler keıde uchaskeníń ózínde óz kózqarasyn bíldíruge tyrysady, sondaı jańa úrdís paıda boldy. Keıbír adamdar byulletendí suretke túsíríp, ony ınternetke júktegen jaǵdaı da boldy, būǵan zańda tyıym salynǵan. Sondaı-aq onlaın-translyatsıyalar boıynsha da píkírtalastar tuyndady: zańda būl másele naqty kórsetílmegen, bíraq mūndaı áreketter dauys beru qūpıyasyna kedergí keltíruí múmkín degen normalar bar. Osyndaı túsíníspeushílík boldy», — deıdí ol.
Sonymen qatar baqylaushylar keıbír saılaushylar byulleten alyp, dauys bermeı, ony ózímen bírge alyp ketkenín de habarlaǵan. Sondaı-aq keıde dauys beru kabınasynda ekí adamnyń qatar boluy sıyaqty jaǵdaılar tírkelgen.
Soǵan qaramastan, qoǵam qaıratkerí atap ótkendeı, Almatyda eleulí zańbūzushylyqtar, mysaly byulletenderdí jappaı tastau (vbros) faktílerí tírkelmegen. Ol sondaı-aq uaqyt ótken saıyn saılau protsesín ūıymdastyru deńgeıí kásíbı túrde jaqsaryp kele jatqanyn aıtty.
«Ótken nauqanmen salystyrsaq, ūıymdastyru deńgeıí ósken. Uchaskelerde aqparattyq stendter, baılanys nómírlerí, syzbalar, jáshíkterdíń ornalasuy - bárí standart boıynsha rásímdelgen. Típtí materıaldardyń geometrıyasy men ornalasuy sıyaqty ūsaq-túıekke deıín kásíbı deńgeıde jasalǵan. Jalpy alǵanda dauys beru tynysh óttí, al anyqtalǵan eskertulerdí bíz taldap, Ortalyq saılau komıssıyasyna joldaımyz», — dep qosty Beknūr Qysyqov.