Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ūlttyq unıversıtetínde «Baku Í túrkologıya qūryltaıynyń 100 jyldyǵynda: túrkologıya jáne túrkí álemí» atty halyqaralyq sımpozıum óttí, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Tarıhqa kóz júgírtsek, 1926 jyly Baku qalasynda alǵash ret túrkologıya salasynyń ǵalymdary men sarapshylary bas qosqan bolatyn. Būl jıyn túrkí álemíníń ǵylymy, álípbıí, tílí men mádenıetín damytudaǵy eń írí tarıhı oqıǵalardyń bíríne aınaldy. Qūryltaı jūmysyna Ahmet Baıtūrsynov, Názír Tóreqūlov, Eldes Omarov sekíldí qazaq zıyalylary qatysyp, qazaq tíl bílímíníń damuyna negíz qalady. Búgínde QazŪU-da ótíp jatqan auqymdy ǵylymı shara osy Baku túrkologıya qūryltaıynyń 100 jyldyǵyna arnaldy.
Sımpozıum jūmysyna QR Prezıdentíníń keńesshísí Málík Otarbaev, Halyqaralyq túrkí akademıyasynyń prezıdentí Shahın Mūstafaev, QR ŪǴA prezıdentí Aqylbek Kúríshbaev, Túrkí memleketterí ūıymynyń bas hatshysy Qubanychbek Ómúralıev, Túrkí mádenıetí jáne mūrasy qorynyń prezıdentí Aqtoty Raıymqūlova, TÜRKSOY bas hatshysy Sūltan Raev, Ál-Farabı atyndaǵy QazŪU-dyń Basqarma Tóraǵasy – Rektor Janseıít Túımebaev, Ázírbaıjan, Túrkıya, Qyrǵyzstan, Ózbekstan, AQSh jáne Ońtústík Koreyadan kelgen túrkolog ǵalymdar, halyqaralyq ūıymdardyń basshylary, joǵary oqu oryndarynyń rektorlary, zertteushíler men sarapshylar qatysty.
Ís-sharada Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń qūttyqtau hatyn Málík Otarbaev oqydy. Hatta: «Arada bír ǵasyr uaqyt ótse de, ózíníń tarıhı mańyzy men bíregeılígín joımaǵan Baku qūryltaıy – bauyrlas halyqtardyń ǵylymı, mádenı jáne ruhanı tūtastyǵyna berík írgetas qalaǵan aıtuly beles. Osynau tarıhı jıynda kún tártíbíne qoıylǵan ortaq álípbı qalyptastyru, tíl bírlígí, mádenı mūrany túgendeu jáne ǵylymı yqpaldastyqty tereńdetu máselelerí búgíngí jahandanu dáuírínde de ózíníń ózektílígín tolyq saqtap otyr. Almaty tórínde bas qosqan halyqaralyq sımpozıum ata-babalarymyzdyń ǵylymı mūrasyn zamanauı paıymmen qaıta zerdeleuge, túrkologıyanyń jańa baǵyttaryn aıqyndauǵa jáne ortaq ıntellektualdy keńístíktí damytuǵa zor serpín beredí dep senemín», – delíngen.
Halyqaralyq sharada QazŪU rektory Janseıít Túımebaev oqu ornynda túrkítanu salasyn damytu baǵytynda atqarylǵan jūmystar turaly bayandama jasady.
«Qazírgí XXI ǵasyrda tíldík mūrany saqtau tek arhıv pen kítapta ǵana emes, jasandy ıntellekt júıelerí men tsıfrlyq platformalarda jalǵasuy tıís. Osy rette, unıversıtette íske qosylǵan joǵary ónímdí superkompyuterlík klaster úlken derekterdí óńdeuge jáne tsıfrlyq gumanıtarıstıka salasyn ílgeríletuge jańa serpín berdí. Ortaq mūrany ūlyqtau maqsatynda unıversıtetímízde Túrkítanu jáne altaıtanu ınstıtuty, Jazba jádígerler ortalyǵy jemístí jūmys ístep keledí. Ótken jyly ashylǵan akademık Ábduálı Qaıdar atyndaǵy Halyqaralyq túrkí mádenıetí jáne mūrasy ortalyǵy bauyrlas elderdíń akademıyalyq yqpaldastyǵyn jańa deńgeıge kóterdí», – dedí rektor.
Óz kezegínde Halyqaralyq túrkí akademıyasynyń prezıdentí Shahın Mūstafaev túrkologıya ǵylymynyń damuyndaǵy jańa ǵylymı baǵyttar men túrkí álemíníń ıntellektualdyq ıntegratsıyasynyń mańyzyna toqtaldy.
«Jahandanu úderísí qarqyn alǵan saıyn túrkí álemíníń ortaq qūndylyqtaryn ǵylymı tūrǵydan zertteu, saqtau jáne keleshek ūrpaqqa jetkízu būrynǵydan da mańyzdy bola túsude. Qazírgí tańda túrkí memleketterí arasyndaǵy yntymaqtastyq jańa deńgeıge kóterílude. Būl úderíste túrkologıya ǵylymynyń rólí aıryqsha. Ortaq tarıh, tíl, ádebıet, termınologıya, etnografıya jáne mádenı mūra salalarynda júrgízílíp jatqan zertteuler bauyrlas halyqtar arasyndaǵy yqpaldastyqty nyǵaıta túsude», – dedí akademık Shahın Mūstafaev.
Elshí Qubanychbek Ómúralıev túrkí memleketterí arasyndaǵy mádenı-gumanıtarlyq baılanystardy nyǵaıtudaǵy akademıyalyq yntymaqtastyqtyń rólíne nazar audardy. TÜRKSOY bas hatshysy Sūltan Raev túrkí halyqtarynyń ortaq mádenı mūrasyn saqtau jáne nasıhattau máselelerí jónínde bayandama jasady. Sonymen qatar Aqtoty Raıymqūlova túrkí álemíníń materıaldyq jáne materıaldyq emes mádenı mūrasyn halyqaralyq deńgeıde ílgeríletudíń mańyzdylyǵyn atap óttí.
Sımpozıum ayasynda túrkologıya ǵylymynyń ózektí máselelerí, tsıfrlyq gumanıtarlyq zertteuler, jasandy ıntellekt pen túrkologıyanyń baılanysy, túrkí halyqtarynyń ádebıetí men folklory, arheologıya, etnologıya, óner tarıhy, mádenı dıplomatıya jáne túrkí álemíníń ıntegratsıyalyq úderísterí keńínen talqylandy.