Aqsha – tek tólem qūraly emes. Ol – ár halyqtyń mádenıetí men bolmysyn beıneleıtín naǵyz óner tuyndysy. Shveıtsarıya frankteríníń zamanauı dızaınynan bastap, tropıkalyq Maldıv rufııleríne deıín – ár eldíń banknoty ózínshe erekshe.
Banknottyń kórkemdík qūndylyǵy
Aqshanyń ádemílígí – kez kelgen sūlulyq sıyaqty salystyrmaly ūǵym. Bíreu úshín ol óner tuyndysy bolsa, ekínshísí úshín – jaı ǵana túrlí-tústí qaǵaz.
Banknottyń tartymdylyǵyn qabyldau kóbíne adamnyń mádenı ortasy men ómírlík tájírıbesíne baılanysty. Bíreuge mınımalıstík amerıkalyq dollar ūnauy múmkín, al keıbírí kerísínshe, Polınezıyanyń ashyq reńdí, tropıkalyq beınelí frankíne súısínedí.
Bíraq bír nárse anyq: kez kelgen aqshada ózíndík kórkemdík mán bar. Banknottar – ūlttyq jetístíkter men tarıhı mūralardy shaǵyn formatta beıneleıtín erekshe galereya. Olardyń dızaınynda halyqtyń dástúrí men qazírgí grafıkalyq úrdíster úılesím tabady.
Sondyqtan aqshanyń syrtqy kórínísí – jaı estetıka emes, eldíń mádenı kody men tarıhı sanasyn kórkem túrde jetkízetín beıne.
Shveıtsarıya frankí
Shveıtsarıya – álemdegí eń qorǵalǵan árí kórkem banknotalar shyǵaratyn elderdíń bírí. 2016–2019 jyldary jaryq kórgen 9-serıya – naǵyz dızaınerlík jańalyq.
Būl serıyadaǵy ár kupyura ómírdíń belgílí bír qūbylysyna arnalǵan:
• 10 frank – dırıjerdíń qoly,
• 50 frank – jel men Alpíníń peızajy,
• 100 frank – su,
• 200 frank – jaryq pen Aı.
2016 jyly 50 frank «Jyldyń eń úzdík banknoty» dep tanyldy. Onda baqbaq ūstap tūrǵan qol beınelengen, onyń dánderí Jer sharynyń ústínee shashylǵan – būl jahandyq bírlíktíń nyshany. Syrtqy jaǵynda parashyutshí beınelengen.
Kanada dollary
Kanada – polımer banknottardy alǵash engízgen elderdíń bírí jáne ony erekshe talǵammen jasaǵan.
• 5 dollarda – Kanadanyń 7-premer-mınıstrí Uılfrıd Lore jáne Kanadanyń mádenı bíregeılígín bíldíretín qysqy sport túrlerí,
• 10 dollarda – eldíń tūńǵysh premer-mınıstrí Djon Makdonald pen BŪŪ-daǵy kanadalyq bítímgerler,
• 20 dollarda – patshaıym Elızaveta II jáne Kanadanyń mádenı mūrasy sanalatyn ūlttyq eskertkíshter,
• 50 dollarda – Kanadanyń 10-premer-mınıstrí Uılyam Laıon Makenzı men «Ataqty 5 áıel» qozǵalysynyń ókílderí.
Kanadalyq banknotalardyń erekshelígí — móldír gologramma, kózí nashar kóretínderge arnalǵan bederlí belgíler jáne túrlí būryshtan qaraǵanda túsín ózgertetín boyaular.
Jańa Zelandıya dollary
Būl banknot aqsha eldíń tabıǵı baılyǵynyń kórínísí bola alatynyna jarqyn mysal.
• 5 dollarda – Edmund Hılları jáne sırek kezdesetín sarykóz pıngvın,
• 10 dollarda – kók úırek (uaıo),
• 20 dollarda – jańazelandıyalyq sūńqar (karea),
• 50 dollarda – órmelegísh kók qarǵa (kokako).
Būl eldíń banknottary berík polımerden jasalyp, ūlttyq nyshan – paporotnık píshíníndegí móldír gologrammamen tolyqtyrylǵan.
Maldıv rufııí
Maldıv banknottary – tropıkalyq ómírdíń kórínísí. Ár kupyuranyń óz túsí men taqyryby bar:
• 5 rufıı – araldaǵy tanymal sport túrlerí,
• 10 – balyqshylar men dástúrlí dhonı qaıyǵy,
• 20 – teńíz taqyryby, balyqshy kásíbí,
• 50 – ıslam men bílím,
• 100 – ūlttyq muzykalyq aspaptar,
• 500 – aral tūrǵyndarynyń qolónerí,
• 1000 – teńíz tasbaqalary men marjan rıfterí.
Qanyq kók, qyzǵylt jáne kúlgín túster būl kupyuralardy naǵyz óner tuyndysyna aınaldyrǵan.
Norveg krony
2017–2019 jyldary shyqqan 8-serıya «teńíz» taqyrybyna arnalǵan.
• 50 kron – Sulunn qalasyndaǵy Utver mayagy,
• 100 – IX ǵasyrdaǵy vıkıng kemesí,
• 200 – treska balyǵy,
• 500 – RS 14 Stavanger qūtqaru kemesí,
• 1000 – tolqyn men kókjıek beınesí.
Pıkseldí dızaın men abstraktílí reńkter úılesím tapqan būl serıya skandınavıyalyq mınımalızmníń úzdík úlgísí retínde halyqaralyq marapattarǵa ıe bolǵan.
Qazaqstan teńgesí
Dızaıny jaǵynan álemde laıyqty baǵasyn ala qoımaǵanymen, 2006–2015 jyldardaǵy «Samūryq-Qazyna» serıyasy ūlttyq naqysh pen zamanauı tehnologıyany tamasha ūshtastyrǵan.
• 1000 teńge – «Qazaq elí» monumentí,
• 2000 – «Qazaqstan» kontsert zaly,
• 5000 – Almatydaǵy «Qazaqstan» qonaqúıí,
• 10 000 – «AQORDA - Prezıdent saraıy»,
• 20 000 – «Astana-Báıterek» monumentí.
Syrtqy betínde eldíń kartasy men tabıǵı peızajdar beınelengen.
2019–2022 jyldary shyqqan jańa serıyada tarıhı tūlǵalardyń portretterí qosylyp, vızualdy beıne baıytylǵan. Tús aıqyn, Braıl shrıftí bar, būl kózí nashar kóretínderge yńǵaıly.
Fıdjı dollary
Fıdjıdíń aqshalary – ekzotıkalyq flora men faunanyń kórínísí.
• 5 dollar – jasyl totyqūs kulavaı,
• 10 dollar – marjan rıfterí men tropıkalyq balyqtar,
• 20 dollar – mūhıt ústínde qalyqtaǵan fregat qūsy,
• 50 dollar – ūlttyq gúlder toptamasy,
• 100 dollar – sırek jándíkter beınesí.
Fıdjı banknotalary gologramma, sutańba jáne mıkrobaspa arqyly qorǵalǵan.
Bermud dollary
Bermud aqshalary tík formatta jasalǵan jáne túrlí tústermen erekshelenedí.
• 2 dollar – Somerset-Brıdj paromy,
• 5 dollar – Áulıe Petr shírkeuí,
• 10 – kóbelekter men ósímdíkter,
• 20 – Haı-Poınt tóbesí jáne Gıbbs-Hıll mayagy,
• 50 – Áulıe Ioann shírkeuí,
• 100 – parlament ǵımaraty.
Teńíz tasbaqalary, marjan rıfterí men tropıkalyq gúlder banknottarǵa erekshe kórík beredí. Geometrıyalyq órnek túríndegí áıgílí «Bermud úshbūryshy» da beınelengen.
Afrıka frankí
Batys Afrıkadaǵy segíz el (Benın, Burkına-Faso, Gvıneya-Bısau, Kot-d’Ivuar, Malı, Nıger, Senegal, Togo) qoldanady.
• 5000 frank – antılopa men dástúrlí órnekter,
• 10 000 frank – ūlttyq bas kıím kıgen áıel beınesí.
Tústerdíń qanyqtyǵy men etnıkalyq naqysh – būl valyutanyń basty erekshelígí.